Elektron delillerin toplanması süreci tam hukuki çerçeveye oturtuluyor, mahkeme öncesi işlemlerin ve mahkeme işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesi prosedürü belirleniyor.
Modern.az haber veriyor ki, konu Milli Meclis'in bugün yapılan genel kurul toplantısında görüşülen “Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nda ve Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Muhakemesi Kanunu'nda değişiklik yapılması hakkında” kanun tasarısında yer almıştır.
Belirtilmiştir ki, modern çağda dijital teknolojilerin hızlı gelişimi ceza yargılaması süreçlerinin önüne yeni zorluklar çıkarmıştır. Klasik ceza muhakemesi mekanizmaları, bilgi-iletişim araçları kullanılarak işlenen ve gizlenen suçların tespitinde artık yeterli etkinliği sağlayamamaktadır. Mevcut mevzuatta elektronik formdaki delillerin bağımsız bir delil türü olarak tanınması, bunların toplanması, saklanması ve bütünlüğünün korunması mekanizmalarındaki boşluklar, dijital ortamda yürütülen ceza takibinin hukuki altyapısının iyileştirilmesini zorunlu kılmıştır.
Ayrıca Milli Meclis'e sunulan "Bilgi ve iletişim teknolojileri sistemleri kullanılarak işlenen belirli suçlarla mücadelede ve ağır suçlara ait delillerin elektronik ortamda mübadelesinde uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi Birleşmiş Milletler Siber Suçlara Karşı Sözleşmesi" 25 Ekim 2025 tarihinde Hanoi şehrinde ülkemiz adına ilgili beyanlar ve çekincelerle imzalanmıştır. BM Sözleşmesi ülkemiz tarafından onaylandıktan sonra bu yükümlülüklerin yerine getirilmesinin sağlanması zorunluluğu doğacaktır.
Kanun tasarısının temel amacı siber suçlarla mücadele alanındaki yeni zorluklara yanıt vermek, mevzuatta mevcut boşlukları gidermek ve ilgili alandaki uluslararası anlaşmaların gereklerini iç hukuk sistemine tam entegre etmektir. Böyle bir düzenleme, siber suçlarla mücadelede hem ulusal hem de uluslararası düzeyde daha etkin bir mücadele yürütülmesine olanak sağlayacaktır.
Kanun tasarısında teknolojik ilerlemeye uygun olarak eskimiş ifadeler modern terimlerle değiştirilmektedir. Şöyle ki, Sözleşme'nin gereklerine uygun olarak, mevzuattaki "bilgisayar sistemi" ifadesi "BİT sistemi", "bilgisayar verileri" ise "elektronik veriler" terimleriyle değiştirilmektedir. Bu, akıllı telefonlardan bulut altyapısına kadar tüm modern araçların hukuki düzenleme kapsamına alınmasını sağlamaktadır. Aynı zamanda, mevzuata "trafik verileri", "abone bilgileri", "içerik verileri" ve "hizmet sağlayıcı" gibi yeni hukuki kavramlar eklenmektedir.
Ceza Muhakemesi Kanunu'na yapılan eklemeler, elektronik delillerin toplanması sürecini tam hukuki çerçeveye oturtmaktadır. Buna, elektronik verilerin elde edilmesi, korunması ve usulüne uygun olarak resmileştirilmesi kurallarının belirlenmesi, BİT sistemlerine yönelik inceleme, arama ve el koyma tedbirlerinin hukuki esaslarının ve sınırlarının netleştirilmesi dahildir. Bu değişiklikler, elektronik delillerin güvenilirliğini, kabul edilebilirliğini ve mahkemede değerlendirilmesinin şeffaflığını artırmaya hizmet edecektir.
Bunun yanı sıra, tasarıya göre, CMK'ya "Mahkeme Öncesi İşlemlerin Elektronik Ortamda Yürütülmesi" ve "Mahkeme İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yürütülmesi" gibi yeni maddeler eklenerek bu konuların ayrıntılı olarak düzenlenmesi öngörülmektedir. Halihazırda mevcut olan "Ceza Yargılaması İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yürütülmesi" başlıklı maddenin metni ise genişletilerek yeni bir versiyonda sunulmuştur. Ayrıca, mahkeme ve savcılık arasında belge dolaşımının "Elektronik Mahkeme" ve "Elektronik Savcılık" sistemleri aracılığıyla, güçlendirilmiş elektronik imza ile gerçekleştirilmesi mekanizması belirlenmektedir.
Uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan normların milli mevzuata bu şekilde doğru ve sistemli bir şekilde uygulanması, ülkemizin siber güvenlik sıralamalarındaki konumunu yükseltecek ve ulusötesi suçlarla mücadelede uluslararası ortaklarla işbirliğini daha verimli hale getirecektir.
Tasarı hazırlanırken Almanya, ABD, Türkiye, Büyük Britanya, Hollanda, Özbekistan gibi ülkelerin yasama tecrübeleri yakından incelenmiştir. Belirtilen ülkelerde elektronik delillerin ayrı bir hukuki kurum olarak şekillenmesi, soruşturmanın etkinliğini ve mahkeme araştırmasının şeffaflığını önemli ölçüde artırmıştır.
Kanun üçüncü okunuşta kabul edilmiştir.
