Bilgi alanının hızla değiştiği, dijital platformların gündemi belirlediği bir ortamda medya sadece haberi ileten bir araç değil, aynı zamanda toplumsal güvenin, zevkin ve duruşun oluştuğu temel bir alandır.
Şöyle ki, dijital medyanın hızlı gelişimi bilgi bolluğu yaratarak kalite anlayışını daha da ön plana çıkarıyor. Bu zeminde gazeteciliğin temel soruları değişmez olarak kalıyor: okuyucu hangi kaynaklara inanıyor, en iyi röportaj ve haber gazetecileri, televizyon sunucuları, araştırmacılar, kültür ve spor yazarları, foto muhabirleri, yorumcular, analistler kimlerdir, hangi siteler daha iyi başlıklar sunuyor?
Modern.az sitesi bu ve diğer sorulara yanıt bulmak için birkaç tanınmış medya temsilcisiyle görüştü.
Emektar gazeteci, Basın Konseyi Yönetim Kurulu üyesi Azer Hasret haberleri çok geniş bir yelpazede takip ettiğini söyledi:
“Bu açıdan somut olarak sadece bir kaynağı belirtmek benim için zordur. Hem yerel medya kaynaklarından hem de yabancı kaynaklardan faydalanıyorum. İngilizce, Türkçe, Özbekçe, Kırgızca, Tatarca, Türkmence ve diğer dillerde yayımlanan haberleri takip ediyor, aynı zamanda, Alman kaynaklarını da dikkatimde tutmaya çalışıyorum. Elbette, Azerbaycan medyasını da mümkün olduğunca geniş bir şekilde takip ediyorum.
İşte bu nedenle somut bir sitenin adını verip “bu benim ana kaynağımdır” demek benim için biraz zordur. Bununla birlikte, sürekli olarak Cumhurbaşkanının resmi internet sayfası olan President.az sitesine bakıyorum. Bunun sebebi ise en önemli ve resmi haberlerin tam da bu kaynakta yer almasıdır”.
Televizyon alanına gelince, A. Hasret dikkatle takip ettiği, sözüne güvendiği, aynı zamanda değer verdiği birçok insan olduğunu vurguladı:
“Sunucu olmasa da, yazar programlarıyla gündeme gelen Mirşahin Ağayev'in adını özellikle belirtmek isterim. Buna ek olarak, hafta sonu yayımlanan ve haftanın özetini sunan "İTV Haber Yekun" programının sunucusu Nigar Sabirqızı'nı da ayrıca vurgulamalıyım".
Görüşmecimiz, röportaj hazırlayan gazeteciler hakkında biraz cimrice cevap vereceğini belirtti:
"Söyleyebilirim ki, röportaj türünde Mirşahin Ağayev gerçek bir usta gazetecidir. Aynı zamanda, merhum gazeteci Ganire Paşayeva'nın da bu alanda özel bir yere sahip olduğunu belirtmeliyim.
"En iyi reportaj hazırlayan gazeteciler arasında, özellikle büyük hacimli, araştırmaya dayalı ve Cumhurbaşkanının ziyaretlerinin haberleştirilmesi açısından AzTV'den Vüsal Metleb dikkatimi çekiyor".
Materyallerini düzenli olarak takip ettiğini ve reportajlarını oldukça yüksek seviyede sunduğunu söyleyen görüşmecimiz, genel olarak bu tür profesyonel gazetecilerin sayısının artmasının önemine inanıyor.
A. Hasret öne çıkan foto muhabirlerinin adlarını ayrıca sıralamanın zor olduğunu ifade etti:
“Çünkü birçok durumda medyada yayımlanan fotoğraflarda foto muhabirinin adı belirtilmiyor. Bununla birlikte, uzun yıllardır takip ettiğim Rasim Sadıkov'u profesyonel bir fotoğrafçı olarak özel bir örnek göstermek isterim. Sanırım o, Azerbaycan'ın modern tarihini - Sovyetlerin dağılmasından bugüne kadarki dönemi kayda almış, gerçekten eşsiz fotoğraflar çekmiş ve bu faaliyetini sürdüren nadir meslektaşlarımızdan biridir. Elbette, adlarını sayabileceğim çok sayıda başka profesyonel foto muhabirimiz de var”.
