Uzun yıllar çeşitli dış etkilerin ve siyasi süreçlerin içinde yaşamış Azerbaycan toplumu şimdi yeni bir aşamaya adım attı. Tarihe bakıldığında açıkça görülüyor ki, Azerbaycan halkı o dönemlerde kendi kaderini bağımsız bir şekilde belirleme imkanından mahrum kalmıştır. Önce imparatorluk siyasetinin, daha sonra ise 70 yıl süren Sovyet yönetiminin etkisi altında yaşayan ülke, ancak XX. yüzyılın sonlarında devlet bağımsızlığını yeniden kazanabildi. Ancak bağımsızlığın ilk yılları da kolay olmadı. Siyasi, ekonomik ve askeri zorluklar ülkenin karşısında ciddi sorunlar yarattı. Dış etki merkezleri ise bu durumdan faydalanarak Azerbaycan'da kendi çıkarlarını güçlendirmeye çalıştılar.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Azerbaycan fiilen yeni bir siyasi ortamla karşı karşıya kaldı. Ülke bağımsız olsa da, bölgede büyük güçlerin etki alanında kalma tehlikesiyle karşılaştı. Özellikle enerji kaynakları nedeniyle stratejik öneme sahip olan Azerbaycan, çeşitli devletlerin ilgi alanına girdi. Petrol ülkesi olarak Azerbaycan'ın ekonomik ve siyasi süreçlerini etkilemek isteyen güçler çeşitli araçlar kullandılar. Çeşitli fonlar, kuruluşlar, projeler ve enstitüler bu çıkarların gerçekleştirilmesi aracıydı.
Bütün bunlar toplumda belirli stereotiplerin oluşmasına yol açmıştı. İnsanların zihnine, bu ülkede her şeyin mümkün olduğu ve kural-kanunun asla işlemeyeceği fikrini yerleştiriyorlardı. “Burası Azerbaycan, burada her şey mümkün” ifadesi yıllar geçtikçe sanki günlük hayatın bir parçası haline gelmişti. En ilginç olanı ise, bu fikri en çok kullananların Sovyet dönemini yaşamış ve o dönemin yönetim sistemine alışmış insanlar olmasıdır.
Aslında ise bu ifade bir gerçeklikten çok bir stereotiptir ve uzun yıllar boyunca oluşmuş düşünce tarzının bir sonucudur. İnsanlar uzun süre kuralların işlemediğini, yasaların bazen formal bir nitelik taşıdığını gördükleri için böyle düşünüyorlar. Ancak zaman değişiyor ve devletler de değişiyor. Azerbaycan da değişen ülkelerden biridir.
Bugün bir soru sormak gerekiyor, Azerbaycan'da rüşvet var mı? Bazıları bu soruyu duyduğunda otomatik olarak “var” diye cevap verebilir. Gerçekten var mı, bu soru cevapsız kalacak.
Gelin somut alanlar üzerinden bakalım. Eğitimde kim para verip üniversiteye kabul olabiliyor, sınav yazdırabiliyor? Üniversitelerde not almak için para veren öğrenci var mı? Hastanelerde kim doktora para vererek sıradışı hizmet alabiliyor? Kim para vererek sahte emekliliğe ayrılıyor? Hangi icra başkanı para verip görev aldı? Hangi bakan para verip bakan oldu? Hangi milletvekili para verip milletvekili mandası elde etti?
Bu soruların cevabı aslında çok şeyi açıklıyor. Bir zamanlar böyle durumların yaşandığını iddia edenler çoktu. Ancak bugün tamamen başka bir sistem var. Devlet yönetiminde yapılan reformlar, elektronik hizmetlerin uygulanması ve şeffaflığın artırılması bu tür durumların önüne ciddi şekilde geçmiştir.
Azerbaycan'da yeni bir dönem başladı. Bu dönemin en önemli dönüm noktalarından biri 44 günlük Vatan Savaşı oldu. 2020 yılında elde edilen zafer siyasi ve psikolojik bir dönüm noktasıydı. Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünün yeniden sağlanması, ülkede tamamen yeni bir aşamanın başlangıcı oldu.
Bu zafer Azerbaycan toplumunda özgüveni artırdı. İnsanlar, devletin güçlü olduğunu ve milli çıkarları koruma gücüne sahip olduğunu gördüler. Bu zafer aynı zamanda yıllardır süregelen bazı dış etki mekanizmalarının da zayıflamasına neden oldu. Azerbaycan artık kararlarını daha bağımsız bir şekilde veren bir devlet olarak şekillenmeye başladı.
Bugün Azerbaycan'da yeni bir siyasi ve toplumsal ortam oluşuyor. Devlet yönetiminde milli çıkarlar ön plandadır. Dış etkilerden bağımlılığın sıfırlanması, ülkenin iç siyasetinde daha bağımsız kararların alınmasına olanak tanıyor.
Bununla birlikte, toplum içinde hala eski düşünce tarzının kalıntıları kalıyor. Özellikle yaşlı nesil bazen yeni gerçeklikleri kabul etmekte zorlanıyor. Bu ise doğal bir süreçtir. Çünkü onlar yıllarca farklı bir sistemde yaşamışlardır. Sovyet döneminin yönetim modeli ve düşünce tarzı onların hayatının ayrılmaz bir parçası olmuştur.
