Bugün Venezuela lideri Nicolas Maduro 3 saatlık bir operasyon sonucunda devrilerek ABD'ye getirildi.
Olay, uluslararası kamuoyunda geniş tartışmalara neden oldu. Venezuela liderinin tutuklanması, ABD'nin son on yıllar boyunca çeşitli ülkelerin siyasi kaderine doğrudan veya dolaylı yollarla etki ettiği örnekleri yeniden gündeme getirdi.
Modern.az ABD'nin tarih boyunca devrilmesinde rol oynadığı devlet başkanlarının listesini sunuyor. Belirtmek gerekir ki, bazı durumlarda Washington açık askeri müdahale ile, bazı durumlarda ise siyasi, ekonomik ve diplomatik mekanizmalar aracılığıyla süreçlere etki etmiştir.
Saddam Hüseyin (Irak)
2003 yılında ABD liderliğindeki koalisyon güçlerinin Irak'a askeri müdahalesi sonucunda Saddam Hüseyin iktidardan devrildi. Daha sonra tutuklandı, mahkeme önüne çıkarıldı ve idam edildi. Bu, ABD'nin doğrudan askeri müdahale ile gerçekleştirdiği en açık rejim değişikliği örneklerinden biridir.
Muammer Kaddafi (Libya)
2011 yılında Libya'da yaşanan olaylar sırasında NATO'nun, o cümleden ABD'nin hava operasyonları Kaddafi rejiminin çöküşünde belirleyici rol oynadı. Kaddafi doğrudan ABD tarafından tutuklanmasa da, uluslararası müdahale onun iktidardan ayrılmasına yol açtı. Bu süreç dolaylı askeri destek olarak değerlendirilir.
Manuel Noriega (Panama)
1989 yılında ABD ordusu Panama'ya doğrudan askeri operasyon gerçekleştirdi. Başkan Manuel Noriega devrildi, ABD'ye götürüldü ve orada uyuşturucu ticareti suçlamasıyla mahkum edilerek uzun süre hapis cezası çekti. Bu olay, ABD'nin yabancı bir lideri kendi topraklarında mahkemeye çıkardığı nadir durumlardan biridir.
Slobodan Miloşeviç (Yugoslavya/Sırbistan)
1999 yılında NATO'nun Sırbistan'a karşı gerçekleştirdiği hava saldırıları ve sonraki uluslararası baskılar Miloşeviç'in iktidardan ayrılmasıyla sonuçlandı. ABD bu süreçte askeri ve diplomatik etki gösterse de, devrilme doğrudan bir operasyonla değil, dolaylı yollarla gerçekleşti.
Jean-Bertrand Aristide (Haiti)
ABD'nin siyasi ve askeri etkisi sonucunda Aristide iki kez iktidardan uzaklaştırıldı. Özellikle 2004 yılında yaşanan olaylarda Washington'ın rolü dolaylı müdahale olarak değerlendirilir.
Salvador Allende (Şili)
1973 yılında Şili Devlet Başkanı Salvador Allende, General Augusto Pinochet tarafından askeri darbe sonucunda devrildi. ABD darbeyi doğrudan gerçekleştirmese de, Washington'ın siyasi ve istihbarat desteği uluslararası kaynaklarda dolaylı müdahale olarak değerlendirilir.
Muhammed Musaddık (İran)
1953 yılında İran Başbakanı Musaddık, ABD ve Büyük Britanya istihbaratının desteğiyle gerçekleştirilen darbe sonucunda devrildi. Bu, ABD'nin gizli operasyonlarla iktidar değişikliğine etki ettiği klasik örneklerden biri olarak kabul edilir.
Devrilemeyen lider: Fidel Castro örneği
Belirtmek gerekir ki, ABD'nin tüm girişimleri başarıyla sonuçlanmamıştır. Küba lideri Fidel Castro, on yıllar boyunca Washington'ın siyasi, ekonomik ve istihbarat baskılarına, ayrıca iddia edilen çok sayıda suikast girişimine rağmen iktidarda kalmayı başarmıştır. Bu gerçek, ABD'nin etki imkanlarının her zaman sonuç vermediğini gösteren temel örneklerden biri olarak tarihe geçmiştir.
ABD'nin çeşitli dönemlerde gerçekleştirdiği doğrudan ve dolaylı müdahaleler, uluslararası ilişkiler sisteminde derin izler bırakmıştır. Venezuela ile ilgili son olaylar ise uluslararası hukukun işlememesi ve büyük devletlerin sorunlarını güç yoluyla çözmeye öncelik vermesi hakkında güncel konuyu yeniden gündeme getirmiştir.