Haber başlıkları konusunda ise, “şok”, “dehşet” gibi ifadeler kullanmayan medya kuruluşlarına öncelik verdiğini söyledi:
“Bu tip sözler içeren hiçbir habere girmiyor ve okumuyorum. Bu nedenle karşılaştırma imkanları sınırlı olsa da, Hikmet Sabiroğlu'nu başarılı ve profesyonel başlık seçen gazetecilerden biri olarak belirtirdim. Buna ek olarak, "Halk Gazetesi"nde çalışan İmran Bedihanlı'yı da usta gazeteci olarak adlandırıyor ve onun başlık seçimindeki profesyonel yaklaşımını özellikle takdir ediyorum”.
A. Hasret, iyi haber yazan gazetecilerin sayısının da oldukça fazla olduğunu ekledi. Ona göre, kısa, lakonik, aynı zamanda konuyu tam olarak kapsayan haberler yazan gazeteciler de az değil:
“Analitik ve analiz yazıları yazanlar arasında da oldukça profesyonel basın temsilcilerimiz mevcuttur. Bu sırada Asif Nerimanoğlu'nun adını anabilir ve onun oldukça güçlü analizler sunduğunu vurgulayabilirim”.
O ayrıca vurguladı ki, kültür ve spor alanı da daima dikkatinde olan yönlerdendir:
“Bu alanda gazeteci Samire Eşref'in adını özellikle belirtebilirim, aynı zamanda, Zöhre Aliyeva'nın da adı anılabilir.
Spor gazeteciliğine gelince, bu alanda Azerbaycan'da artık bir okulun oluştuğunu ve oldukça profesyonel gazetecilerin yetiştiğini memnuniyetle belirtebilirim”.
Basın Konseyi Yönetim Kurulu'nun diğer üyesi, Gazeteciler Sendikası Başkanı Müşfik Elesgerli düşünüyor ki, ülkede medya kuruluşlarının bolluğunun yanı sıra, aynı zamanda haber gündemi de zengindir:
“Bu açıdan tüm medya kuruluşlarını ve tüm haberleri takip etmek imkansızdır. Bununla birlikte, Azerbaycan'ın önde gelen haber sitelerini, popüler medya kuruluşlarını her gün gözden geçiriyorum. Önde gelen medya kuruluşlarını dikkatte tutmak, haber gündemini takip etmek benim işimdir, karşılaştırmalı analiz yapıyorum. Ortalama olarak, işimle ilgili olarak 30'a yakın medya kuruluşunu şu veya bu şekilde düzenli olarak gözden geçiriyorum.
Paralel olarak, haber gündemini dikkatte tutmak önemlidir. Hangi haberler trenddir, gündemde hangi konular var? Bunu belirlemek için farklı yöntemler kullanıyorum. Ayrı ayrı medya kuruluşlarını takip etmenin yanı sıra, teknolojik uygulamalara başvuruyorum. Ayrıca, önde gelen medya kuruluşlarından sosyal medya platformlarında “arkadaşlarım” var. Herkes kendi ilginç bulduğu bilgiyi paylaşıyor, ben de görüyorum, dikkatimi çekenleri okuyup tanışıyorum”.
