Avropa Rusiya qazından asılılığı azaltmaq üçün yeni enerji mənbələri axtararkən Azərbaycan yenidən köhnə qitənin diqqət mərkəzinə düşüb.
Macarıstanın Azərbaycan qazı almağa başlaması enerji xəritəsində mühüm bir hadisə kimi qiymətləndirilir.
Modern.az xatırladır ki, əslində Azərbaycan qazı Macarıstana çatana qədər min kilometrlərlə məsafə qət edir və bir neçə ölkənin ərazisindən keçir.
Bu prosesdə əsas rol oynayan sistem Cənub Qaz Dəhlizi - yəni üç əsas boru kəmərindən ibarət enerji marşrutudur.
Şahdəniz qaz yatağı (Azərbaycan) - Qaz hasilatı burada başlayır.
Cənubi Qafqaz Boru Kəməri - Qaz əvvəlcə Gürcüstana, sonra Türkiyəyə ötürülür.
Trans-Anadolu Qaz Boru Kəməri (TANAP) - Qaz Türkiyə ərazisindən keçərək Avropa sərhədinə çatır.
Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) - Qaz Yunanıstan və Albaniya üzərindən İtaliyaya çatır.
Lakin Macarıstan TAP ilə birbaşa əlaqədə deyil. Bu nöqtədə regional interkonnektorlar (ölkələrarası bağlantılar) dövriyyəyə girir.
2023-cü ildə imzalanan razılaşmalara əsasən, Azərbaycan qazı əvvəlcə Serbiyaya, oradan isə Macarıstana çatdırılır. Bu marşrut aşağıdakı kimidir: Azərbaycan → Gürcüstan → Türkiyə → Yunanıstan → Bolqarıstan → Serbiya → Macarıstan
Bu prosesdə Yunanıstan-Bolqarıstan interkonnektoru (IGB) və Serbiya-Bolqarıstan qaz əlaqəsi əsas tranzit rolunu oynayır. 2024-cü ildən etibarən Macarıstan artıq Azərbaycan qazını almağa başlayıb və bu ölkənin enerji balansında yeni səhifə açılıb.
Macarıstan enerji təhlükəsizliyini təmin etmək üçün bir neçə mənbədən qaz almağa çalışır. Azərbaycan qazı onun Rusiya qazından asılılığını azaltmaq istiqamətində atdığı mühüm addımlardan biridir. Macarıstanın xarici işlər naziri Peter Siyarto dəfələrlə bildirib ki, Azərbaycanla əməkdaşlıq həm iqtisadi, həm də strateji xarakter daşıyır.
Prezident İlham Əliyevlə birgə mətbuat konfansında Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban da bu barədə danışıb. "Cənab Prezident bizi əmin edib ki, ötən il olduğu kimi, bu il də Macarıstanın qaz təminatı təmin ediləcəkdir. Azərbaycan bizi əmin etmişdir ki, bizə lazım olan həcmdə qaz veriləcəkdir. Macarıstanın MVM və digər şirkətləri Azərbaycanda neft-qaz yataqlarında, boru kəmərlərində səhmlərini artıra bilər. Mən şadam ki, müəyyən həcmdə qaz ehtiyatları və neft barelləri bizim ixtiyarımızdadır", - o deyib.
Azərbaycan qazını yalnız Qərbi Avropa deyil, artıq Mərkəzi Avropa ölkələri də almağa başlayır. Bu, ölkəmizin ixrac coğrafiyasının genişlənməsi və enerji diplomatiyasının güclənməsi baxımından böyük nailiyyətdir.
Ən əsası isə odur ki, bu enerji əməkdaşlığı Cənubi Qafqazdan Mərkəzi Avropaya qədər bir sabitlik və tərəfdaşlıq körpüsü yaradır.
Azərbaycan qazının Macarıstana çatması sadəcə iqtisadi hadisə deyil. Bu, Avropanın enerji təhlükəsizliyi, Azərbaycanın beynəlxalq rolunun artması və regional əməkdaşlığın güclənməsi baxımından mühüm strateji layihədir. Borularla hərəkət edən bu mavi enerji, əslində siyasi xəritədə yeni xətlər çəkir.
Modern Təhlil və Araşdırma Qrupu
