2026 yılı tüm dünyayı hayrete düşüren bir olayla başladı: Venezuela lideri Nicolas Maduro'nun kısa sürede tutuklanarak ABD'ye götürülmesi. Şöyle ki, 3 Ocak'ta ABD lideri Donald Trump, Venezuela Devlet Başkanı Maduro ve eşinin yakalanarak ülkeden çıkarıldığını ve bir dizi ağır suçlamayla mahkeme önüne çıkarılacağını söyledi.
Operasyonla ilgili dikkat çeken temel nüanslardan biri de kısa sürede etkili sonuç vermesi oldu. Maduro'nun yakalanması, Pentagon'un elit özel kuvvetleri sayılan “Delta Force” tarafından 2 saat içinde gerçekleştirildi. “Delta Force” daha önce de birçok ülkede operasyonlar düzenlemiş ve devlet başkanlarını yakalayabilmiştir.
Peki, “Delta Force”u özel kılan nedir? Bugüne kadar başka hangi operasyonları oldu? Gerçekten de, “Delta Force”un tüm operasyonları başarılı mı oldu?
Modern.az tüm bu nüanslarla ilgili yaptığı araştırmayı sunuyor:
“Delta Force” ne zaman ve neden kuruldu?
"Delta Force" 19 Kasım 1977'de ABD ordusu bünyesinde kuruldu. “Delta Force”un kurulmasının temel nedeni, 1970'lerde dünyada artan uluslararası terörizm ve ABD'nin bu tür krizlere karşı “özel”, “çevik” ve “yüksek profesyonel” bir güce ihtiyaç duymasıydı.
Özellikle 1972 Münih Olimpiyatları'nda İsrailli sporcuların teröristler tarafından öldürülmesi ve Avrupa'da faaliyet gösteren İngiliz SAS gibi elit özel kuvvetlerin başarılı operasyonları, ABD yönetimine terörle mücadele için klasik ordu birliklerinin yeterli olmadığını gösterdi.
Delta Force aşağıdaki görevler için oluşturulmuştur:
-rehinelerin kurtarılması
-teröristlere karşı doğrudan operasyonlar
-yüksek değerli hedeflerin (HVT) etkisiz hale getirilmesi
-gizli ve yüksek riskli özel görevler
Birliğin kurulmasına albay Charlie Beckwith (Charles Beckwith) liderlik etmiş ve yapı esasen İngiliz SAS modeline dayanmıştır.
“Delta Force”un gerçekleştirdiği operasyonlar
“Delta Force” günlük askeri görevler için değil, sonucu stratejik ve siyasi düzeyde etki yaratan özel operasyonlar için tasarlanmıştır. Bu nedenle “Delta Force”un tarihinde hem üst düzey başarılar hem de ciddi sonuçlara yol açan başarısızlıklar bulunmaktadır.
Başarılı operasyonlar
“Delta Force”un başarılı misyonları esasen doğruluk, hız ve sınırlı zaman diliminde karar verme yeteneği ile karakterize edilir.
1989 yılında gerçekleştirilen özel operasyon bu açıdan klasik bir örnek olarak kabul edilir. Panama operasyonları çerçevesinde icra edilen bu misyonun temel amacı, ABD'ye karşı çıkışlarıyla tanınan Manuel Noriega rejimi fonunda rehin alınan Amerikalı Kurt Muse'nin kurtarılmasıydı. “Delta Force” ve Navy SEAL birimlerinin koordineli faaliyeti sonucunda Muse güvenli bir şekilde kurtarıldı. Operasyon, şehir ortamında hızlı planlama ve icra açısından başarılı bir model olarak değerlendirilmektedir.
1991 yılında Körfez Savaşı sırasında “Delta Force”un rolü doğrudan savaştan çok, stratejik keşif ve yüksek riskli alanlardaki faaliyetlerle ilgiliydi. Birlik, Irak topraklarında “Scud” füzelerinin yerinin belirlenmesi ve etkisiz hale getirilmesi amacıyla gerçekleştirilen gizli misyonlarda yer aldı. Bu operasyonlar, koalisyon kuvvetlerinin hava üstünlüğünün korunmasında önemli bir rol oynadı.
