Ermenilerin Azerbaycan'ın Hocalı şehrinde gerçekleştirdiği soykırımın üzerinden 34 yıl geçiyor.
Modern.az bildiriyor ki, 1992 yılı Şubat ayının 25'inden 26'sına geçen gece Ermeni askeri birlikleri Rusya'nın 366. motorize piyade alayının yardımıyla Hocalı şehrini işgal ederek, burada yaşayan sivil halka - Azerbaycanlılara karşı soykırım gerçekleştirdi.
Ermeni silahlı birlikleri, SSCB döneminden beri Hankendi şehrinde konuşlanmış 366. motorize piyade alayının zırhlı araçları ve askeri personelinin yardımıyla 1992 yılı Şubat ayının 25'inde Hocalı şehrine saldırdı. Kuşatılan şehrin 2500 sakini kurtulmak için Ağdam istikametinde hareket etti. Ancak pusu kuran Ermeniler sivil sakinleri kurşun yağmuruna tuttu. Asrın faciası olan Hocalı soykırımı sonucunda 63'ü çocuk, 106'sı kadın, 70'i yaşlı erkek ve kadın olmak üzere 613 Hocalı sakini katledildi, 8 aile tamamen yok edildi, 25 çocuk her iki ebeveynini, 130 çocuk ise ebeveynlerinden birini kaybetti. Düşman kurşunlarından 76'sı çocuk olmak üzere 487 kişi yaralandı. 1275 kişi rehin alındı. Rehin alınanlardan 150 kişinin, aralarında 68 kadın ve 26 çocuk olmak üzere, akıbeti bugüne dek bilinmiyor.
Resmi hesaplamalara göre, yasa dışı Ermeni silahlı birlikleri tarafından Hocalı şehrinin işgal edilmesiyle ilgili olarak devlet malının ve özel mülkiyetteki malın yok edilmesi, yağmalanmasıyla ilgili olarak Azerbaycan devletine ve vatandaşlarına 140 milyon manattan (yaklaşık 170 milyon ABD doları) fazla zarar verilmiştir.
1993 yılında Bakü'nün Hatai ilçesinde Hocalı soykırımı kurbanlarının anısına anıt dikildi.
1994 yılında Haydar Aliyev'in girişimiyle Milli Meclis “26 Şubat - Hocalı Soykırımı Günü Hakkında” özel bir karar kabul etti. Belgede olayın meydana gelme nedenleri ve sorumluları ayrıntılarıyla açıklandı.
2009 yılının Şubat ayından itibaren ise İslam Konferansı Teşkilatı Gençlik Forumu'nun (İKGF) Kültürlerarası Diyalog Baş Koordinatörü Leyla Aliyeva'nın girişimiyle “Hocalı'ya Adalet” kampanyası yürütülmektedir. Kampanyanın amacı, uluslararası kamuoyunun Hocalı faciası hakkında bilgilendirilmesi, faciaya uluslararası alanda manevi-siyasi bir değer verilmesi ve uluslararası düzeyde anılmasını sağlamaktır. Kampanyanın uluslararası koordinasyonu www.justiceforkhojaly.org sitesi aracılığıyla yapılmaktadır.
Hocalı soykırımının yıl dönümü her yıl Azerbaycan ve dünyanın birçok ülkesinde hüzünle anılmaktadır. Azerbaycan büyükelçilikleri ve diaspora kuruluşları her yıl 26 Şubat'ta faaliyet gösterdikleri ülkelerde anma törenleri düzenlemekte, konferanslar yapmaktadırlar. Bu etkinliklerde Ermenilerin Hocalı'da gerçekleştirdikleri vahşetleri yansıtan fotoğraf stantları, belgesel filmler gösterilmekte, soykırım gerçeklerini yansıtan kitaplar sergilenmektedir.
Hâlihazırda 20'ye yakın devletin ulusal yasama organı, ayrıca ABD'nin 24 eyaleti, aynı zamanda İslam İşbirliği Teşkilatı ve Türk Devletleri Teşkilatı, Hocalı'da sivil halkın katliamını kınayan ve bunu soykırım ve insanlığa karşı suç eylemi olarak değerlendiren çok sayıda karar ve bildiri kabul etmiştir.
Belirtmek gerekir ki, Hocalı şehri 2023 yılı Eylül ayının 19-20'sinde Azerbaycan Ordusu'nun Karabağ'da gerçekleştirdiği lokal nitelikli antiterör tedbirleri sonucunda ayrılıkçılardan temizlenmiştir. Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev 2023 yılı Ekim ayının 15'inde Hocalı şehrinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Devlet Bayrağını göndere çekmiştir. Bu şehirde Azerbaycan Bayrağının dalgalanması, Hocalı faciası kurbanlarının kanının yerde kalmadığını bir kez daha göstermektedir.
