Organizatörü gizli, dışarıdan yönetilen çevrimiçi kumar oyunları güncel bir sorun olmaya devam etmektedir. Ülkeyi ciddi mali kayıplara uğratan bu oyun platformlarına bağımlılar eskiden daha çok gençlerdi. Şu anda ise yaş kategorisinde bir çeşitlenme bulunmaktadır.
Uyuşturucu bağımlılığından hiç de az olumsuz etkisi olmayan kumarın bağımlıları toplum için de bir tehlike kaynağıdır. İş potansiyelini kaybetme noktasına gelen kişi, ister istemez başkasına hem yük olur hem de tehlike yaratır.
Konuyla ilgili Modern.az-a konuşan Milli Meclis üyesi Azer Badamov, Azerbaycan mevzuatında bahis oyunlarının düzenlenmesine izin verilse de, kumar oyunlarının ülkemizde yasak olduğunu belirtti. Bahis oyunlarının operatörleri özel lisanslar alarak faaliyet göstermektedirler:
“Şunu da belirtmek isterim ki, ülkemizde çevrimiçi bahis oyunlarına izin yoktur. Ayrıca mevzuatımız yabancı bahis oyunlarının dolaşımına izin vermemektedir. Bu bakımdan yabancı çevrimiçi bahis oyunlarına erişimler durdurulmakta ve siber güvenlik tedbirleri alınmaktadır.
Ancak yabancı çevrimiçi bahis oyunlarında büyük paralar dönmektedir.
Şöyle ki, 2025 yılında ülkede yapılan yasa dışı dolaşımın 100 milyon dolardan fazla olduğu belirtilmektedir. Bunun yakın gelecekte daha da artacağı yönünde tahminler yapılmaktadır. Oluşan durum, ülkeden döviz çıkışına ve vatandaşların aldatılmasına yol açmaktadır.
Bu bakımdan, mevzuatımızda yabancı bahis oyunlarının ülkemizin içine girmemesi için ilgili tedbirlerin daha da sıkılaştırılması gerektiğini düşünüyorum."
Sosyolog Elçin Bayramlı'nın görüşüne göre, sorun toplumda kök salmaktadır ve sosyo-ekonomik krizin yanı sıra, suçluluğa da yol açmaktadır:
“Bu tür oyunlar iki çeşittir: Resmi-yasal faaliyet gösterenler ve internet üzerinden yasa dışı olanlar.
Son zamanlarda insanlar daha çok çevrimiçi piyango ve kumar oyunlarıyla meşgul olmaktadır. Vatandaşlarımız burada yılda yüz milyonlarca meblağ kaybetmektedir. Yöneticilerin kim olduğu, oyunların nereden yönetildiği belli değildir; bunlar şüpheli merkezlerdir. Hiçbir hukuki sorumluluğu yoktur.
Resmi faaliyet gösteren diğer piyangoların belirli yükümlülükleri vardır ve devlet tarafından denetlenirler. Onlar Azerbaycan'ın kendi içindedir, erişilebilirdir. Orada da kaybedenler çok olur, insanlar sorun yaşar, ancak yabancı çevrimiçi oyunlar daha dehşet vericidir.
Çocuklar, gençler ve eğitimsiz kategori tuzağa düşmektedir.
İçişleri Bakanlığı bununla ilgili sürekli bilinçlendirme yapmakta, açıklamalar sunmaktadır. Hatta tespit edildiğinde mümkün tedbirleri almaktadır. Çünkü bazılarının Azerbaycan'da da çalışan kişileri vardır, bu tür kişiler hakkında tedbirler alınmaktadır.
Tamamen önüne geçmek ise çok zordur. Çünkü internet öyle bir ağdır ki, oraya bizim kontrol imkanlarımız güçtür. Bu, küresel bir sistemdir.
Bu merkezler ve şirketlerle mücadelede fiilen tek çıkış yolu kalmaktadır: insanların kendilerinin bu konuda bilinçlenmesi, bilgilendirilmesi ve aldanmaması. Halk arasında bir deyiş vardır: “Bedava peynir sadece fare kapanında olur”. Gerçeklik de tam olarak budur. Hiçbir yabancı kumar veya piyango sisteminde, birinin oraya beş-on manat koyup milyon kazanmasını sağlayacak bir mekanizma yoktur. Böyle bir şey mevcut değildir.
Ancak buna rağmen, bu platformlar insanları çekici reklamlarla aldatmaktadır: sahte kazananlar, sahte ikramiyeler sergilenmektedir. Hatta bazıları daha da ileri giderek başlangıçta gerçekten beş, on, elli manatlık ikramiyeler verirler, parayı hesaba aktarırlar ki insanı heveslendirsinler. Daha sonra ise o kişinin birkaç yüz, hatta binlerce manatını zimmetlerine geçirirler.
