Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun tutuklanmasının ardından yatırımcıları düşündüren en önemli sorulardan biri de bu olayın stratejik ürünlerin fiyatlarını nasıl etkileyeceğidir. Bu durum ise doğrudan zengin rezervlere sahip olan Venezuela'nın bir petrol üreticisi olmasıyla ilgilidir.
Peki Maduro'nun tutuklanması petrol fiyatlarını nasıl etkileyecek?
Modern.az'ın haberine göre, Milli Meclis'in ekonomist milletvekili Vüqar Bayramov, Nicolas Maduro'nun tutuklanmasının petrol fiyatları üzerindeki etkileri hakkında konuştu.
Onun sözlerine göre, burada birkaç senaryo üzerinden tahminler sunulmaktadır:
“Venezuela'nın günlük petrol üretimiyle ilgili uluslararası kuruluşların farklı göstergeleri sunulsa da, tüm rakamlarda söz konusu devletin piyasada özel bir konuma sahip olmadığı anlaşılmaktadır. ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) verilerine göre, günlük 1.098 milyon varil üretimiyle Venezuela, petrol üreten ülkeler arasında 18. sırada yer almaktadır. EIA, petrol üretiminin %72'sinin 10 ülkenin payına düştüğünü açıklamaktadır. “Trading Economics” aynı olmasa da, benzer bir sonucu paylaşmaktadır: 1.142 milyon günlük üretim ile listede 17. sıra.
Meselenin diğer tarafı, Venezuela'nın petrol ihraç eden ülkeler arasında ilk 20'de yer almamasıdır. Şöyle ki, bu ülke dünya pazarına 438 bin varil petrol çıkarmakla ihracatçı ülkeler arasında 22. sırada yer almıştır. Petrol ihracatının az olması ise doğal olarak Venezuela'ya uygulanan yaptırımlarla ilgilidir. 2024 yılında değer bazında petrol ihracatının %15.2'si Suudi Arabistan'ın payına düşmüştür. İlk “beşliğ”i Rusya (%9.7), ABD (%9.4), Birleşik Arap Emirlikleri (%9.1) ve Kanada (%8.5) tamamlamaktadır.
Ancak, yatırımcılar için tüm bunlardan daha önemli olan nokta, Venezuela'nın petrol rezervleri açısından dünyada birinci sırada olmasıdır. Keşfedilen petrol rezervlerinin %18.2'si Venezuela'nın payına düşmektedir. “Dörtlü”yü Suudi Arabistan (%16.2), Kanada (%10.4) ve İran (%9.6) tamamlamaktadır. Bu ise, Venezuela'nın petrol rezervlerinin ABD tarafından işletilmesinin yakın gelecekte piyasaya büyük hacimde petrol girişine ve arzın keskin bir şekilde artmasına neden olacağı anlamına gelmektedir. Bu ise, piyasadaki fiyatlar için olumlu bir şey vaat etmemektedir. Karşılaştırma için belirtelim ki, ABD sermayesinin Irak petrol sektörüne girmesinden sonra üretimi keskin bir şekilde artıran Irak, şu anda değer bazında toplam petrol ihracatının %8'ini oluşturmaktadır.
Bununla birlikte, keskin arz senaryosunun gerçekleşmesinin zaman alacağı ihtimal dışı değildir. Çünkü Venezuela'nın petrol altyapısının teknolojik açıdan yeniden yapılandırılması sadece kaynak değil, aynı zamanda zaman da gerektirmektedir. Bu ise, Venezuela'dan piyasaya girecek büyük petrol kütlesi için ek zaman demektir.
Diğer senaryo ise Venezuela'da potansiyel kaos riskidir. Bu durumda petrol piyasası süreçlere farklı tepki verecektir. Bununla birlikte, bu durumda bile petrol fiyatlarında keskin bir artış beklenmemektedir. Çünkü Venezuela'nın mevcut üretimi ve ihracatı piyasayı özel olarak etkilememektedir. Hatta bu ihracat azalsa bile, bu durum fiyat artışları için zemin oluşturmamaktadır.
Tüm bunlar ise, kısa vadede olmasa bile orta vadede petrol fiyatlarında hissedilir azalmaların kaçınılmaz olacağını söylemeye zemin hazırlamaktadır. Bu ise, petrol gelirlerinin ekonominin çeşitlendirilmesi sonucunda diğer kaynaklarla ikame edilmesi önceliğini daha da artırmaktadır”.
