Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nun barışa ve insanlığa karşı suçlar, savaş suçları, ayrıca terörizm ve terörizmin finansmanı nedeniyle suçlanarak 20 yıl süreyle özgürlüğünden mahrum bırakılan Ermeni oligark Ruben Vardanyan'ın cezasını nasıl çekeceği belli oldu.
O, cezasının ilk 10 yılını cezaevinde, kalan kısmını ise ağır rejimli bir ceza infaz kurumunda çekecek.
Merak konusu, cezanın iki kısma ayrılmasının sebebi nedir? Cezaevi ile ağır rejimli ceza infaz kurumu arasındaki farklar nelerdir?
Modern.az'a yaptığı açıklamada konuya açıklık getiren Anayasa Araştırmaları Vakfı Başkanı Alimammad Nuriyev, cezanın aşamalı infazının Azerbaycan mevzuatında mevcut olduğu gibi, buna benzer modellerin dünyanın birçok ülkesinde de bulunduğunu belirtti:
"Öncelikle vurgulamak isterim ki, Ruben Vardanyan ile ilgili süreç mantıksal bir sonuca ulaştı ve hukukun üstünlüğü ilkesine uygun olarak adalet yerini buldu. Bu şahıs Azerbaycan halkına ve Azerbaycan'a karşı ağır suçlar işlemiştir. Tüm bu durumlar mahkemenin mevcut hükmünde yer almıştır. Onun bu tür eylemleri işlediğine dair yeterli kanıtlar mevcuttur. Ruben Vardanyan'ın cezasının ilk 10 yılını cezaevinde, kalan kısmını ise ağır rejimli bir ceza infaz kurumunda çekmesi meselesine gelince, bu, Azerbaycan Cumhuriyeti Cezaların İnfazı Kanunu'na uygun bir modeldir.
Cezanın aşamalı infazıyla ilgili dünyanın birçok ülkesinde de benzer bir model bulunmaktadır. Bu karar, cezanın sadece süresini değil, aynı zamanda hangi koşullarda, hangi rejimde infaz edileceğini de belirler. Azerbaycan mevzuatına göre, özgürlükten mahrum bırakma çeşitli kurumlarda ve rejimlerde infaz edilir".
A. Nuriyev cezaevi ve ağır rejimli ceza infaz kurumunda mahkumiyetin özellikleri hakkında da bilgi verdi:
"Cezaevi tipi kurum, en sert tutukluluk biçimlerinden biri olarak kabul edilir. Bu rejimde mahkumlar genellikle hücrelerde tutulur. Diğer mahkumlarla temasları, hareket imkanları, görüş ve paket kabul etme hakları daha kısıtlıdır. Kontrol seviyesi yüksek düzeyde tutulur. Böyle bir rejim, genellikle özel ağır suçlar işlemiş veya yüksek tehlikeli kabul edilen mahkumlar hakkında uygulanır. Ruben Vardanyan'a açıklanan hükümde de onun insanlığa karşı savaş suçları işlemekle birlikte, terörün finansmanı gibi özel ağır suçlara katılımı belirlenmiştir.
Ağır rejimli ceza infaz kurumu ise koloni tipi bir yerleşim yeri olarak kabul edilir. Ancak yine de yüksek güvenlik rejimi sürdürülür. Bu tür koloni tipi kurumlarda mahkumlar genellikle yatakhane binalarında barındırılır. Onlar için belirli bir çalışma faaliyeti düzenlenir. Ayrıca burada ceza çeken mahkumların kurum içi hareket imkanları serbesttir. Kısacası, buradaki mahkumların kurum alanındaki sosyal ilişkileri cezaevine kıyasla nispeten daha geniştir. Hem telefon görüşmelerinin sayısı hem de uzun süreli görüşmelerin sayısı buradaki mahkumlar için daha fazladır. Bununla birlikte, ağır rejim yine de sıkı denetim, sınırlı özgürlük ve ciddi iç kurallar anlamına gelir".
Mülakatçımız, cezanın iki aşamada infaz edilmesinin ceza infaz veya penitansiyer hukukta cezanın bireyselleştirilmesi ilkesinden kaynaklandığını vurguladı:
"Bu ilkeye göre mahkeme, mahkumun işlediği suçun toplumsal etki düzeyini ve diğer durumları dikkate alarak ilk aşamada daha sert bir izolasyon sağlayabilir, sonraki aşamada ise kontrolün adaptasyon modelini uygulayabilir. Bir kez daha belirtmek isterim ki, bu da uluslararası penitansiyer standartlarda kabul edilmiş mekanizmalardan biridir. Dünyanın her yerinde benzer mekanizmalar bulunmaktadır. Bu karar, hukuki açıdan hükmün ağır bir nitelik taşıdığını göstermektedir. Çünkü cezanın belirli bir kısmının özellikle cezaevinde çekilmesi, mahkumun ilk dönemde yüksek tehlikeli kabul edildiğini ve maksimum güvenlik rejiminin gerekli görüldüğünü gösterir. Gerçekten de Ruben Vardanyan'ın eylemlerinde bu açıkça görülmektedir ve genel olarak tüm faaliyetleri de öyle olmuştur. Bu, her halükarda hem soruşturma hem de mahkeme soruşturması sırasında yeterli delillerle kanıtlanmıştır. Aynı zamanda, hatta çevreyle iletişim kurduğu zaman bile onun işlediği eylemlerden pişmanlık duyduğunu görmüyoruz.
Ruben Vardanyan, iki halk arasında düşmanlığın daha da güçlenmesine doğrudan yol açan, aynı zamanda silahlı kuvvetlerin idamesinde yer alan kişilerden biri olmuştur. Her halükarda bu, tüm mahkeme soruşturması sırasında yerini bulmuştur. Bu açıdan ona karşı cezanın bu kadar sert olması anlaşılırdır. Aynı zamanda, mevzuat, cezanın infazı sırasında rejimin değiştirilmesine de imkan tanır. Eğer mahkumun davranışı olumlu değerlendirilirse, disiplin ihlalleri olmazsa ve güvenlik seviyesi azalırsa, daha hafif bir rejim ve diğer hukuki mekanizmalar da uygulamak mümkündür.
Ancak bu otomatik değildir, yalnızca kanunla belirlenmiş prosedürler temelinde gerçekleştirilebilir. Özellikle ağır suçlara göre cezasının dörtte üçünü çekmelidir. Ondan sonra bu meseleye mahkeme bakabilir. Böyle bir hüküm, kişinin maksimum güvenlikli cezaevi koşullarında tutulması gerektiği anlamına gelir. Cezaevi rejimi bunu zaten içerir. Daha sonra ağır rejimli koloni tipi ceza infaz kurumunda cezanın kalan kısmı çekilir. Bu, Azerbaycan penitansiyer sistemindeki en sert infaz modellerinden biri olarak kabul edilir".
