2018-2027 yıllarını kapsayan “Azerbaycan Cumhuriyeti'nde Çaycılığın Geliştirilmesine Dair Devlet Programı”nın icrası devam etse de, Devlet programlarının icrası (Program 7) çerçevesinde 2027 yılı için ödenek öngörülmemiştir.
Modern.az bu konuda Sayıştay'a atıfta bulunarak haber vermektedir.
Palatanın "Devlet Denetimi" dergisinin 3. sayısının analizinde belirtildiğine göre, 2019 yılında 1100 hektar olan çay plantasyonlarının alanı, 2024 yılı fiili göstergelerine göre 900 hektara düşmüştür. 2026 yılında plantasyon alanının 975 hektara, ürün üretiminin ise 1126 tona çıkarılması hedeflenmektedir. Bu göstergeler, Devlet Programı'nda öngörülen 3000 hektar ekim alanı ve 8,5 bin ton üretim hedefi ile kıyaslandığında oldukça düşüktür.
Bazı tedbirler için belirlenen göstergeler, sonuçların değerlendirilmesine imkan vermemektedir. Şöyle ki, 2026 yılı için sertifikalı tahıl bitkileri için 100 bin ton, teknik bitkiler için 2555 ton, patates tohumu için ise 98 ton üretim öngörülmüştür. Bu hacimdeki üretimin talepten keskin bir şekilde az olduğu belirtilmektedir. Aynı zamanda, Devlet Tohum Fonu aracılığıyla satılan tohum hacminin 180 tondan 100 tona düşürülmesi tahmini, ekimlerin esasen ithal veya sınıfsız tohumlar aracılığıyla yapılacağını göstermektedir. Uzmanlar, sübvansiyon miktarı yerine sübvanse edilen tohumun fiili miktarının gösterge olarak belirlenmesini daha uygun bulmaktadırlar.
Bir dizi tedbir için ödenek öngörülse de, sonuç göstergeleri belirlenmemiştir. Örneğin, “Somon türü balıkların yapay olarak çoğaltılması, doğal popülasyonunun restorasyonu ve korunması” tedbiri için 2025 yılı için 97,3 bin manat, 2027 yılı için ise 214,2 bin manat ödenek öngörülmüştür. Ancak “salınan somon yavrularının sayısı” göstergesi için somut bir hedef belirtilmemiştir.
Bilgiye göre, bazı durumlarda göstergeler ile ayrılan ödenek arasında uyumsuzluk gözlemlenmektedir. 2025 yılı için 305,8 bin ton seviyesinde beklenen pamuk üretiminin 2026 yılında 1400 ton artırılarak öngörülmesine rağmen, sübvansiyon miktarı 3,2 milyon manat azaltılarak 58,8 milyon manat olarak belirlenmiştir.
Üretim faaliyeti durdurulmuş ve özelleştirmeye açık balık yetiştirme tesislerinin bakım masraflarının 2026 yılında 6 kat artırılarak 394,8 bin manata ulaşması öngörülmüştür. Özelleştirilecek tesislerin sayısı gösterge olarak belirtilse de, 2026 yılı için somut bir rakam kaydedilmemiş, 2027 yılı için ise yalnızca bir tesisin özelleştirilmesi öngörülmüştür. Belirtildiğine göre, ETSN'nin bünyesinde olduğu dönemde faaliyeti durdurulmuş bu tür tesislerden ikisinin faaliyetinin yeniden başlatılması planlanmıştır.
Buna ek olarak, 2026 yılında yaş ipekböceği üretimi %12,9 azalarak 200 tona düşeceği öngörülürken, ipekböceği kurutma merkezlerinde kurutulacak ürün hacmi 250 ton olarak belirlenmiştir. Bu durum ise üretim ve işleme göstergeleri arasında çelişki yaratmaktadır.
