Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu, Ermenistan'ın bölgesel ulaşım projelerinin hayata geçirilmesinde sorunların önüne geçmek amacıyla Rusya'ya demir yolu yönetimini üçüncü bir ülkeye devretme teklifine ilişkin açıklama yaptı. O, Nikol Paşinyan'ın Rusya'nın bilançosunda bulunan Ermenistan demir yollarını her iki ülkeye dost üçüncü bir tarafa satması yönündeki teklifini kınadı.
Şoygu, Ermenistan yönetiminin isteğini "kötü düşünülmüş" bir karar olarak nitelendirdi ve böyle bir adım atılması halinde, mevcut sistemin bir gecede çökebileceğini belirtti.
Modern.az'a yaptığı açıklamada Milli Meclis Ekonomi Politikası, Sanayi ve Girişimcilik Komitesi üyesi Müşfik Caferov, Ermenistan'ın uluslararası iletişim projelerine katılmaya çalıştığını belirtti:
“Uzun yıllardır tüm projelerin dışında kalan Erivan, bölgesel ulaşım projelerinin hayata geçirilmesinde sorunların önüne geçmek amacıyla Rusya'ya Ermenistan demir yolu yönetimini üçüncü bir ülkeye devretme teklifinde bulundu.
Başbakan'ın hem Ermenistan hem de Rusya ile iyi ilişkiler sürdüren ülkeler olarak olası adaylar arasında Kazakistan, BAE ve Katar'ın adını zikretmesi de tesadüf değildir. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın cumhuriyetin demir yollarının imtiyazlı yönetiminin Rusya tarafından Erivan ve Moskova için dost bir ülkeye satılmasını teklif etmesi, aslında, meseleyi yumuşak bir retorikle çözme girişimidir.
Genel olarak bu iki ülke arasındaki demir yolu hattının kontrolü Güney Kafkasya ülkelerine de devredilebilirdi, ancak Rusya'nın şu anda bölge devletleriyle ilişkileri iyi değil. Azerbaycan ve Rusya ilişkilerinde de belirli bir soğukluk var. Ancak Moskova hiçbir durumda taviz vermek istemiyor.
Nikol Paşinyan'ın da belirttiği gibi Ermenistan, demir yollarının Rusya tarafından yönetilmesi nedeniyle stratejik ve rekabet avantajlarını kaybediyor.
Rus tarafı ise Ermenistan demir yollarının üçüncü bir ülkeye devredilmesiyle ilgili teklifleri "kabul edilemez" olarak nitelendirdi. Moskova'nın pozisyonuna göre her iki taraf da mevcut yükümlülüklerine sadık kalıyor ve bu yönde herhangi bir değişiklik gündemde değil”.
Milletvekilinin görüşüne göre, Ermenistan demir yollarının yönetiminin Rusya'nın kontrolünde kalması, bölgede iletişim hatlarının açılması sürecini etkilemeyecektir:
“Bu durumun doğrudan ve temel etkisi daha çok Ermenistan'ın kendisine yönelik olacaktır. Şu anda Rusya, Ermenistan'ın potansiyel transit imkanlarını objektif bir şekilde kısıtlayan bir faktör olarak hareket etmektedir.
Aslında Moskova'nın bu pozisyonu, Güney Kafkasya'daki etki alanlarını koruma stratejisinden kaynaklanmaktadır. İletişim ağları sadece ticaret anlamına gelmez, aynı zamanda siyasi etki anlamı da taşır. Demir yollarının yönetiminde Ermenistan'ın kendi egemen karar alma imkanlarını ne ölçüde koruyabileceği tartışmalı bir konudur. Sanıyorum ki Rusya, diğer meselelerde olduğu gibi bunda da kendi radikalliğini koruyacaktır”.
Ulaşım uzmanı Rauf Ağamirzayev, Ermenistan demir yollarının Rusya'nın kontrolünde olmasının Zengezur koridoruna etkisinin olmadığını belirtti:
“Ermenistan demir yollarının imtiyazı Ermenistan'ın kendi iç meselesidir. İmtiyazın süresi 2008'den 2038'e kadardır. Bu süre, mutabakat olması halinde 10 yıl daha uzatılabilir. Evet, Ermenistan hükümeti yeni şartlar dile getirdi. Ermenistan'ın mevcut durumda hangi kararı alacağı, artık onun iç işidir. Genel olarak ise demir yollarının Rusya'nın kontrolünde olmasının Zengezur koridoru ile bir ilgisi yoktur. Zengezur koridorunun bulunduğu kısım Sovyet döneminde Azerbaycan demir yolunun bünyesinde olmuştur. Şu anda TRIPP projesi çerçevesinde Ermenistan ve ABD tarafından söz konusu koridor restore edilecektir. Kısacası, Rusya'nın Ermenistan demir yollarına kontrolünün, özellikle Zengezur koridorunun yer aldığı kısma bir etkisi yoktur. Ancak genel ağın Rusya Demir Yolları bünyesinde olması Ermenistan mevzuatı ile düzenlenecektir”.
R. Ağamirzayev, Ermenistan'ın demir yollarıyla ilgili imtiyaz teklifinin arkasında yatan sebepleri ise şöyle açıkladı:
“Ermenistan'da bazı istikametlerde restorasyon çalışmalarına dair beklentiler var. Bunlar Gümrü-Kars, Yerarx-Sederak ve Gazakh-İcevan istikametleridir. Doğal olarak, bu istikametlerde henüz gerçek bir çalışma yapılmıyor. Şu anda tüm müzakereler bu konular üzerinde devam ediyor. Çalışmaların ilerlememesi nedeniyle Ermenistan tarafı, bize dost ülkelerin imtiyazı kendi üzerlerine alabileceğini dile getirmişti. Burada Kazakistan, Katar ve BAE'nin adının zikredilmesi tesadüfi değildir”.
