مصاحبه اخیر جناب رئیسجمهور الهام علیاف با کانالهای تلویزیونی محلی بار دیگر نشان داد که حفظ هویت ملی، زبان و ارزشهای معنوی در مرکز سیاست دولتی قرار دارد. رئیسجمهور با تأکید بر خطر فراموشی زبان مادری توسط نسلهای جدید آذربایجانیهای مقیم خارج، به صراحت بیان کرد که این مسئله اکنون اهمیت استراتژیک دارد. اظهارات او در مورد اینکه “همه آذربایجانیها به زبان آذربایجانی، مانند ما صحبت کنند” در واقع فراخوانی برای تقویت وحدت ملی، تداوم فرهنگی و پل زبانی بین دیاسپورا و وطن است.
دقیقاً در این زمینه، سؤال اصلی این است که چه گامهایی باید برداشته شود، چه اولویتهایی باید تعیین گردد و این ابتکار به چه شکلی باید به طور مؤثرتری برای ایجاد مدارس آنلاین زبان آذربایجانی در تمامی مناطق جغرافیایی که آذربایجانیها در آن زندگی میکنند، محقق شود.
گونای اکبرووا، دبیر شورای عمومی در کنار وزارت علوم و آموزش، در اظهاراتی به Modern.az به این سؤالات روشنگری داد و خاطرنشان کرد که این مسئله موضوعی بسیار حساس و در عین حال دارای اهمیت استراتژیک است.
“همانطور که جناب رئیسجمهور الهام علیاف تأکید کردند، حفظ زبان مادری تنها مسئله زبان نیست، بلکه مسئله حفظ هویت ملی، حافظه فرهنگی و پیوند معنوی است. به ویژه، دور شدن فرزندان نسل سوم و چهارم آذربایجانیهای مقیم خارج از زبان مادری، اکنون یک واقعیت جهانی است و این امر اتخاذ گامهای صحیح را در زمان مناسب ضروری میسازد.
برای ایجاد مدارس آنلاین زبان آذربایجانی در تمامی نقاطی که آذربایجانیها زندگی میکنند، در وهله اول باید یک مفهوم واحد و رویکرد دولتی شکل گیرد. این مدارس نباید صرفاً به عنوان یک پلتفرم درس آنلاین، بلکه باید به عنوان یک سازوکار آموزشی سیستماتیک، پایدار و با کیفیت تأسیس شوند. در اینجا، برنامههای متناسب با گروههای سنی، دروس ماژولار بر اساس سطوح زبانی، و همچنین محتوای تعاملی و بازیمحور برای کودکان از اهمیت ویژهای برخوردار است. در تجربه جهانی، کشورهایی وجود دارند که این را با موفقیت به کار گرفتهاند و نکته اصلی این است که آموزش زبان به صورت اجباری نباشد، بلکه به شکلی جذاب و دلنشین ارائه شود”.
او همچنین افزود که همانطور که رئیسجمهور اشاره کرد، هدف تنها آموزش زبان نیست، بلکه تربیت نسلی است که “مانند ما صحبت کند”، فکر کند و احساس کند:
“برای این منظور، فرهنگ، تاریخ، فولکلور و ارزشهای ملی نیز باید به صورت موازی در فرآیند آموزش ادغام شوند. یعنی مدرسه آنلاین زبان آذربایجانی نباید فقط یک کلاس زبان باشد، بلکه در عین حال باید یک مدرسه هویت ملی نیز باشد.
برای تحقق این فرآیند، در وهله اول باید استانداردهای آموزشی، تربیت معلم و زیرساختهای فناوری تنظیم شوند. مهم است که معلمانی که با کودکان مقیم خارج از کشور کار خواهند کرد، هم حرفهای باشند و هم واقعیتهای دیاسپورا را درک کنند و از نظر روانشناختی و روششناختی آماده باشند. در دوران معاصر، موفقیت این نوع پروژهها مستقیماً به رویکرد معلم و مهارتهای دیجیتالی او بستگی دارد”.
گونای اکبرووا افزود که مسئله مهم دیگر، موضوع رضایت کشورها است:
“از آنجایی که در اینجا صحبت از تأسیس مدرسه به معنای کلاسیک نیست، یعنی فرآیند به طور کامل از طریق پلتفرمهای آنلاین انجام خواهد شد، موانع جدی از نظر حقوقی ایجاد نمیشود. اکثر کشورها به آموزش آنلاین زبان مادری رویکرد مثبتی دارند و آن را به عنوان یک حق فرهنگی میپذیرند. مسئله اصلی این است که این ابتکار به درستی به عنوان یک ماهیت فرهنگی و آموزشی، نه سیاسی، معرفی شود. از این منظر، حمایت سازمانهای دیاسپورا، سفارتخانهها و مراکز فرهنگی میتواند نقش ویژهای ایفا کند.
معتقدم که همکاری هماهنگ بین نهادهای دولتی، سازمانهای دیاسپورا و مؤسسات جامعه مدنی در این راستا ضروری است. این کاری نیست که یک نهاد به تنهایی بتواند انجام دهد. اما با برنامهریزی صحیح و رویکردی پیوسته، این ایده میتواند در مدت کوتاهی نتایج واقعی و مؤثری به بار آورد”.
در پایان، همصحبت ما خاطرنشان کرد که رویکرد حساس جناب رئیسجمهور به این موضوع نشان میدهد که حفظ زبان مادری ما یکی از اولویتهای سیاست دولتی است:
“وظیفه ما این است که این فراخوان را به درستی درک کنیم، آن را مطابق با الزامات دوران معاصر به اجرا درآوریم و پیوند هر کودک آذربایجانی را با زبان مادریاش، فارغ از اینکه در کجای دنیا زندگی میکند، حفظ کنیم،”- گ. اکبرووا خاطرنشان کرد.
