Kanuna çocukların çeşitli bilimsel araştırmalara dahil edilmesiyle ilgili bir hükmün eklenmesi veya kanundan kaynaklanan normların hazırlanması sırasında bu konunun dikkate alınması uygun olacaktır. Çocuklar hassas bir nüfus grubudur ve bu nedenle araştırmalara katılımları sırasında ek korunmaya ihtiyaç duyarlar.
Modern.az haber veriyor ki, Milli Meclis'in bugünkü genel kurul toplantısında milletvekili Pervane Veliyeva, “Çocuk Hakları Hakkında” kanun tasarısının müzakeresi sırasında konuştu.
O, çocuk sağlığının korunması ve iyileştirilmesinin bazı klinik araştırmaların yapılmasını zorunlu kıldığını belirtti. Veya çocukların görüşlerinin öğrenilmesine ihtiyaç duyulan, sonunda bu alandaki politikaların iyileştirilmesini hedefleyen sosyal araştırmalar yapılmaktadır.
“Ülkemizde de çocukların klinik, operatif ve sosyal araştırmalara katılım deneyimi bulunmaktadır. Çeşitli bilimsel araştırma enstitüleri, dernekler, sivil toplum kuruluşları tarafından çocukların da dahil edilmesiyle nicel, nitel anketler ve ayrıca klinik araştırmalar yapılmaktadır. Ancak araştırmalara katılan çocukların haklarının korunmasına ilişkin mevcut kurallar talimat düzeyindedir, NK normları yalnızca klinik araştırmaları kapsamakta, operatif ve sosyal araştırmalar ise kapsanmamaktadır. Örneğin, ABD ve Avrupa Birliği'nde bu konuya yasal düzeyde açıklık getirilmektedir”.
“Bu kanunun 17. maddesinin 5. fıkrası – “Çocuklara ait kişisel verilerin toplanması, işlenmesi ve korunması kanunla belirlenir” denildiğinde, burada muhtemelen “Kişisel Veriler Hakkında” AR kanununa atıf yapılmaktadır. Ancak bu kanunun kendisinin de güncellenmeye ihtiyacı vardır, çünkü - 2010 yılında bu kanun kabul edildiğinde yapay zeka hayatımıza bu derecede nüfuz etmemişti.
17.5. maddede ayrıca belirtilebilir: Çocuklar arasında anketler ve araştırmalar yalnızca ilgili sertifikaya sahip bir psikolog eşliğinde, yasal temsilcilerinin yazılı rızası ve katılımıyla yapılabilir. Çocuklar araştırmanın herhangi bir aşamasında katılmaktan vazgeçme hakkına sahiptir.
Bilimsel araştırmanın etik ilkelere uygunluğunu Etik Komisyonlar (Etik Konular Üzere Gözlem Kurulu) değerlendirir. Her bilimsel araştırma kurumu kendi içinde etik komite oluşturur ve araştırmayı değerlendirir. Ancak teklif ediyorum ki, özellikle çocukların dahil olduğu araştırmaların etik değerlendirmesi merkezi bir şekilde yapılsın. Çocukların dahil olduğu araştırmaların etik değerlendirmesi ilgili Devlet Komitesine devredilsin. Amaç araştırmacıların iş yükünü artırmak değil, çocukların haklarını güvence altına almak, onları dış etkilerden ve istismar durumlarından korumaktır” – milletvekili belirtti.