M. Elesgerli belirtti ki, televizyonlarda ilgiyle takip ettiği programlar veya kişiler var:
“Örneğin, AzTV'de “HEDEF”, “MediaLAB” programlarını izliyorum. Haftanın sonunda ise Rövşen Memmedov'un sunumundaki analitik yayını mutlaka izliyorum. İctimai TV'de “Dikkat Merkezi” de istisnasız takip ettiğim programlar arasındadır. Murad Hüseynov çok ilginç konular üzerine tartışmalar düzenliyor. REAL TV'de “Mir Şahin'in Vakti”nı dikkatte tutuyorum. Hatta canlı izlemeye yetişemesem bile, sonradan YouTube'dan izliyorum. Baku TV'de “Aktüel Gündem” de ilginç bir düzenlemeyle oluyor. Elçin Alibeyli ilginç konular etrafında tartışma kurabiliyor. Arabada olduğumda ise radyoyu açıyorum. Yolculuğumu öyle bir zamana denk getirmeye çalışıyorum ki, İctimai TV'de ya Nermin Aşurzadə'nin, ya da Pervane Nadirkızı'nın programlarının zamanına denk gelsin. Çok mükemmel röportajlar yapıyorlar, konuyu derinliğine kadar açabiliyorlar, zevkli sunumları var. Maalesef onlarla henüz yüz yüze karşılaşmadım. Karşılaşıp teşekkür etmek, güzel sözler söylemek içimden geçiyor. Genel fikrim şudur ki, televizyon ve radyoda ilginç programlar, sunumlar var, çok sayıda var”.
M. Elesgerli aynı zamanda ekledi ki, iyi araştırma yazıları hazırlayan, analitik materyaller sunan medya organlarından AzərTAC, APA, “Trend”, “Report” haber ajanslarının, “Qafqazinfo” ve “Caliber.az” sitelerinin, “Yeni Musavat” ve “Halk Gazetesi"nin adını andı.
"Ama sanırım siz de gözlemlemişsinizdir: genellikle bu tür ilginç araştırmalar “redaksiyon yazısı” olarak sunulur, yazar olarak redaksiyon görünür. Bu yüzden somut bir yazar adı veremiyorum. Ama saydığım medya kuruluşlarında yayımlanan araştırma yazılarını mutlaka okumaya çalışıyorum”.
Tanınmış gazeteci Etibar Cebrayıloğlu'nun sözlerine göre, habersiz bir günü olmuyor:
“Gün içinde birkaç kez haber sitelerini takip ediyorum. Resmi haberleri ve devlet önemindeki bilgileri esasen AZERTAC ve Cumhurbaşkanının resmi internet sayfası olan President.az aracılığıyla okuyorum. Sürekli takip ettiğim çevrimiçi medya kaynakları arasında Modern.az, Bakıvaxtı.az, Qafqazinfo.az, Lent.az ve Yenisabah.az var. Spor haberlerini ise esasen Qol.az, Sportal.az ve Match.az'dan takip ediyorum.
Televizyon alanında benim için en iyi haber sunucusu ATV kanalında çalışan Günay Yelmarqızı'dır. Onun yayın kültürü ve profesyonel sunum tarzı öne çıkıyor.
Röportaj türünde Kültür kanalında yayımlanan Rafiq Haşımov'un röportajlarını ilgiyle izliyorum. Genç gazeteciler için bu röportajlar iyi bir okuldur. Yazılı medyada “525. Gazete”de Aytac Sahad'ın röportajları bu tür için ilginç örneklerdir. Maalesef, faaliyeti durdurulan “Kültür” gazetesinde Gülcahan Mirmehmet ve Hamide Rüstemova'nın hazırladığı röportajlar da daima dikkat çekiyordu.
Televizyon reportajları arasında kültür alanında hazırlanan televizyon reportajlarına özel önem veriyorum. Bu açıdan Ülviyye Haydarova'nın hazırladığı materyaller daha çok dikkatimi çekiyor”.
