Son zamanlarda düzensiz yolcu ve yük taşımacılığına ilişkin kaza vakalarında artış gözlemlenmiştir. Bunlara birkaç örnek verilebilir: geçen yılın Eylül ayında Bileceri köprüsünde izinsiz bir yük aracı binek aracının üzerine devrildi, Aralık ayında Sahil kasabası bölgesinde yasa dışı yolcu taşımacılığı faaliyeti gösteren bir otobüs kaza yaptı, aynı ayda Şemkir'de de işçileri taşıyan bir minibüs su kanalına devrildi. Tüm bu olaylar sonucunda ise hayatını kaybedenler ve yaralananlar olmuştur. Buna ise taşıtların sağlam durumda olmaması, sürücülerin faaliyetleri sırasında çalışma ve dinlenme rejimine uyulmaması ve diğer faktörler de neden olmuştur.
Bu konuda Modern.az'a Dijital Gelişim ve Ulaştırma Bakanlığı bünyesindeki Azerbaycan Kara Ulaştırma Ajansı'ndan (AYNA) bilgi verilmiştir.
Bildirilmiştir ki, değişiklikten önce izin almak için gerekli belgeler, şahıs şirketi olduğunda, kimliği doğrulayan belge; tüzel kişi olduğunda, tüzel kişilerin devlet sicilinden çıkarılmış belge; vergi mükellefi olarak kayda alındığına dair sertifika idi. Bu ise siparişli yük ve yolcu taşımacılığına kontrolün sağlanmasında zorluk yaratıyordu. Siparişli yolcu taşımacılığına örnek olarak turist veya şehirlerarası siparişli taşıma yapan otobüsleri, minibüsleri ve binek otomobillerini, kurumsal servis hizmetlerini ve özel etkinlikler için kiralanan taşıtları göstermek mümkündür (bu yaklaşım yük taşımacılığı faaliyetine de uygulanır).
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in "Motorlu Taşıtlar Hakkında" Kanun'a onayladığı değişiklik de tam olarak yolcu taşımacılığı alanında güvenliğin ve hizmet seviyesinin yükseltilmesini öngörmektedir.
Kanunda yapılan değişiklikten sonra siparişli yolcu taşımacılığını gerçekleştirmek için yeni gereklilikler belirlenmiştir.
Taşıma faaliyeti izni almak için talep edilecek ek belgeler:
Sürücünün narkotik madde etkisi altında olup olmadığına dair tıbbi muayene sonucu hakkında bilgi;
Motorlu taşıtların teknik durumunun sefer öncesi kontrolü;
Sürücülerin sefer öncesi tıbbi muayenesi;
Sürücülerin özel eğitim aldığını teyit eden belgeler. Yani sürücüler AYNA'nın Eğitim-Öğretim Merkezi'nde özel eğitim almalı ve Devlet Sınav Merkezi'nde sınav vermelidir;
Motorlu taşıt ile taşınan yolcuların ferdi kaza sigortası;
Motorlu taşıt sahiplerinin hukuki sorumluluğunun, ayrıca motorlu taşıt sürücüsünün kaza ve meslek hastalıkları sonucunda mesleki iş göremezlik hallerinden zorunlu sigortası;
“B” veya “BE” kategorilerinde taşıtları kullanma hakkını teyit eden sürücü belgesi, yaşı 21'den fazla ve minimum 2 yıl sürücülük tecrübesi talep edilmektedir.
Belirtmek gerekir ki, bu gereklilikler zaten yürürlüğe girmiştir. Sefer öncesi tıbbi ve teknik muayene gerekliliği hariç olmak üzere, yeni belgeler, siparişli taşıma izni aktif olan sürücülere ve taşıtlara uygulanmamaktadır. İzin (geçiş belgesi ve onun eki olan geçiş kartı) almak için kurallar sadece bu faaliyetle yeni meşgul olmak isteyenlere uygulanacaktır.
Yük ve yolcu taşıyan çeşitli işletmeler “taşıyıcı” kavramına dahil edilmiştir, çünkü onlar da yol trafiği katılımcılarına tehlike yaratabilirler.
Bilgi için belirtmek gerekir ki, mevzuatın mevcut gerekliliğine göre, ülke içinde siparişli yolcu taşımacılığı, ayrıca yük taşımacılığı ile meşgul olanlar mutlaka geçiş belgesi ve geçiş kartı edinmelidirler. Bu izinler Azerbaycan Kara Ulaştırma Ajansı tarafından 7 yıl süreyle verilmekte olup, bunun için herhangi bir ücret talep edilmemektedir.
Siparişli yolcu taşımacılığı ve ülke içi yük taşımacılığına geçiş belgesini ilgili belgeleri elektronik ortamda AYNA'ya sunarak almak mümkündür. Bunun için “AYNA” bilgi sisteminin “Taşıyıcılar” alt sistemi mevcuttur. Kullanıcılar “e-xidmet.ayna.gov.az” portalına giriş yaparak, motorlu taşıtlarla yolcu ve yük taşımacılığı alanında izin verilmesi için başvuru bölümünü seçmelidirler.
Bir sonraki aşamada düzensiz yolcu ve yük taşımacılığı ile meşgul olan taşıtlara ilişkin ise yeni gereklilikler Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecektir.
Hatırlatmak gerekir ki, izin olmadan yolcu taşımacılığı faaliyeti göstermek idari sorumluluk doğuran bir durumdur.
