۲۷ مارس روز علم در آذربایجان است. با در نظر گرفتن اهمیت علم در توسعه جامعه، روز علم در آذربایجان با فرمان ۹ آوریل ۲۰۱۸ رئیس جمهور الهام علیاف تأسیس شد.
Modern.az گزارش میدهد که این تاریخ از اهمیت ویژهای برخوردار است زیرا با زمان مهمی برای کشور – روز تأسیس آکادمی ملی علوم آذربایجان (AMEA) – مصادف است. پس از تأسیس آکادمی علوم آذربایجان در سال ۱۹۴۵، ساختار سازمانی عالی علم در جمهوری شکل گرفت و اجرای تحقیقات علمی ماهیتی سیستماتیک به خود گرفت.
رهبر ملی حیدر علیاف در هر دو دورهای که کشورمان را رهبری میکرد، توجه و مراقبت زیادی به توسعه علم نشان داد. مرحله توسعه سریع آکادمی با نام رهبر کبیر گره خورده است. به لطف توجه و مراقبت او، آکادمی علوم نقش برجستهای در سازماندهی مؤثر پتانسیل فکری مردم، تعیین جهتگیریهای استراتژیک علم که از الزامات زمان نشأت میگیرد و توسعه حوزههای علوم بنیادی و کاربردی ایفا کرده است. مسیر دشوار و پرافتخار آکادمی، علاوه بر اینکه یک مرحله تاریخی بزرگ در توسعه علم ماست، شاخص مهمی از جنبش علمی-اجتماعی و فرآیندهای فرهنگی-فنی است که نشان میدهد علم، کلام دانشمند و موضع روشنفکرانه در پیشرفت کشورمان از پتانسیلهای گستردهای برخوردار است. قرن بیستم مرحله ویژهای در توسعه سیستماتیک علم در کشورمان را تشکیل میدهد.
توسعه علم در آذربایجان یکی از اولویتهای اصلی سیاست دولت است. به منظور انجام اصلاحات در این زمینه، رفع مشکلات موجود و اجرای وظایف استراتژیک پیش روی علم، و همچنین تضمین توسعه پایدار علم در کشور، فرامین و دستورات مربوطه توسط رئیس جمهور الهام علیاف امضا شده است. “استراتژی ملی توسعه علم در جمهوری آذربایجان در سالهای ۲۰۰۹-۲۰۱۵”، “برنامه دولتی مربوط به اجرای استراتژی ملی توسعه علم در جمهوری آذربایجان در سالهای ۲۰۰۹-۲۰۱۵” در مجموع به توسعه علم ما کمک شایانی کرده است. بر اساس فرمان ۹ اوت ۲۰۱۶ رئیس کشورمان، برای اولین بار “قانون جمهوری آذربایجان در مورد علم” به اجرا درآمد. این قانون اصول اساسی سیاست دولت در زمینه سازماندهی، مدیریت و توسعه فعالیتهای علمی در جمهوری، اهداف علم و فعالیتهای علمی-نوآورانه، حقوق و وظایف اشخاص فعال در زمینه علمی، سازوکارهای تأمین مالی علم، و مبانی سازمانی-حقوقی تشویق دستاوردهای علمی و استفاده از آنها را تعیین میکند.
بر اساس فرمان ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۲ رئیس جمهور الهام علیاف با عنوان “در مورد برخی اقدامات مربوط به بهبود مدیریت در زمینه علم و آموزش در جمهوری آذربایجان”، وزارت آموزش جمهوری آذربایجان به وزارت علم و آموزش جمهوری آذربایجان تغییر نام یافت. اختیارات مربوط به اجرای سیاست و تنظیم دولتی در زمینه علم، هماهنگی و هدایت فعالیتهای علمی مؤسسات و سازمانهای علمی به این وزارتخانه واگذار شد. آژانس دولتی علم و آموزش عالی و آژانس دولتی آموزش پیشدبستانی و عمومی در کنار این وزارتخانه تأسیس شدند. آکادمی ملی علوم آذربایجان (AMEA) و وزارت علم و آموزش شروع به همکاری مشترک در اجرای سیاست علمی در کشورمان کردند. بخشی از مؤسسات و سازمانهای علمی و همچنین سایر نهادهای زیرمجموعه AMEA به وزارت علم و آموزش واگذار شد.
در سال ۲۰۲۲، صفحه درخشان دیگری در تاریخ آموزش نوشته شد – پس از ۲۹ سال، برای اولین بار زنگ مدرسه در مدرسه متوسطه کامل روستای آغالی در منطقه زنگیلان که از اشغال ارمنستان آزاد شده بود، به صدا درآمد. در ۱۵ سپتامبر سال گذشته - روز دانش - یک ساختمان مدرسه دو طبقه با ظرفیت ۳۶۰ دانشآموز در روستای آغالی زنگیلان، که بخشی از منطقه اقتصادی زنگهزور شرقی است، به بهرهبرداری رسید.
بر اساس “استراتژی توسعه اجتماعی-اقتصادی در سالهای ۲۰۲۲-۲۰۲۶”، انجام اصلاحات در زمینه آموزش به عنوان یکی از اهداف اصلی تعیین شده است. ادامه اصلاحات در آموزش عمومی، گسترش دامنه آموزش حرفهای، افزایش دسترسی و فراگیری آموزش عالی و اجرای اقدامات در بسیاری از جهات دیگر پیشبینی شده است.
در راستای ادغام علم آذربایجان در علم جهانی، اقدامات مهمی هم از سوی دولت ما و هم از سوی دانشمندان شاغل در مؤسسات مختلف علمی-پژوهشی و آموزش عالی جمهوری انجام میشود. فرصتهایی برای دانشمندان، به ویژه جوانان، برای گذراندن دورههای تخصصی و انجام تحقیقات در مؤسسات علمی کشورهای پیشرو جهان ایجاد میشود و مشارکت آنها در پروژههای علمی بینالمللی تضمین میگردد. در عین حال، گامهای مهمی در جهت مدرنسازی زیرساختهای علمی-فنی در کشورمان، و تقویت پایگاه مادی-فنی مؤسسات تحقیقاتی مطابق با وضعیت و وظایف آنها برداشته میشود. همچنین، تضمین ادغام علم و آموزش، و بهبود سیستم تربیت کادرهای علمی با تخصص بالا از وظایف اصلی پیش روی علم آذربایجان است. بدین ترتیب، تربیت کادر علمی از طریق دکترا، رساله دکترا و کارشناسی ارشد به سطح کیفی جدیدی ارتقا مییابد.
امروزه، اصول اساسی سیاست و استراتژی دولت در زمینه علم در جمهوری آذربایجان به شکلی مشخص و در عین حال مطابق با الزامات مدرن اجرا میشود.
تضمین توسعه پایدار و سیستماتیک علم، تطبیق سیستم نهادی و سازوکارهای تأمین مالی فعالیتهای علمی با استانداردهای جهانی، تضمین استفاده مؤثر از پتانسیل علمی در توسعه تمامی ابعاد زندگی جامعه، مدرنسازی پایگاه مادی-فنی و زیرساختهای علم و غیره از اهداف اصلی سیاست دولت در زمینه علم است.
