Azerbaycan ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkiler son yıllarda dinamik bir gelişim aşamasına girmiştir. Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev'in vurguladığı gibi, taraflar farklı seviyelerde aktif bir ortaklık aşamasındadır. Avrupa Komisyonu üyelerinin Azerbaycan'a sık sık yaptığı ziyaretler ve siyasi diyaloğun yoğunlaşması, bu işbirliğinin kurumsal bir nitelik kazandığını göstermektedir. Ekonomik göstergeler de bu ilişkilerin stratejik karakterini doğrulamaktadır. Cari yılın Ocak ayında Azerbaycan'ın dış ticaret hacminin yaklaşık yüzde 50'sinin Avrupa Birliği ile ilgili olması, AB'nin ülkemizin ana ticaret ortağı olduğunu göstermektedir.
Bu ise gelecekte yeni yatırım projelerinin hayata geçirilmesi ve karşılıklı yatırımların artması için ciddi bir zemin oluşturmaktadır. Azerbaycan–Avrupa Birliği işbirliğinin temel yönlerinden biri enerji alanıdır. 2022 yılında Azerbaycan ile Avrupa Komisyonu arasında imzalanan Enerji Alanında Stratejik Ortaklık belgesi, bu alandaki ilişkilerin daha da genişlemesine olanak sağlamıştır. Halihazırda Avrupa Birliği'nin 10 üye devleti Azerbaycan gazını ithal etmekte ve toplamda 16 ülke Azerbaycan gazını kullanmaktadır. Bu gösterge, Azerbaycan'ın boru hatları aracılığıyla gaz ihraç eden başlıca ülkelerden biri olduğunu doğrulamaktadır. Böylece Azerbaycan, Avrupa'nın enerji güvenliğinin sağlanmasında önemli bir ortak olarak hareket etmektedir.
Sayın Cumhurbaşkanı'nın açıklamasına göre, önümüzdeki iki-üç yıl içinde yeni yataklardan üretime başlanmasıyla gaz üretimi daha da artacak ve mevcut hacme ek olarak en az 10 milyar metreküp gaz ihracatı mümkün olacaktır. Bu ise Avrupa pazarında Azerbaycan'ın konumunu daha da güçlendirecektir. Enerji işbirliğinin diğer önemli bir yönü yenilenebilir enerji alanıdır. Azerbaycan son yıllarda rüzgar, Güneş ve hidroenerji projelerine büyük yatırımlar yapmaktadır.
Ülkenin coğrafi ve iklim özellikleri bu alanda büyük bir potansiyel yaratmaktadır. Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev'in belirttiği gibi, Azerbaycan'ın planı önümüzdeki 5–6 yıl içinde ihracata hazır 6–8 gigavatlık yenilenebilir enerji potansiyeline sahip olmaktır. Bu ise Azerbaycan'ın sadece hidrokarbon kaynaklarıyla değil, aynı zamanda “yeşil enerji” ile de Avrupa pazarına erişimini sağlayabilir. Bu doğrultuda iletim hatları, deniz altı kabloları ve diğer enerji altyapısı projeleri üzerinde çalışılması Azerbaycan'ı bölgenin enerji merkezlerinden birine dönüştürebilir. Devlet başkanımızın konuşmasında dikkat çeken noktalardan biri de bölgede ulaşım ve lojistik imkanlarının genişlemesiyle ilgiliydi.
Ermenistan ile paraflanan barış anlaşmasından sonra bölgede yeni ekonomik ve ulaşım imkanlarının açılması gündeme gelmiştir. Orta Koridor'un genişlemesi hem Azerbaycan hem de Avrupa için stratejik önem taşımaktadır. Bu güzergah, Asya ile Avrupa arasında alternatif ve daha kısa bir ulaşım hattı olarak giderek daha büyük bir rol oynamaktadır. Azerbaycan'ın bu koridorda ana transit ülke olarak konumu ise onun jeoekonomik önemini daha da artırmaktadır.
Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev'in beyanatında Ermenistan ile ilişkilerin normalleştirilmesi süreci de önemli bir yer tutmaktadır. Devlet başkanı, Azerbaycan'ın sadece yedi aydır barış koşullarında yaşadığını ve bunun olumlu sonuçlarının şimdiden hissedildiğini belirtmiştir. Azerbaycan'ın Ermenistan'a petrol ürünleri tedarikine başlaması ve diğer ülkelerden bu ülkeye giden yüklerin transitine yönelik kısıtlamaların kaldırılması, Bakü'nün barışa gerçek adımlarla bağlı olduğunu göstermektedir. Bu yaklaşım, bölgede ekonomik işbirliği ve karşılıklı güvenin oluşmasına hizmet etmektedir.
Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev'in Avrupa Birliği Konseyi Başkanı Antonio Costa'nın ziyareti sırasında dile getirdiği düşünceler, Azerbaycan–Avrupa Birliği ilişkilerinin stratejik işbirliği aşamasına girdiğini göstermektedir. Enerji güvenliği, yenilenebilir enerji, ticaret, ulaşım ve bölgesel barış gibi alanlar bu işbirliğinin temel sütunlarını oluşturmaktadır. Mevcut dinamik, Azerbaycan'ın hem Avrupa'nın enerji güvenliğinde hem de Avrasya coğrafyasında yeni ekonomik ve ulaşım projelerinin oluşumunda önemli rol oynayan ülkelerden biri olarak konumunu daha da güçlendirdiğini göstermektedir.
Tahir Mirkişili
Milli Meclis Milletvekili
