Geçtiğimiz gün ABD Başkan Yardımcısı James David Vance Azerbaycan'ı ziyaret etti. Vance, ülke başkanı İlham Aliyev ile görüştü. Görüşme sırasında Stratejik Ortaklık Şartı imzalandı. Şartta, enerji, ticaret ve transit dahil olmak üzere ekonomik-bölgesel bağlantılar, yapay zeka (AI) ve dijital altyapı alanları dahil olmak üzere ekonomik yatırımlar konularında işbirliği de yer almaktadır.
Azerbaycan ile ABD arasında imzalanan bu şartın ekonomik açıdan bize neler vaat ettiği, hangi getirileri sağlayacağı temel nüanstır.
Modern.az'a yaptığı açıklamada Milli Meclis Ekonomi Politikası, Sanayi ve Girişimcilik Komitesi Başkan Yardımcısı Azer Badamov belirtti ki, Stratejik Ortaklık Şartı, bünyesinde bir dizi ekonomik alanı kapsamaktadır:
"8 Ağustos 2025 tarihinde Washington'da devlet başkanlarımızın görüşmesi ve imzalanan belgelerden sonra Azerbaycan-ABD ilişkileri yeni bir aşamaya girdi. ABD Başkan Yardımcısı James David Vance'in bölgemizi ziyaret etmesi ve Bakü'de imzalanan belgeler ABD'nin Washington anlaşmalarına bağlılığını bir kez daha teyit etmiş oldu.
Şöyle ki, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Vance arasında imzalanan Stratejik Ortaklık Şartı'nın temelinde ülkelerimizin birbirinin bağımsızlığını, egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve sınırların dokunulmazlığını karşılıklı olarak teyit etmesi yatmaktadır. Bu, ABD'nin Azerbaycan'ı bölgede önemli bir stratejik ortak olarak tanıdığını gösteren siyasi bir belgedir.
Belgede işbirliği alanları belirlenmektedir. Belge, enerji ve ekonomik işbirliği, teknoloji ve inovasyon alanları, bölgesel projeler ve ulaşım koridorları ile güvenlik ve savunma alanında işbirliğini içermektedir.
TRIPP projesinin hayata geçmesi bölgede işbirliği için yeni fırsatlar yaratacaktır. Bu sadece yük ve yolcu taşımacılığı ile sınırlı kalmayacak, aynı zamanda enerji ve dijital koridorların oluşumunu da güncel hale getirecektir. Şöyle ki, Avrasya bölgesi Azerbaycan üzerinden birleşecek ve bu, ülkemize ekonomik getiriler sağlamakla birlikte siyasi konumumuzu da güçlendirerek bölgemize kalıcı barış getirecektir".
A. Badamov, belirtti ki, önümüzdeki birkaç yıl içinde Azerbaycan ile ABD arasındaki ticaret hacmi aşamalı olarak artacaktır:
"Geçtiğimiz yıl 2025'te Azerbaycan ile ABD arasında 1,6 milyar dolara yakın ticaret hacmi gerçekleşti: Bu, ülkemizin dış ticaret hacminin %3,15'ini oluşturmakta ve ABD'nin 6. sıradaki dış ortağımız olduğunu göstermektedir. Ancak potansiyel çok büyüktür. Şöyle ki, imzalanan Stratejik Ortaklık Şartı'nda mutabık kalınan alanlarda işbirliğinin genişlemesi, ülkelerimiz arasındaki ticaret hacminin de artmasına neden olacaktır. Doğrudur, bu belgede karşılıklı ticaret tavizleri öngörülmese de, bölgesel projelerde ortak katılımımız, ülke ekonomisine ek yatırımların yapılması, teknolojik alanlarda işbirliğinin genişletilmesi öngörülmüştür. Bu da önümüzdeki birkaç yıl içinde ülkelerimiz arasındaki ticaret hacminin aşamalı olarak artmasına katkı sağlayacaktır.
Biden-Blinken yönetimi döneminde Azerbaycan-ABD ilişkileri tarihin en düşük seviyesine inmişti. ABD Başkan Yardımcısı Vance, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile görüşmesi sırasında bu konuya özellikle değinerek, önceki yönetimin Azerbaycan'a karşı saçma bir politika izlediğini belirtti ve önümüzdeki üç yıl içinde ülkelerimiz arasındaki ilişkilerin daha da gelişeceğini ifade etti. Bu belgenin imzalanmasıyla Azerbaycan, dünyanın en güçlü ülkesiyle stratejik ortak oluyor. Bu, elbette, kapsamlı ilişkilerin geliştirilmesine, bölgemizde barışın sürdürülebilir olmasına ve işbirliğinin genişlemesine hizmet edecektir".
Milli Meclis Ekonomi Politikası, Sanayi ve Girişimcilik Komitesi üyesi Vügar Bayramov da vurguladı ki, ABD Başkan Yardımcısının Azerbaycan'a ziyareti iki ülke arasında yeni bir sayfa açacaktır:
"Bir yandan ülkeler Stratejik Ortaklık Şartı imzaladılar. Bu, Azerbaycan ile ABD arasındaki ilişkilerin artık stratejik ortaklık seviyesine yükseldiği anlamına gelmektedir. Diğer yandan, Azerbaycan ile ABD arasında sadece ticari ilişkilerin değil, aynı zamanda sermaye çekilmesi de dahil olmak üzere bir dizi yatırım projesinde ortak işbirliği gözlemlenecektir. Bir yandan Amerika Birleşik Devletleri için petrol dışı ihracatta artışlar beklenirken, diğer yandan özel beklenti ABD'den daha fazla sermaye çekilmesi, teknoloji ve inovasyon transferi ile ilgilidir. Elbette, Azerbaycan'ın aynı zamanda Orta Koridor'un bölgedeki ana ülkelerinden biri olduğu gerçeğini de göz önünde bulundurmak gerekir. ABD ile Orta Asya arasında işbirliği güçlenmektedir. Bununla birlikte, doğal olarak Azerbaycan aynı zamanda Orta Asya ile Avrupa arasında bir köprüdür".
Milletvekilinin görüşüne göre, bu açıdan Orta Asya'dan nadir toprak elementlerinin Azerbaycan üzerinden taşınması da Azerbaycan'ın jeopolitik önemini artıracak faktörlerden biridir:
"Aynı zamanda ülke genelinde taşınan uluslararası yük hacminin artmasına ve devlet gelirlerimizin artmasına olanak sağlayacaktır. Bu nedenle, taraflar arasında yeni stratejik işbirliği, ekonomik açıdan Azerbaycan için kesinlikle yeni getiriler vaat etmektedir".
Ekonomist uzman Ekrem Hasanov ise konuyu şöyle yorumladı:
"James David Vance'in ziyareti daha çok jeopolitik bir nitelik taşımaktadır. Bununla ABD, Güney Kafkasya'nın Rusya'nın ilgi alanından çıktığı ve kendi ilgi alanına girdiği mesajını vermektedir. Ancak Güney Kafkasya'yı kendine çekmek için ABD belirli bir ekonomik ilgi yaratmaktadır. Azerbaycan kendini transit ülke olarak göstermektedir. Bizim böyle bir avantajımız mevcuttur".
