ABD'nin "The Atlantic" dergisi, Suriye'nin eski başkanı Beşar Esad'ın iktidardan ayrılmasının son günlerine dair kapsamlı bir araştırma yayınladı.
Modern.az haber veriyor ki, makalenin yazarı, gazeteci Robert Worth, yazıyı onlarca kaynak, eski üst düzey Suriyeli yetkililer, başkanlık sarayının çevresi, “Hizbullah” temsilcileri ve İsrailli eski güvenlik yetkilileriyle yaptığı görüşmeler temelinde hazırladı.
Yazıda belirtiliyor ki, 7 Aralık 2024'te isyancı güçler Şam'ı kuşatırken Esad, yakın çevresini sakinleştiriyor, zaferin yakın olduğunu söylüyordu. Lakin kısa süre sonra o, neredeyse hiç kimseye haber vermeden Rus uçağıyla gece vakti ülkeyi terk etti. Bu adım onun taraftarları arasında “ihanet” olarak değerlendirildi ve birçok yakın adamı Suriye'yi aceleci yollarla terk etmeye mecbur oldu.
Worth'un kaynakları Esad'ı “gerçeklikten kopmuş, seks ve video oyunlarına düşkün, kibirli bir lider” olarak tanımlıyorlar. Makalede vurgulanıyor ki, bölge ülkeleri son günlerde ona çeşitli siyasi anlaşmalar teklif etseler de, Esad başkanlık görevini bırakmayı öngören bu çağrılara yanıt vermedi. Yazar bunu Esad'ın 2015 yılında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in askeri müdahalesiyle iktidarda kalmasından sonra oluşan sahte güven duygusuyla ilişkilendiriyor.
Araştırmada belirtiliyor ki, Suriye'nin ekonomisi fiilen çökmüş, ülkenin egemenliği ise kısmen Rusya ve İran'ın etkisi altına düşmüştü. Esad'ın Hizbullah lideri Hasan Nasrallah'a ve “direniş ekseni”nin İsrail'e belirleyici bir darbe vuracağına dair propagandaya aşırı inanması da onun yanlış hesaplamaları arasında gösteriliyor.
Makalede Esad'ın yakın danışmanı Luna el-Şibl hakkında da skandal iddialar yer alıyor. Belirtiliyor ki, o, Esad'ın gayriresmi sevgilisiydi ve 2024 yazında şüpheli koşullarda ölü bulundu. Worth, İsrailli eski bir yetkiliye atıfta bulunarak, el-Şibl'in aynı zamanda Rusya için bilgi aktarabileceğini yazıyor.
Yazıda Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Esad'ı siyasi barışa ve mültecilerin geri dönüşüne olanak tanıyan müzakerelere çağırdığı, ancak Şam'ın bu teklifleri reddettiği de hatırlatılıyor. Diğer kaynaklar, Reuters dahil, Esad'ın kaçıştan önce yüz binlerce dolar nakit para ve gizli materyalleri ülkeden çıkardığını belirtiyor.
