Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, unutulma hakkını “İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleşmesi”nin 8. maddesi (özel ve aile hayatına saygı hakkı) çerçevesinde tanımıştır. Yargıtay, “Kişilik Haklarının Korunması Hakkında” Genel Kurul Kararı'nda bu hakla ilgili yeni önemli görüşler ortaya koymuştur.
Bu konuda Modern.az'a Yargıtay'dan bilgi verilmiştir.
Bildirilmiştir ki, "Unutulma hakkı" - dijital platformlarda daha önce yayımlanmış, gerçek ve tüzel kişinin menfaatlerine olumsuz etki eden, kamuya açık bilgilerin (metin, ses, görüntü vb.) daha sonra devlet ve kamu yararı açısından herhangi bir önem taşımaması veya güncelliğini yitirmesi sebebiyle silinmesini, anonimleştirilmesini, gizlenmesini, arşivlenmesini veya bu bilgilere erişimin kısıtlanmasıyla ilgili diğer eylemlerin yapılmasını talep etme hakkını ifade eder.
Bazı bilgiler (tasvir, ses, yazılı veya sözlü konuşma metinleri ve benzeri) devlet ve kamu menfaati açısından yayımlanabilir, güncelliği ile toplumun gündeminde, meşru menfaat alanında olabilir. Bu tür bilgilerin yayımlanması yasaldır, kişinin rızasının olup olmaması, kendisi veya başka bir kişi tarafından yayımlanmasının hiçbir önemi yoktur. Böyle bir durumda kişi, olumsuz bilgilerin kendi menfaatlerine olumsuz etki etmesine rağmen, istediği zaman bunların düzeltilmesini, silinmesini talep edemez.
Yargıtay'ın görüşüne göre, bu durum sonsuza kadar devam edemez ve kamuya açık bu tür bilgiler yayımlandıktan sonra belirli şartlar dahilinde kişinin unutulma hakkı doğabilir.
Şöyle ki, bu bilgilerin yayımlanmasının üzerinden belirli bir süre geçtikten sonra, bilgi eskir, güncelliğini yitirir, artık devlet ve kamuoyu için ilgi çekici olmazsa kişi bu konuda talep ileri sürebilir. Ancak bu tür taleplerin karşılanması için bilginin dijital platformda yayımlanmış olması ve kişinin bilginin hala kendi menfaatlerine aykırı olduğunu ispatlaması gerekmektedir.
Bilgilerin güncelliğini yitirmesi, daha önce toplumun gündeminde olan bilginin eskimesi sebebiyle davanın açıldığı zaman toplum için artık herhangi bir ilgi ve önem taşımamasıdır.
Bu tür olumsuz bilgilerin silinmesini talep eden kişiler, çeşitli ilişkiler dahilinde (örneğin, iş ararken veya ticari ilişkilerde) kendi geçmiş eylemleri veya kamusal açıklamalarıyla ömür boyu yüzleşmek istemezler. Ancak talep ileri sürdükleri takdirde, menfaatlerine olan olumsuz etkiyi gerekçelendirmeli ve ispatlamalıdırlar.
Örneğin, tanınmış bir müzisyen tarafından 2020 yılında medyada eşiyle ilişkilerinin ihanet sebebiyle bozulması hakkında verdiği röportajın daha sonra çocuklarının menfaatleri açısından bilgi kaynaklarından silinmesinin talep edilmesi veya bireysel bir girişimcinin 2010 yılında vergiden kaçınması hakkında medyada yasalara uygun şekilde yayımlanmış ve onun ticari itibarına olumsuz etki eden bilginin, vergi borcunun ödenmesi nedeniyle artık kamu yararı taşımaması sebebiyle daha sonra bilgi kaynaklarından silinmesinin talep edilmesi.
Kişinin ölümünden sonra yakınlarının da unutulma hakkı doğar. Bu durumda, söz konusu bilginin davacı ile birlikte, vefat etmiş kişinin sağlığında da onun menfaatlerine olumsuz etki ettiği belirlenmelidir.
Unutulma hakkı sadece gerçek kişilere ait olmakla kalmayıp, aynı zamanda tüzel kişilere ait gayrimaddi bir hak olarak kabul edilir. Örneğin, tüzel kişinin ürettiği malın kusurlu olduğuna dair basında 5 yıl önce yayımlanmış bilginin silinmesinin talep edilmesi.
Dava talepleri, bu bilgilerin yerleştirildiği operatörlere, bu arada çevrimiçi dijital platformlara, medya süjelerine karşı açılmalıdır.