E. Cebrayıloğlu ayrıca vurguladı ki, araştırma gazeteciliğinin bugünkü durumu başlı başına bir araştırma konusudur:
“Televizyon kanalları arasında bu alanda İctimai Televizyon'da Müsellem Hasanov'un faaliyeti özel bir yer tutuyor. Aynı zamanda, aynı kanalda Murad Hüseynov'un bağımsız Azerbaycan'ın eski dışişleri bakanlarıyla Karabağ müzakereleri konusunda hazırladığı araştırma yüksek seviyede sunulmuştu. Yazılı basında araştırma türü neredeyse yok seviyesindedir. Bununla birlikte, “525. Gazete”de İlgar Tağıyev'in Azerbaycan'ın beş milyonuncu vatandaşıyla ilgili araştırması ilginç bir istisnaydı.
Foto muhabirleri arasında AZERTAC'ın çalışanları Aydın Oktay oğlu ve İlgar Caferov'un etkinliklerden çektiği fotoğraflar dikkat çekicidir. İlgar Caferov spor alanında çektiği fotoğraflar nedeniyle uluslararası ödüllere layık görüldü. "Trend" haber ajansının foto muhabiri Zaur Mustafayev'in de çalışmaları belirtilebilir.
Haber başlıkları açısından Modern.az ve Bakıvaxtı.az sitelerinde ilginç örneklere rastlıyorum. Qafqazinfo.az da bu alanda özel olarak öne çıkıyor”.
Görüşmecimizin fikrine göre, en iyi haber yazan gazetecinin adını özel olarak ayırt etmek zordur:
“Profesyonel haber yazarlarımız oldukça fazladır. Analitik yazılar arasında Bahaeddin Heziyev'in analizlerini beğeniyorum ve gazeteci olmak isteyen gençlere onu okumalarını tavsiye ediyorum. Elhan Şükürlü'nün analizlerini de takip ediyorum, ancak şu anda o, daha çok siyasi faaliyetle meşgul.
Kültür konusunun haberleştirilmesine gelince, televizyon alanında Ülviyye Haydarova'nın, yazılı medyada Aytac Sahad ve Hamide Rüstemova'nın, çevrimiçi medyada ise “Yeni Çağ” sitesinde çalışan Cevahir Selimkızı'nın faaliyeti dikkat çekicidir”.
"Bakü Haber" gazetesinin baş redaktörü, Basın Konseyi Yönetim Kurulu üyesi Aydın Guliyev belirtti ki, esasen President.az ve AZERTAC'ı, daha sonra ise bir dizi ülkenin Rusça ve İngilizce dilli medya organlarını düzenli olarak takip ediyor:
"Ermenistan ve Rusya medyasını, ayrıca İran medyasının Rusça dilli segmentini dikkatte tutuyorum. Uluslararası medya organlarından ise "The New York Times", "The Washington Post" ve "The Guardian"ı düzenli olarak okuyorum. Türkiye medyasından ise Anadolu Ajansı'nın Rusça dilli versiyonunu daima takip ediyorum.
En iyi röportaj ve reportaj hazırlayan gazetecilere gelince, Aydın Guliyev "Bakü Haber" gazetesinin çalışanlarının adını andı:
“İrade Sariyeva röportaj türünün en büyük profesyonellerinden biridir. En iyi reportaj hazırlayan gazetecilerden biri ise Akif Nesirli'dir. Yaklaşık 25 yıla yakın medya tecrübesine sahip olan Akif Nesirli'nin reportajlarını okurken okuyucu kendini olayın içinde hisseder”.
Aydın Guliyev muamma ve bilmece niteliğindeki haber başlıklarını kesinlikle okumadığını belirtiyor.
“Haberin başlığı dolgun, somut ve içeriği yansıtan olmalıdır. Okuyucu, dinleyici ve izleyici ile “oyun oynamak” kabul edilemez. Maalesef, bu tür sorunlu başlıklar artık bir tür “hastalık” gibi yayılmıştır. Muamma niteliğindeki başlıkları kullanan siteleri takip etmiyor ve o haberleri okumuyorum”.
