"Petrolün fiyatı önceki zirve seviyesine kıyasla yaklaşık 35 dolar ucuzladı".
Bu sözleri Modern.az'a yaptığı açıklamada ekonomist İlham Şaban belirtti.
Kendisi, şu anda küresel enerji piyasalarında İran-ABD çatışmasıyla ilgili yüksek bir dalgalanma gözlemlendiğini kaydetti. Brent tipi ham petrolün fiyatı bir varil için yaklaşık 84 dolar seviyesine düştü:
"Fiyatlardaki bu keskin düşüş, Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure'un G7 (ABD, Büyük Britanya, Almanya, Fransa, İtalya, Kanada ve Japonya) maliye bakanları toplantısından sonra yaptığı açıklamadan sonra gerçekleşti. Söz konusu ülkeler, Orta Doğu'da artan gerilime yanıt olarak stratejik petrol rezervlerini kullanma olasılığını tartışıyorlar”.
İlham Şaban'ın sözlerine göre, bugün konuyla ilgili G7 tarafından bir karar alınmalıdır.
“Bu adım öncelikle siyasi bir nitelik taşımaktadır. Çünkü dünyanın gelişmiş yedi devleti, mevcut durumun küresel ekonomiye olumsuz etkilerini gözlemlemektedir. Bununla birlikte, kararın pratik uygulaması ise Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından gerçekleştirilmelidir”.
Ekonomist, Fransız bakanın açıklamasında Uluslararası Enerji Ajansı'nın kontrolündeki stratejik petrol rezervlerinden bahsedildiğini vurguladı. Kendisinin sözlerine göre, ajansın 32 üye ülkesi birlikte yaklaşık 1,2 milyar varil hacminde stratejik rezerv tutmaktadır ve bu rezervler olağanüstü durumlarda piyasaya sürülebilir:
"1974 yılında büyük petrol ithalatçısı ülkelerin dokunulmaz rezervler oluşturması kararı alındı. Amaç, dünya enerji piyasasında herhangi bir mücbir sebep durumu oluştuğunda bu rezervlerin küresel ekonomi için bir tür güvenlik mekanizması rolü oynamasıydı"
Uzman, o zamandan beri ajansın bu tür tedbirlere sadece 5 kez başvurduğunu ekledi:
"Son böyle bir adım, 2022 yılının Mart ayında, Rusya-Ukrayna savaşının başlamasıyla birlikte petrol ve gaz fiyatlarının keskin bir şekilde yükseldiği dönemde atıldı. O zaman Uluslararası Enerji Ajansı'na üye ülkeler piyasaya günlük 2 milyon varil, ABD ise ek olarak 1 milyon varil petrol sürme kararı almıştı. Sonuç olarak petrolün fiyatı kısa sürede 130 dolardan 95 dolara kadar düşmüştü".
Aynı zamanda, Donald Trump'ın İran savaşının sona ereceği varsayımına dayanan iyimser düşüncelerinin de petrolün ucuzlamasına etkisi olduğu iddia edilmektedir.
Ekonomist Natig Caferli ise fiyat meselesinin göreceli olduğunu belirtti:
"Savaş başladığında petrolün varili 68 dolardı. Bu nedenle 80-90 dolar değerindeki petrol ucuz sayılmaz. Savaş bitse de pahalılık durumu hala devam edecek. Bu da Azerbaycan için ekonomik açıdan avantajlıdır" .
