2025 yılında Azerbaycan'da kişi başına gıda ürünleri tüketimi ve gıda güvenliği meselesi, sosyal refahın temel göstergelerinden biri olarak dikkat merkezindedir. Küresel enflasyon, gıda fiyatlarında gözlemlenen artışlar ve iklim faktörleri, halkın günlük gıda sepetini doğrudan etkilemektedir. Özellikle et, süt ve süt ürünleri gibi temel hayvancılık ürünlerinin tüketim seviyesi ve bu göstergelerin önceki yıllarla karşılaştırılması, toplumun beslenme kalitesini yansıtmaktadır. Şehir ve kırsal bölgeler arasında gıda ürünlerine erişim ve kişi başına tüketim farklılıkları ise mevcut durumun daha kapsamlı bir analizini zorunlu kılmaktadır. Şehirlerde ürün çeşitliliği geniş olsa da, fiyatlar tüketimi sınırlayabilirken, kırsal bölgelerde ise imkanlar biraz farklı bir karakter taşımaktadır. Bu bakımdan 2025 yılı için kişi başına düşen gıda tüketiminin hangi seviyede oluştuğu ve vatandaşların günlük ihtiyaçlarını ne derecede karşıladığı etrafında sorular ortaya çıkmaktadır.
Modern.az'a yaptığı açıklamada, Liberal İktisatçılar Merkezi Başkanı Akif Nəsirli, geçen yıl oluşan tüketim eğilimlerini dikkate alarak kişi başına düşen tüketim hacmini şöyle yorumladı:
“2025 yılının başında gözlemlenen sosyo-ekonomik durumu dikkate alırsak, Azerbaycan'da gıda ürünlerinin kişi başına tüketimi genel olarak stabil, ancak yapısal açıdan değişen bir seviyede değerlendirilebilir. Temel gıda grupları (ekmek ve un mamulleri, patates, şeker ve bitkisel yağlar) itibarıyla tüketim, hala günlük enerji ihtiyacını karşılamak için yeterlidir. Ancak daha kaliteli ve dengeli beslenme açısından, özellikle protein ve vitamin açısından zengin ürünlerin tüketimi ideal seviyenin altında kalmaktadır. Bu nedenle mevcut göstergeler fiziksel ihtiyacı karşılasa da, sağlıklı beslenme standartları açısından herkes için yeterli kabul edilmemektedir.”
İktisatçı, hayvancılık ürünlerinin kişi başına tüketimine gelince, 2025 yılında önceki yıllara kıyasla keskin bir artış gözlemlenmediğini, bazı ürünlerde ise cüzi bir azalma hissedildiğini ekledi:
“Özellikle kırmızı et tüketimi, fiyat artışları zemininde daha fazla kısıtlanmış, halk nispeten daha ucuz alternatiflere, tavuk eti ve yumurtaya yönelmiştir. Süt ve süt ürünleri tüketimi nispeten sabit kalsa da, burada da kaliteli ürünlerin payı azalmıştır. Başlıca nedenler arasında enflasyon, üretim maliyetlerinin artması, ithalata bağımlılık ve aile bütçelerinin gıda dışı harcamalara daha fazla yönelmesi yer almaktadır.”
Onun sözlerine göre, şehirlerde yaşayan halkın gıda ürünlerine fiziksel erişimi genel olarak normal olarak değerlendirilmektedir:
“Pazar çeşitliliği ve ticaret ağlarının genişliği bunu sağlamaktadır. Ancak şehirlerde yüksek fiyatlar nedeniyle tüketim daha çok gelir seviyesine bağlıdır. Kırsal bölgelerde ise bazı ürünlere erişim kısıtlı olsa da, kişisel çiftlikler sayesinde süt, sebze ve kısmen et tüketimi sağlanmaktadır. Buna rağmen, kırsal nüfusun düşük para gelirleri, onların pazardan ek ürün alma imkanlarını zayıflatmakta ve tüketim daha dar bir çerçevede oluşmaktadır.”
Sonuç olarak A. Nəsirli, genel olarak 2025 yılında kişi başına düşen gıda tüketiminin önceki yıla kıyasla yaklaşık %2 - %4 civarında değişen, yani ya çok cüzi bir artış ya da reel ifadede sabit kalan bir seviyede nitelendirilebileceğini vurguladı. İktisatçının görüşüne göre, miktar açısından ortalama istatistiksel vatandaşın günlük gıda tüketimi temel ihtiyaçları karşılamaktadır, ancak kalite, çeşitlilik ve denge açısından hala riskler mevcuttur ve bu durum, özellikle düşük gelirli aileler için daha belirgin hissedilmektedir.
Hatırlatmak gerekir ki, son tüketim istatistiklerine göre, Azerbaycan'da sığır eti tüketimi kişi başına sabit kalsa da, koyun eti tüketimi azalmış, kişi başına düşen balık ve kümes hayvanı eti ürünlerinin sayısı ise önemli ölçüde artmıştır.
