ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü askeri operasyonlar sadece Orta Doğu'da değil, küresel ekonomi ve enerji piyasalarında da ciddi dalgalanmalara neden oldu. Savaş bazı ülkeler için yeni stratejik fırsatlar yaratsa da, birçok devlet için ağır ekonomik sonuçlar doğurabilir.
Modern.az'ın haberine göre, BBC, mevcut durumun özellikle enerji piyasalarında belirsizlik yarattığını belirtiyor. Hürmüz Boğazı çevresinde deniz taşımacılığının aksaması ve petrol fiyatlarının hızla artması, dünya genelindeki tüketicilerin ve işletmelerin maliyetlerini yükseltiyor. Aynı zamanda bölgedeki istikrarsızlık, yüz binlerce insanın evlerini terk etmesine neden oldu.
Rusya'nın bu durumdan belirli jeopolitik ve ekonomik avantajlar elde edebileceği tahmin ediliyor. Uzmanlara göre, Orta Doğu'daki savaş, ABD'nin askeri kaynaklarının bir kısmını Ukrayna'dan başka yöne çekebilir. Bunun yanı sıra, petrol fiyatlarındaki artış Rusya için ek bütçe gelirleri anlamına geliyor. Analistler, fiyatların 120 dolar seviyesine yükselmesinin Moskova'nın enerji ihracatından elde ettiği kazancı artırdığını ve Çin ile Hindistan gibi pazarlara daha fazla petrol satmasına olanak sağladığını belirtiyor.
Çin ise savaştan doğrudan ağır darbe almayan ülkelerden sayılsa da, dolaylı etkilerle karşılaşabilir. Pekin, ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 12'sini İran'dan alıyor ve belirli rezervlere sahip. Ancak küresel ticaret rotalarında ortaya çıkan sorunlar ve deniz taşımacılığının pahalılaşması, Çin ekonomisinin temel itici gücü olan ihracat sektörüne zarar verebilir. Bununla birlikte, bazı analistler Çin'in diplomatik açıdan kendini ABD'ye karşı “istikrar getiren güç” olarak sunma fırsatı yakalayabileceğini düşünüyor.
Savaştan en çok zarar görenlerin ise enerji ithalatına bağımlı olan gelişmekte olan ülkeler olacağı öngörülüyor. Güneydoğu Asya'da bir dizi devlet şimdiden ekonomik kısıtlamalar uygulamaya başladı. Vietnam'da dizel fiyatları savaş başladığından bu yana yüzde 60 arttı. Filipin hükümeti, devlet çalışanlarının çoğunu haftada dört gün çalışmaya geçirdi. Pakistan'da ise yakıt rezervlerini korumak amacıyla birçok devlet kurumunda kısıtlamalar uygulandı ve benzin satışına limit getirildi.
Uzmanlar, savaşın sonuçlarının sadece enerji piyasasıyla sınırlı kalmayacağını da vurguluyor. Hürmüz Boğazı aracılığıyla dünyadaki karbamid (gübre) tedarikinin yaklaşık yüzde 30'u taşınıyor. Bu rotada ciddi bir aksaklık yaşanırsa, gelecek aylarda küresel gıda fiyatlarında artış ve gıda güvenliği sorunları ortaya çıkabilir.
Böylece, İran çevresinde devam eden savaş bazı ülkeler için siyasi ve ekonomik fırsatlar yaratsa da, enerji ve ticaret şokları nedeniyle dünyanın büyük bir kısmı için ciddi riskler ve belirsizlikler oluşturuyor.
