Yakın Doğu 28 Şubat'tan itibaren yeniden savaş meydanına dönüştü. ABD ve İsrail güçlerinin İran'a hava saldırılarıyla başlayan çatışma, artık tüm komşu ülkelerin de hava saldırılarına maruz kalmasına yol açtı. Olaylar sırasında resmi bir askeri blok mevcut olmasa da, Tahran'ın uzun yıllar boyunca oluşturduğu siyasi, askeri ve ideolojik ağ aracılığıyla kendisine yakın bir ortaklar sistemi yarattığı görülebilir.
Modern.az İran'ın dost olarak adlandırdığı başlıca ülke ve güçleri genel bir şekilde sunuyor.
Lübnan ve “Hizbullah”
Lübnan, İran'ın bölgedeki başlıca dayanaklarından biri sayılır. Ülkede siyasi durum karmaşık olsa da, Tahran'a yakınlığıyla tanınan "Hizbullah" hareketi Lübnan'ın güvenlik ve siyasi sisteminde ciddi bir etkiye sahiptir. Bu örgüt uzun yıllardır İran tarafından mali, askeri ve lojistik açıdan desteklenmekte ve Tahran için İsrail'e karşı başlıca bölgesel kaldıraçlardan biri olarak kabul edilmektedir.
Irak ve Şii silahlı grupları
Irak, ABD birliklerinin çekilmesinden sonra İran'ın etki alanının güçlendiği ülkelerden biri olarak gösteriliyor. Irak'ta faaliyet gösteren bir dizi Şii silahlı grubu Tahran'la yakın ilişkilere sahiptir ve bu güçler İran'ın bölgedeki stratejik derinliğinin bir parçası olarak değerlendirilmektedir.
Türkiye ile karmaşık yakınlaşma
Türkiye ile İran arasındaki ilişkiler çelişkili olsa da, son yıllarda belirli konularda yakınlaşma gözlemlenmiştir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan döneminde Ankara ve Tahran bazı bölgesel konularda işbirliği yapsa da, bu ilişkiler daha çok pragmatik bir nitelik taşımaktadır.
Filistin ve HAMAS
Gazze Şeridi'ni kontrol eden HAMAS hareketi de İran'ın destek verdiği güçler arasındadır. Örgütün İran tarafından finanse edildiği, silah ve eğitim desteği aldığına dair uluslararası medyada çok sayıda bilgi yayılmıştır. Bununla birlikte, HAMAS Sünni ideolojisine bağlıdır, İran ise Şii devleti olduğundan taraflar arasındaki ilişkiler daha çok İsrail'e karşı ortak bir konuma dayanan taktiksel işbirliği olarak değerlendirilmektedir.
Umman ve Körfez dengesi
Umman, bölgede İran'la istikrarlı ve nispeten olumlu ilişkiler sürdüren nadir Arap ülkelerinden biri olarak kabul edilir. Umman uzun süredir Tahran ile Batı arasında arabuluculuk rolü üstlenmiş ve ekonomik-mali ilişkilerini korumuştur. Ancak İran'ın son saldırıları, körfez ülkeleriyle olan ilişkilerine ciddi sorunlar getirmiştir.
Uzak müttefik: Kuzey Kore
Kuzey Kore de İran'la yakın ilişkilere sahip ülkeler arasında gösteriliyor. Kuzey Kore ile ise daha çok askeri-teknik işbirliği tartışma konusu olmuştur. Uluslararası raporlarda İran ile Pyongyang arasında füze ve askeri teknolojiler alanında işbirliği iddiaları yer almıştır.
Rusya ve Çin faktörü
Rusya ve Çin, İran için önemli ortaklar olarak kabul edilse de, bu ilişkiler daha çok jeopolitik ve ekonomik çıkarlara dayanmaktadır. Uzmanların görüşüne göre, her iki ülke İran'la işbirliği yapsa da, klasik bir askeri müttefiklik modeli mevcut değildir ve taraflar daha çok pragmatik bir yaklaşım sergilemektedirler.
Genel görünüm
Böylece, İran'ın "dostları" anlayışı esasen bölgesel silahlı gruplar, siyasi müttefikler ve ABD'ye karşı ortak bir konumda olan devletlerden oluşmaktadır. Bununla birlikte, birçok ilişki ideolojik değil, daha çok taktiksel ve jeopolitik çıkarlar üzerine kurulmuştur.
Olası geniş çaplı bir çatışma durumunda ise bu ilişkilerin hangi seviyede gerçek askeri ve siyasi desteğe dönüşeceği uluslararası koşullara ve tarafların çıkar dengesine bağlı olacaktır.
