Dünya genelinde nüfus hızla yaşlanmakta ve bu süreç emeklilik sistemleri için ciddi riskler oluşturmaktadır.
Modern.az'ın haberine göre, bu durum Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı'nın (OECD) “Emeklilik Sistemlerine Kısa Bir Bakış – 2025” adlı belgesinde belirtilmiştir.
Doğum oranlarının azalması ve insanların daha uzun yaşaması birçok ülkede mali dengeyi zayıflatmaktadır.
Raporda belirtildiğine göre, önümüzdeki 25 yıl içinde OECD ülkelerinde demografik durum keskin bir şekilde değişecektir. 2050 yılına kadar, 20–64 yaş aralığındaki her 100 kişiye karşılık 65 yaş üstü 52 kişi düşecektir. Karşılaştırma için, bu gösterge 2025 yılında 33, 2000 yılında ise 22 olmuştur.
Yaşlı nüfusun artışı bazı ülkelerde daha hızlıdır. Özellikle Kore'de bu göstergenin yaklaşık 50 puan artması beklenmektedir. Yunanistan, İtalya, Polonya, Slovakya ve İspanya'da ise artışın 25 puandan fazla olacağı tahmin edilmektedir.
OECD Genel Sekreteri Mathias Cormann, nüfusun yaşlanmasının tüm üye ülkeler için temel bir yapısal sorun olduğunu belirtmiştir. Onun sözlerine göre, önümüzdeki 40 yıl içinde çalışma çağındaki nüfusun sayısı yüzde 13 azalacaktır. 2060 yılına kadar ise kişi başına düşen GSYİH'nin yüzde 14 gerilemesi mümkündür. Bu durum devlet gelirlerini azaltacak, yaşlanmaya bağlı sosyal ve emeklilik harcamalarını ise artıracaktır.
Raporda vurgulanmaktadır ki, insanların daha uzun ve sağlıklı yaşaması emeklilik sistemlerine yeni bir yaklaşım gerektirmektedir. OECD ülkelerine etkin emeklilik yaşını artırmak ve yaşlı insanlar için istihdam olanaklarını genişletmek tavsiye edilmektedir.
Tahminlere göre, Estonya, Yunanistan, İspanya, İtalya, Japonya, Kore, Letonya, Litvanya, Polonya ve Slovakya'da önümüzdeki 40 yıl içinde 20–64 yaş arası nüfusun sayısı yüzde 30'dan fazla azalacaktır. Mevcut mevzuata göre, OECD ülkelerinde ortalama emeklilik yaşı zaten yükselmektedir. 2024 yılında emekli olanlar için bu gösterge erkeklerde 64,7, kadınlarda 63,9 yaştır. Çalışma hayatına 2024 yılından itibaren başlayanlar için ise emeklilik yaşı sırasıyla 66,4 ve 65,9 yaş seviyesinde öngörülmektedir. Bazı ülkelerde bu sınır gelecekte 70 yaş ve üzeri olabilir.
Rapor, cinsiyet farklılıklarına da dikkat çekmektedir. OECD ülkelerinde kadınların aldığı emekli maaşları ortalama olarak erkeklerin emekli maaşlarından yüzde 23 daha azdır. Yaşam boyu gelirlerdeki cinsiyet farkı ise ortalama yüzde 35'tir. Bu fark esas olarak kadınların işgücü piyasasında daha az yer alması, daha kısa çalışma saatleri ve düşük ücretlerle ilişkilendirilmektedir.
Uzmanların görüşüne göre, nüfusun yaşlanması küresel bir sorundur ve özellikle gelişmiş ülkeler için ciddi bir zorluk teşkil etmektedir. Sorunun çözümü için işgücü verimliliğinin artırılması, otomasyon ve robotlaşma, aile kurumunun teşviki, konut erişilebilirliğinin iyileştirilmesi, ayrıca kısırlığın önlenmesi ve tedavisi üzerine devlet programlarının güçlendirilmesi önemli kabul edilmektedir.
