ABD'de yayımlanan nüfuzlu "The National Interest" dergisinde Azerbaycan'a adanmış bir makale yayımlandı.
Modern.az haber veriyor ki, dergi Azerbaycan'ın Güney Kafkasya'da benzersiz bir stratejik konuma sahip olduğunu ve Washington için ticaret, enerji güvenliği ve bölgesel dengeleme açısından önemli fırsatlar yarattığını yazıyor.
“Hazar Denizi ABD İçin Açıktır” başlıklı yazının yazarı Joseph Epstein, Bakü'nün Avrupa ile Asya'yı Rusya ve İran'dan bypass ederek birleştiren tek kara güzergahı olan Orta Koridor'un ana kısmını kontrol ettiğini vurguluyor.
Makalede belirtiliyor ki, Azerbaycan üzerinden oluşan istikrarlı transit güzergahı, Orta Asya için yeni fırsatlar açmakla birlikte, Çin'in nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolüne alternatif yaratıyor. Yazarın görüşüne göre, Rusya, Çin ve İran'ı dışarıda bırakan herhangi bir güvenilir ticaret yolu mutlaka Azerbaycan'dan geçmelidir ve bu da Bakü'yü bölgede ana giriş noktasına ve lider aktöre dönüştürüyor.
Yazıda Azerbaycan'ın ABD için gerçek ve anında sonuç veren stratejik bir fırsat olarak değerlendirilmesinin önemi vurgulanıyor. Belirtiliyor ki, Bakü Avrupa'ya doğal gaz tedarik ediyor, İsrail ile Türkiye arasındaki gerilimin azaltılmasına katkıda bulundu ve ABD'nin Çin'e alternatif nadir toprak elementleri arayışında öncelik saydığı Orta Asya'ya köprü rolünü oynuyor.
Makalede, ayrıca belirtiliyor ki, bu yıl Washington, Ermenistan-Azerbaycan barış görüşmelerinde ana arabulucu rolünde Rusya'yı ikame etti ve bu süreç 8 Ağustos'ta düzenlenen, siyasi çevrelerde “Washington deklarasyonu” olarak adlandırılan barış zirvesiyle sonuçlandı. Yayın bunu ABD'nin Güney Kafkasya'da dış politika alanındaki en önemli başarılarından biri olarak değerlendiriyor ve zirvenin normalleşmeye engel olan hassas meseleler üzerinde somut taahhütler yarattığını vurguluyor.
Yazıda Azerbaycan'ın Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesindeki lider rolü ve Orta Asya ile danışman formatında temsil edilmesi de özel olarak belirtiliyor. Yazar, geleneksel C5 formatının C6'ya genişlemesini tek bir bölgesel vizyonun oluşumu olarak değerlendiriyor ve Washington'a C6+2 konseptini, yani Azerbaycan ve Orta Asya ülkelerinin yanı sıra İsrail'in de dahil olduğu platformu gözden geçirmeyi teklif ediyor. Onun görüşüne göre, bu format altyapı, siber güvenlik, su kaynaklarının yönetimi ve ulaşım koridorlarının güvenliği alanında koordinasyonu güçlendirebilir ve ABD'nin uzun yıllar Rusya ve Çin'in dominant olduğu bölgedeki etkisini artırabilir.
Makalenin sonunda yazar, ABD Kongresi'nde kabul edilmiş ve Azerbaycan'a karşı kısıtlamalar öngören 907. değişikliğin iptal edilme zamanının geldiğini belirtiyor ve Washington'ı Bakü'yü periferik bir ortak olarak değil, oluşmuş temel bir bölgesel devlet olarak görmeye çağırıyor. Yazıda vurgulanıyor ki, bu tür stratejik fırsat pencereleri uzun süre açık kalmaz.
Elnur Əmirov
