Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, 5 Ocak'ta verdiği röportajda bir dizi dikkat çekici noktaya değindi. Ülke liderinin dikkat çektiği noktalardan biri de yapay zeka ile ilgili söyledikleri oldu.
“Azerbaycan'ın hedeflerinden biri de bölgesel yapay zeka merkezi, bilgi teknolojileri merkezi haline gelmektir ve buna ulaşmak için potansiyelimiz olduğuna inanıyorum. Şu anda ortaklarımızla veri merkezlerinin oluşturulması üzerinde çalışıyoruz. Bildiğiniz gibi, veri merkezlerinin çok fazla elektrik enerjisine ihtiyacı var. Bugün daha geniş bölgede elektrik enerjisi konusunda ek imkanı olan tek ülke Azerbaycan'dır. Böylece, bugün iç amaçlar için kullanmadığımız, ihraç edilebilecek veya burada tüketilebilecek ek 2000 megavat veya 2 gigavat hacmimiz bulunmaktadır," -devlet başkanı kaydetti.
Bu yönde hangi yeniliklerin olduğu, yeni Yapay Zeka Merkezi'nin kurulması yönünde hangi çalışmaların yapıldığı merak uyandırıyor.
Konuyla ilgili olarak Milli Yapay Zeka Merkezi Genel Müdürü Tuncay Bağırov'a bir dizi soru yönelttik.
Genel müdürle röportajı sunuyoruz:
- Milli Yapay Zeka Merkezi'nin kurulması için hangi somut çalışmalar yapıldı?
- “Oxford Insights” uluslararası araştırma merkezi tarafından yayımlanan “Hükümetin Yapay Zekaya Hazırlık Endeksi 2025” raporunda Azerbaycan'ın dünyada yapay zekaya hazırlık alanında en hızlı ilerleme gösteren ülkelerden biri olarak değerlendirilmesi, bu yönde yapılan çalışmaların uluslararası düzeyde bir teyididir.
Bu sonucun arkasında ise yeni Milli Yapay Zeka Merkezi'nin kurulması sırasında öncelik olarak belirlenen temel stratejik yönelimler bulunmaktadır. Yapay zeka merkezinin kurulmasında temel ve en önemli aşama insan kaynakları potansiyelinin oluşturulması olmuştur. Bu amaçla, yurt dışında eğitim almış ve yapay zeka alanında uzmanlaşmış yerel uzmanların katılımıyla yerel yapay zeka mühendislerinin yetiştirilmesine başlanmış ve ilk mühendis tabanı oluşturulmuştur.
Oluşan bu insan sermayesi üzerinde bir sonraki aşamada yerel yapay zeka endüstrisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Mühendis ekipleriyle çeşitli alanlarda günlük ve kurumsal sorunları çözen pratik yapay zeka ürünlerinin geliştirilmesine odaklanılmıştır. Bu yaklaşım sonucunda ülkede aşamalı olarak sürdürülebilir bir yapay zeka ekosistemi oluşmaktadır.
Aynı zamanda, ilk yetişen kadroların dünyanın önde gelen üniversitelerine kabul edilmesi bu modelin etkinliğini göstermektedir. Bu gençler paralel olarak Azerbaycan'ın milli yapay zeka ekosisteminin kurulmasında da aktif rol almaktadırlar.
- Hangi ülkelerin yapay zeka merkezleri örnek olarak alınmaktadır?
- Milli Yapay Zeka Merkezi'nin oluşturulmasında birkaç uluslararası başarılı model esas alınmıştır:
Singapur modeli - devlet-özel sektör işbirliği ve uzun vadeli stratejik planlama açısından;
Büyük Britanya modeli, özellikle “Alan Turing Institute” deneyimi - bilimsel araştırma ile uygulamalı yapay zeka arasında dengenin kurulması açısından;
Almanya modeli - sanayi odaklı yapay zeka çözümleri ve inovasyon altyapısı açısından.
Bu modeller doğrudan kopyalanmamakta, Azerbaycan'ın kurumsal, ekonomik ve sosyal gerçeklikleri dikkate alınarak uyarlanarak uygulanmaktadır.
- Azerbaycan bölgesel ve küresel yapay zeka ağlarına nasıl entegre olacak?
- Entegrasyon süreci esasen insan sermayesi, uluslararası akademik işbirlikleri ve sanayi ilişkileri üzerinden kurulmaktadır. Yerel uzmanların önde gelen uluslararası üniversitelere, araştırma ortamlarına ve teknolojik platformlara erişimi sağlanmakta, paralel olarak ülke içinde oluşan ekosistem bu küresel ağlarla ilişkilendirilmektedir.
Amaç sadece uluslararası yapay zeka ağlarına katılmak değil, aynı zamanda Azerbaycan'ın bölgede güvenilir ve sürdürülebilir bir yapay zeka merkezi olarak konumunu oluşturmaktır.
- Yapay zeka alanında hangi şirket ve kurumlarla işbirliği yapılmaktadır?
- “AI Academy” çerçevesinde Stanford Üniversitesi ile işbirliği mevcuttur ve bu işbirliği esasen liderlik, karar verme ve devlet sektöründe yapay zeka uygulamaları üzerine bilgi transferini kapsamaktadır.
Milli Yapay Zeka Merkezi için ise şu anda esasen ABD ve Kanada menşeli önde gelen yapay zeka şirketleriyle işbirliği imkanları görüşülmektedir. Bu yönde anlaşmalar sağlandığında kamuoyunun bu konuda bilgilendirilmesi öngörülmektedir. Anlaşmalarla ilgili resmi açıklamaların yakın zamanda yapılması planlanmaktadır.
- Azerbaycan'a bu sektörde yabancı yatırımcılar yatırım yaptı mı?
- Mevcut aşamada yapay zeka sektörü için doğrudan yabancı yatırımlar henüz mevcut değildir. Bu, stratejik açıdan beklenen ve aşamalı olarak planlanan bir süreçtir.
Temel yaklaşım şudur ki, öncelikle ülke içinde yerel yapay zeka endüstrisi oluşturulsun - insan kaynakları tabanı güçlendirilsin, pratik ürünler yaratılsın ve ekosistem sürdürülebilir hale getirilsin. İşte bu temel üzerinden bir sonraki aşamada yabancı yatırımcıların ilgisinin ve gerçek yatırımların çekilmesi beklenmektedir.
