İran Uzmanlar Konseyi yeni Yüce Lideri ilan etti. Oylama sonucunda Ayetullah Mücteba Hamenei, İran İslam Cumhuriyeti'nin üçüncü Yüce Lideri oldu.
Yüce Lider'in seçilmesi, belirli yenilikler için bazı İran içi güçlerde umut yaratsa da, ABD ve İsrail onun seçilmesini kabul etmiyorlar. Hatta ABD Başkanı Donald Trump, yeni Yüce Lider'in ancak kendi onayıyla seçilebileceğini belirtti. Bu ise belirli soruları beraberinde getiriyor.
Yani yeni lider yenilikler yapabilecek mi, yoksa o da kısa süre içinde ABD ve İsrail güçleri tarafından öldürülecek mi?
Orta Doğu Araştırma Merkezi Başkanı Sadreddin Soltan konuyu Modern.az'a yorumladı.
Onun sözlerine göre, Mücteba Hamenei'den belirli yenilikler bekleniyor:
“Mücteba Hamenei'nin Yüce Lider seçilmesi birçokları için belirli yenilikler anlamına geliyor. Mücteba Hamenei'nin İran'da reformist bir çizgi izleyeceği, Batı ile müzakerelere giderek bölgede savaşın önlenmesi için adımlar atacağı düşünülüyor. Ancak Mücteba Hamenei şimdiye kadar kamuoyu önüne çıkmadı veya herhangi büyük bir etkinlikte konuşma yapmadı, bu bakımdan onun sesini şimdiye kadar hiç kimse duymadı. Mücteba Hamenei'nin faaliyetleri onun muhafazakar bir çizginin, daha çok SEPAH'ın temsilcisi olduğunu doğruluyor.
Onun hiçbir resmi devlet kurumunda adı geçmese de, SEPAH'ın yarı askeri teşkilatı sayılan Besic'in oluşumunda ve güçlenmesinde esas rol oynamıştır. Yani o, Besic'in gayriresmi lideri olmuştur. Diğer yandan, 2015 yılında babası Ali Hamenei ameliyat olduktan sonra, ülkeyi gayriresmi olarak Mücteba Hamenei'nin yönettiği yönünde haberler yayılıyordu. Kısacası, son 10-11 yılda ülkeyi onun yönettiği söyleniyordu.
Aynı zamanda yaklaşık 20 yıldır Mücteba Hamenei varis olarak takdim ediliyor, dolayısıyla resmi ve gayriresmi olarak ülkenin iç ve dış politikasının oluşumunda belirli bir role sahip olmuştur.
Mücteba Hamenei'nin dış siyasi kursta hangi adımları atacağına gelince, onun İran'ın eski dışişleri bakanı, Yüce Lider'in uluslararası meseleler danışmanı Ali Ekber Velayeti'nin etkisi altında olduğu söyleniyor. Ali Ekber Velayeti ise muhafazakar çizginin taraftarıdır. Hatta o, Zengazur koridoruna karşı en sert çıkış yapan İran yetkililerinden olmuştur. Aynı şekilde bölge meselelerinde muhafazakar çizginin taraftarlarındandır.
Tüm bunlara rağmen, İran'ın bölgede desteklediği "Hizbullah", HAMAS gibi vekil güçler ya saf dışı bırakıldı ya da zayıfladı. Mücteba'nın İran'ın bölgede geleneksel, yani babasından kalma aktif, saldırgan, işgalci bir siyaset yürütmesi için gücünün de az olduğunu düşünüyorum".
S. Soltan, Mücteba Hamenei ile Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkian arasındaki ilişkilerin hangi mecrada şekilleneceğinden de bahsetti:
"Mesud Pezeşkian'ın Cumhurbaşkanı olması Ayetullah Ali Hamenei'nin hayır duasıyla gerçekleşti. Bu bakımdan Mücteba Hamenei de bu süreci bilmez değil. Pezeşkian ile Hamenei arasında ciddi bir çelişki olmadı. Hatta geçen sonbahar düzenlenen hükümet toplantısında Hamenei, Pezeşkian'a yaptığı işlerden dolayı teşekkürünü de bildirmişti. Bu nedenle, yakın dönemde Mücteba Hamenei ile Mesud Pezeşkian arasında savaş gidişatında çelişkili bir çatışma olma ihtimali düşüktür. Hem Mücteba Hamenei hem de Mesud Pezeşkian, mevcut iktidarın, İslam Cumhuriyeti'nin ayakta kalması, onun mevcut savaştan sağ çıkması uğruna faaliyet gösteriyor. Eğer barış dönemi olsaydı, tarafları belli olurdu. Ancak Mesud Pezeşkian'ın elinde Yüce Lider'in elinde olan, arkasında duran kadar güç yoktur. Bu nedenle, Pezeşkian Mücteba Hamenei'nin talimatlarını yerine getirmeye mecbur olacak ya da istifa edecektir."
ABD ve İsrail tarafından yeni liderin de saf dışı bırakılma ihtimaline gelince, mülakat yaptığımız kişi şunları söyledi:
"Eğer ABD, HAMAS'a, "Hizbullah"a karşı davrandığı gibi, İran yönetimiyle de davranırsa, evet, Mücteba Hamenei'yi de ortadan kaldırabilirler. HAMAS lideri İsmail Heniyye'nin öldürülmesinin ardından örgütün diğer liderlerini de saf dışı bıraktılar. Aynı şekilde "Hizbullah"ta Hasan Nasrallah'tan sonra iktidara gelmiş yeni güçleri de ortadan kaldırdılar. Şimdiki lideri tuttular, çünkü o hiçbir işe yaramayan bir liderdir.
Bir kez daha söylüyorum ki, Mücteba Hamenei babasının sert çizgisini sürdürürse, onun da saf dışı bırakılma ihtimali büyüktür. Çünkü Trump, İran'ın bir sonraki Yüce Lideri'nin kendi katılımıyla atanacağını beyan etmişti. Mücteba Hamenei'nin atanması ise ABD veya Trump'ın katılımıyla olmadı. Demek ki, tehlike hala devam ediyor. ABD ve İsrail İran'da askeri operasyonlar yürüttüğü sürece bu tehlike devam eder."
Belirtmek gerekir ki, Mücteba Hamenei, İran'ın 28 Şubat'ta öldürülen merhum lideri Ayetullah Ali Hamenei'nin ikinci oğludur. Ali Hamenei, 1989–2026 yılları arasında İran'ın ikinci Yüce Lideri olmuştur.