Bu insanlar Amerika'dan veya başka ülkelerden gelmediler. Onlar atalarımız, dedelerimizdir. Sadece onların şekillendiği ortam farklı olmuştur. Onlar bir sisteme alışmışlar ve o sistemin kurallarıyla düşünmeye devam ediyorlar.
Yeni nesil ise tamamen farklı düşünüyor. Bugün gençler daha açık bir dünyada yaşıyorlar. Onlar internet aracılığıyla küresel bilgi alanına bağlanıyorlar. Yeni teknolojiler, yeni fikirler ve yeni yaklaşımlar gençlerin düşünce tarzını değiştiriyor.
Bugün üniversitede okumadan not almanın mümkün olmadığını herkes biliyor. Buna rağmen bazı insanlar hala eski yolları arıyorlar. Birine telefon etmek, birinden rica etmek, herhangi bir “tanıdıklığı” kullanmak gibi yöntemlerin işe yaradığını düşünüyorlar. Böyle yollar bulunamadığında hemen şikayet etmeye başlıyorlar. “Adamım yok”, “başkaları yapıyor” gibi ifadeler yine de duyuluyor. Aslında ise bu ifadeler daha çok psikolojik rahatlık yaratmak için kullanılıyor.
Hastanelerde de benzer bir durum gözlemleniyor. Bugün tıbbi sigorta sistemi uygulanıyor ve hizmetler belirli kurallar çerçevesinde gerçekleştiriliyor. Sıra sistemi var ve herkes kendi sırasını beklemelidir. Ancak bazı insanlar yine de sıradışı hizmet almaya çalışıyorlar. Eğer buna ulaşamıyorlarsa, yine aynı ifade kullanılıyor: “Adamım yok”. Halbuki mesele çok basit. Sistem artık farklı işliyor ve eski yöntemler geçerli değil.
Bu durum kendini sadece eğitim ve sağlık alanında göstermiyor, diğer alanlarda da gözlemleniyor. İnsanlar bazen değişen gerçekliği kabul etmek istemiyorlar. Onlar geçmişte yaşadıkları tecrübeyi bugün de uygulamaya çalışıyorlar.
Zaman değişti, geçmiş geçmişte kaldı. Bugün dün değil. Azerbaycan yeni bir aşamaya adım attı. Bugün ülkede milli çıkarlara dayalı bir yönetim modeli oluşuyor. Devletin temel önceliklerinden biri vatandaşların refahının artırılmasıdır. Ekonomik kalkınma, sosyal projeler ve altyapı programları bu amaca hizmet ediyor.
Aynı zamanda gençlerin gelişimi için yeni fırsatlar yaratılıyor. Eğitim alanında uluslararası programlar genişliyor. Startup ekosistemi oluşuyor. Dijital ekonomi gelişiyor.
Azerbaycan gençleri bu süreçlerin aktif katılımcılarıdır. Onlar daha çevik, daha girişimci ve daha yaratıcıdırlar. Gençler sadece ülke içinde değil, uluslararası ölçekte de başarılar elde ediyorlar.
Bu gençler için Vatan sevgisi özel bir önem taşıyor. 44 günlük savaş sırasında bunu tüm dünya gördü. Binlerce genç Vatan uğruna mücadeleye kalktı ve tarih yazdı.
Bugün o gençler ülkenin geleceğini kuruyor. Onlar yeni fikirler ileri sürüyor, yeni projeler hayata geçiriyor ve Azerbaycan'ı daha güçlü bir devlete dönüştürmek için çalışıyorlar.
Azerbaycan bölgenin önemli siyasi ve ekonomik merkezlerinden birine dönüşüyor. Ulaştırma koridorları, enerji projeleri ve uluslararası işbirliği programları ülkenin stratejik önemini daha da artırıyor.
Bütün bunlar gösteriyor ki, Azerbaycan yeni bir aşamadadır. Bu aşama milli devletçilik aşamasıdır; burada ülkenin gelişimi ekonomik göstergelerle birlikte milli bilincin güçlenmesiyle ölçülür.
İnsanlar “burası Azerbaycan, burada her şey mümkün” gibi ifadelerden vazgeçmelidirler. Çünkü bu fikir gerçekliği yansıtmıyor. Azerbaycan'da her şey kurallar çerçevesinde gerçekleştiriliyor. Yasalar işliyor, kurumlar faaliyet gösteriyor ve devlet yönetimi daha şeffaf oluyor.
Bu değişiklikleri görmek ve kabul etmek önemlidir. Çünkü gelişim fiziksel altyapıyla birlikte düşünce tarzına daha çok bağlıdır.
Evet, burası Azerbaycan. Kendi toprak bütünlüğünü yeniden sağlayan, tarihinin en önemli zaferini kazanan, milli kimliğini ve geleneklerini koruyan Azerbaycan'dır.
Biz yeni bir aşamaya adım attık, bu aşama modern, güçlü ve bağımsız Azerbaycan aşamasıdır. Azerbaycan hiçbir ülkeden geri kalmıyor, kendi potansiyeliyle bölgenin önde gelen devletlerinden birine dönüşüyor.
Bu Azerbaycan'ın gençleri vatanını seven, çalışkan ve sorumlu gençlerdir. Onlar ülkenin geleceğine inanıyor ve bu geleceği inşa etmek için çalışıyorlar. Azerbaycan değişiyor ve gelişiyor. Bu değişiklikleri görmek, değerlendirmek ve korumak her bir vatandaşın görevidir.
Evet, burası Azerbaycan, tamamen yeni Azerbaycan...
Elnur EMİROV