1993 yılında Somali'nin Mogadişu şehrinde de "Delta Force" önemli bir operasyon gerçekleştirdi. “Delta Force”un temel görevi, yerel silahlı grupların liderlerini ele geçirmekti. Operasyon beklenenden daha ağır bir çatışmaya dönüşse de, “Delta Force”un savaş koşullarındaki disiplini ve personelinin birbirini koruma içgüdüsü özel operasyon tarihinde bir örnek olarak akıllarda kaldı. Bu olay taktiksel açıdan zorluklarla birlikte seyretse de, özel kuvvet birliklerinin şehir ortamındaki davranışlarına dair doktrinal değişikliklere yol açtı.
2001 yılından sonra “Teröre Karşı Savaş” döneminde “Delta Force” Afganistan ve Irak'ta “El-Kaide” ve Taliban yapılarına karşı çok sayıda gizli misyonda yer aldı. Bu operasyonların büyük bir kısmı hala açıklanmasa da, birliğin yüksek değerli hedeflerin izlenmesi ve etkisiz hale getirilmesi alanında temel icracı kuvvetlerden biri olduğu bilinmektedir.
2019 yılında gerçekleştirilen "Barişuya Baskını" ise “Delta Force”un modern dönemdeki yeteneklerini gösteren en dikkat çekici operasyonlardan biri sayılır. DEAŞ lideri Ebu Bekir el-Bağdadi'ye karşı düzenlenen bu misyonda “Delta Force” helikopterlerle gizli bir şekilde operasyon bölgesine girdi. Operasyon sırasında el-Bağdadi kendini patlatarak hayatına son verdi.
Ve tabii ki, 3 Ocak'ta Venezuela Devlet Başkanı'na karşı düzenlenen operasyon "Delta Force" için başarılı oldu. Bir gün bile sürmeyen operasyon sonucunda Venezuela lideri Nicolas Maduro ABD'ye götürüldü.
Başarısızlıklar ve sınırlamalar
“Delta Force”un faaliyeti sadece başarılarla ölçülmez. Aksine, tarihindeki başarısızlıklar ABD özel operasyon sisteminin yeniden yapılandırılmasında belirleyici rol oynamıştır.
1980 yılında gerçekleşen "Kartal Pençesi" “Delta Force” tarihinde en ciddi başarısızlık olarak değerlendirilir. İran'da ABD büyükelçiliğinde tutulan 52 Amerikalının kurtarılması amacıyla planlanan bu operasyon, teknik arızalar, zayıf koordinasyon ve karmaşık komuta yapısı nedeniyle yarım kaldı. Sonuç olarak 8 Amerikalı asker hayatını kaybetti. Bu fiyasko, ABD ordusunda yeni komuta yapılarının oluşturulmasına doğrudan etki etti.
Mogadişu operasyonu da taktiksel açıdan sorunlar ortaya çıkardı. İki helikopterin düşürülmesi ve beklenmedik şehir savaşı senaryosu “Delta Force”un profesyonelliği ile yanaşı, yüksek riskli operasyonların ne kadar değişken ve kontrolden çıkabilen bir karaktere sahip olabileceğini gösterdi.
Mevcut faaliyet alanları
Bugün “Delta Force”un faaliyetleri esasen aşağıdaki yönlerde yoğunlaşmaktadır:
-terörle mücadele yüksek riskli operasyonları
-rehin kurtarma misyonları
-düşman devlet ve aşırılık yanlısı liderlerin izlenmesi ve etkisiz hale getirilmesi
-stratejik keşif ve gizli askeri faaliyetler
“Delta Force”un operasyon tarihi, bu askeri yapının hem başarılarının hem de başarısızlıklarının "Delta Force"un ABD güvenlik stratejisinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir.
