Son yıllarda Azerbaycan'da yeni doğan çocuklara dini-manevi değerlerden kaynaklanan isimlerin verilmesi eğilimi gözlemlenmektedir: Hüseyin, Ali, Yusuf, Ömer, Muhammed vb.
İstatistiklere bakacak olursak, yeni doğan erkek çocukları arasında Muhammed adının ilk “10’luk”ta olduğunu görürüz.
Muhammed İslam peygamberinin adıdır ve Müslüman toplumlarda özel bir saygıya sahiptir. Uzmanlar, Azerbaycan'da ebeveynlerin bu adı seçmesindeki temel motivasyonlardan birinin peygambere duyulan sevgi ve saygı olduğunu belirtmektedir. Birçok aile, çocuğa bu adı vermenin onun hayatına bereket, doğru yol ve manevi koruma getireceğine inanmaktadır. Özellikle şimdiki zorlu savaşlar, sosyal-ekonomik zorluklar döneminde bu tür isimler umut ve dayanak sembolüne dönüşmektedir.
Bazı ebeveynler için ise bu ad bir nevi dua gibidir: “Oğlum peygamberin ahlakına yakın olsun”, - derler.
Resmi istatistiklere bakacak olursak, son yıllarda yeni bir eğilimin de gözlemlendiğini görürüz: ebeveynler yeni doğan erkek çocuklarına sadece Muhammed adını koymuyor, Muhammed, Muhammad gibi isimlere de öncelik veriyorlar.
Uzmanlar, bunun hem küreselleşmenin hem de dini kimliğe daha açık bir vurgu yapmanın bir sonucu olarak değerlendirilebileceğini belirtmektedir.
Aynı isimlerin kitlesel yayılması ilginç bir sosyal manzara yaratmaktadır. Okullarda bir sınıfta birkaç Muhammed, üniversite amfilerinde birkaç Muhammad, iş yerlerinde birkaç Muhammed olabilir. Bu ise bazen bireyselliğin kaybolması, kişinin adıyla değil, baba adı, lakap veya soyadıyla tanınması gibi sonuçlar da doğurmaktadır.
Buna rağmen, birçok aile için adın benzersizliği değil, taşıdığı anlamın büyüklüğü esastır. Onların düşüncesine göre, kutsal ve saygın bir adı taşımak başlı başına bir farklılıktır.
Modern.az sitesi, Adalet Bakanlığı'nın isimlerle ilgili istatistiklerinden ilginç bilgiler elde etmiştir.
Anlaşılmıştır ki, geride bıraktığımız 2025 yılında Azerbaycan'da yeni doğan 527 çocuğa
Muhammed adı verilmiştir.
Bununla birlikte, 199 çocuğa Muhammed, 73 çocuğa Muhemmed, 29 çocuğa Muhammed, 19 çocuğa ise Muhammad adı verilmiştir.
Biz henüz Muhammedali, Muhammadali, Muhammedeli gibi dini isimleri saymıyoruz. Yeni doğanların önemli bir kısmına da bu tür bileşik isimler verilmiştir.
Muhammed adı ve onun benzer formlarının Azerbaycan'da bu kadar geniş yayılması sadece bir isim istatistiği değildir. Görünüşe göre bu, inançtan, manevi dayanak arayışından kaynaklanmaktadır. Bu isimleri taşıyan binlerce Azerbaycanlı çocuk, ister istemez, peygamberin adaşı olmak gibi ağır bir mirasla büyümektedir.
A.Korkmaz
