Moskova'da gerçekleşen Putin-Paşinyan görüşü etrafındaki tartışmalar devam ediyor.
Modern.az'ın haberine göre, Ermenistan basınında yer alan analistler, diplomatik formüllerin bir kenara bırakılması ve açıkça karşılıklı suçlamalar ve şantaj diline geçilmesiyle seyreden görüşmeyi eşi benzeri görülmemiş, hatta sansasyonel olarak değerlendiriyorlar.
Bildirildiğine göre, 2021 seçimlerinden önce Paşinyan'ın Güney Kafkasya'da beklenen bir ortak olacağına ümit eden Putin, büyük bir hata yaptığını artık kesinleştirmiş ve ona güvenmediğini Moskova'da açıkça göstermiştir.
Ermeni uzmanlar, Putin'in açık diyalogda Paşinyan'a Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ile Avrupa Birliği (AB) arasında bir seçim teklif ettiğini söylüyorlar: Putin, Paşinyan'ı doğrudan uyararak ikisinden birini seçmesi gerektiğini, aksi takdirde durumun farklı olacağını belirtmiştir.
"Ermenistan'ın Avrupa Birliği ile ilişkilerin geliştirilmesini tartıştığını görüyoruz. Biz bu konuda çok sakiniz. Anlıyoruz ki, herhangi bir ülke üçüncü ülkelerle maksimum işbirliği yapmaya çalışır. Ancak bu, en başından itibaren açık ve dürüst olmalıdır. Avrupa Birliği ve Avrasya Ekonomik Birliği ile birlikte olmak mümkün değil" diye belirten Putin, daha sonra Avrupa için olduğu gibi, Ermenistan için de gaz fiyatını artırabileceklerine işaret etmiştir.
"Enerji taşıyıcılarının fiyatına gelince, Avrupa'da gaz keskin bir şekilde arttı - bin metreküp için 600 dolar, Rusya ise onu Ermenistan'a 177,5 dolara satıyor. Fark çok büyük, önemlidir. Biz burada sizinle sık sık tartışıyoruz, biliyorum ki enerji taşıyıcılarının fiyatlarının biraz farklı bir şekilde belirlenmesinde ısrar ediyorsunuz, ama bakın: 600 dolar ve 177,5 dolar" diye Rus lideri vurgulamıştır.
Paşinyan cevaben, her iki ittifaka aynı anda katılmanın mümkün olmadığını bildiğini belirtmiştir.
"Bu mümkün olmadığında ve karar verilmesi gerektiğinde, eminim ki Ermenistan vatandaşları karar vereceklerdir".
Yeni nükleer santralin inşasına gelince ise Paşinyan, bunun Rus ortaklarla birlikte diğer ülkelerle de tartışıldığını, "biz Ermenistan Cumhuriyeti için en avantajlı teklifi arıyoruz" diye belirtmiştir.
2022'den bu yana Ermenistan-Rusya ilişkilerinde gerginliğe neden olan bir sonraki mesele Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÖ) ile ilgilidir. Putin, Ermenistan tarafının KGAÖ ile ilgili şikayetleri olduğunu bildiğini belirtmiştir.
"Ancak düşünüyorum ki, 2022'de Prag'da Karabağ'ı Azerbaycan'ın bir parçası olarak tanıdığınız zaman, KGAÖ'nün artık Azerbaycan'ın iç meselesine dönüşmüş bu konuya müdahalesi hiç de doğru olmazdı".
Paşinyan ise “Ben zaten Ermenistan'da açıkça beyan ettim ki, biz Karabağ hareketini devam ettirmemeliyiz, çünkü Ermenistan ve Azerbaycan Alma-Ata Beyannamesi'ne göre birbirlerinin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tanımışlardır” demekle Putin'in şantajına cevap vermiştir.
Putin, Paşinyan'ı Rusya pasaportu olan bir kişinin (iş adamı Samvel Karapetyan) siyasetle uğraşmaya çalıştığı için Ermenistan'da hapse atılmasını kınamıştır.
“Bu sizin kararınızdır, biz müdahale etmiyoruz. Ancak biz onların bu iç siyasi işlerde yer alabilmesini isterdik” diye belirtmiş ve Moskova'nın her zaman Ermeni halkının çıkarlarını gözettiğini eklemiştir.
“Rusya'da çok sayıda Ermeni yaşıyor. 2 milyondan fazla. Ermenistan'da Rusya yanlısı birçok siyasi güç var. Biz çok isterdik ki, tüm bu siyasi güçler, siyasi figürler seçimler sırasında iç siyasi işlerde yer alabilsinler”.
Paşinyan ise Ermenistan'ın demokratik bir ülke olduğunu söylemiştir. Aynı zamanda hatırlatmıştır ki, mevzuata göre, yalnızca Ermenistan pasaportuna sahip kişiler Ermenistan Cumhuriyeti seçimlerinde yer alabilirler. Rusya pasaportuna sahip olanlar ise ne milletvekili ne de başbakanlık görevine aday olabilirler.
Siyaset bilimciler, Putin'in Moskova'daki görüşmede Paşinyan'ı esasen üç mesajla şantaj ettiğini söylüyorlar:
Birincisi, Paşinyan'a bir seçim sunuluyor: ya AEB, ya da AB ve bu seçimin kendisi bir enerji maliyeti taşıyacak;
İkincisi, bugün Ermenistan'da siyasi görüşleri nedeniyle tutuklu bulunan insanlar, ayrıca Rusya pasaportuna sahip vatandaşlar var, onlara yönelik baskılara son verilmelidir;
Üçüncüsü, Karabağ meselesi bugün de Rusya için hassas bir mesele olmaya devam ediyor, yani Karabağ meselesi kapanmamıştır...