Bu tür durumlarla mücadele etmek son derece zordur. Burada sorumluluk esasen insanların kendi üzerlerine düşmektedir. İdari yolla bu problemi tamamen çözmek mümkün değildir. Teknik bakımdan belirli adımlar atılabilir, ancak hukuki bakımdan zorluklar mevcuttur. Çünkü bu platformlar Azerbaycan yargı yetkisine ait olmayan yabancı mekanlarda faaliyet göstermektedir.
Sosyal bakımdan bu süreç ciddi komplikasyonlar yaratmaktadır. Birincisi, insanlarda kolay kazanca düşkünlük oluşur. İnsanlar çalışmadan, zahmet çekmeden bu yollarla para kazanmaya çalışırlar ki, bu da tembellik yaratır. İkincisi ise çok ağır sonuçlara yol açar: evini, malını, tüm parasını kaybeden, kredi ve borç batağına düşen, ailesi dağılan insanlar vardır.
Bu süreç insanların hem maddi hem de psikolojik açıdan da yok olmasına neden olmaktadır. İnsanlar umutlarını ve arzularını bu sistemlere bağlarlar. Sonuç elde edemeyince ise depresyona düşer, bazen bu durum intihara kadar varır. Diğer durumlarda ise insanlar toplum karşısında itibarını kaybeder, rezil olur.
Manevi bakımdan ise bu, açıkça günahtır. Kumar tüm dinlerde en büyük günahlardan biri sayılır ve kabul edilemezdir. Bu problemin önüne geçmenin tek yolu insanların bilinçli düşüncesidir. İnsanlar anlamalıdır ki, genel olarak kumar ve piyango sistemlerinden, özellikle de kökeni belli olmayan çevrimiçi platformlardan uzak durmak gerekir. Burada gerçek kazanç elde etmek mümkün değildir. Olsa bile, bu doğru yol değildir. İnsan kendi emeğine, zahmetine güvenmelidir.
Bu psikolojiden uzaklaşmak önemlidir: “İnternet karşısında oturup beş-on manat koyarak para kazanmak” düşüncesi yanlıştır. Bu, idari yöntemlerle değil, ancak bilgi, maneviyat ve ahlaki yaklaşımla ortadan kaldırılabilir. İnsanlar kolay kazanç arayışında oldukları sürece, aldanma ihtimali de o kadar yüksek olacaktır.
Kazanmak için zahmet çekmek gerekir. Bu, tüm dünyada böyledir. Mutlak ve kolay kazanç anlayışı yoktur. Milyonlar içinden belki bir kişi yasal piyangoda ikramiye kazanabilir, ama bu bir istisnadır. Bu nedenle medya bu konuda önemli rol oynamalı, bilinçlendirme yapmalı, insanlara izah etmelidir.
Diğer yandan, kumar bağımlılığı çoğu zaman suça da yol açar. Bu, psikolojik uyuşturucu bağımlılığı türlerinden biridir. Tarihte de bilinmektedir ki, dünyanın en meşhur kumarbazları bile bu alışkanlıktan kurtulamamışlardır. Bu bağımlılığa düşen insan, her şeyini kaybettikten sonra para bulmak için hırsızlık, dolandırıcılık ve diğer yasa dışı yollara başvurabilir. Bu da kriminal olayların artmasına neden olur.
Bununla birlikte, devlet tarafından belirli bilinçlendirme çalışmaları yapılmaktadır. Ancak teknik tedbirler de zorunludur. Birçok ülkede bu tür yabancı kaynakların engellenmesi uygulanmaktadır. Azerbaycan internet alanında da bu tür sitelerin, uygulamaların ve reklamların kısıtlanması için teknik filtre sistemleri kurulabilir. Bu, hem sosyal, hem ekonomik hem de manevi bakımdan önemlidir.
Bilinmeyen yabancı yapılar Azerbaycan vatandaşlarının paralarını yağmalamakta, bu ise ekonomik zarar, sosyal problemler, manevi yozlaşma ve kriminal durumlar yaratmaktadır.
Sonuç itibarıyla, problemin kökü manevi değerlerdedir. Eğer toplumda maneviyat, ahlak ve Allah korkusu güçlü olursa, insanlar bu yollara başvurmaz. Maddiyat öne çıkarıldığında ise aile, dostluk, ahlak ve tüm diğer değerler ayaklar altına alınır.
Toplumun sağlığı için manevi değerlerin teşviki güçlendirilmelidir. Din adamları, aydınlar, medya ve aileler bu süreçte aktif rol oynamalıdır. Çocuklar ve gençler sadece para kazanmaya değil, manevi kişilik olmaya teşvik edilmelidir. Aksi takdirde, bu gibi durumların gelecekte daha da artması kaçınılmazdır."
