Dijital Gelişim ve Ulaştırma Bakanlığı ve “Google” şirketi, “Gemini” yapay zeka modelinin resmi olarak Azerbaycan dilinde kullanıma sunulduğunu beyan etmektedir. Stratejik genişleme çerçevesinde eklenen 23 yeni dilden biri olarak Azerbaycan dili seçilmiştir. Bu, Azerbaycanlı kullanıcılara “Gemini”nin imkanlarından temel küresel dillerin yanı sıra ana dillerinde de faydalanma imkanı sağlamaktadır.
Bu sürecin hem Azerbaycan ekonomisine hem de ana dilde kaynakların erişilebilirliğine ve dilin gramatik ve semantik yapısının dijital dünyada daha iyi analiz edilmesine olanak sağlayacağı beklenmektedir.
Konunun mahiyetini Milli Meclis Ekonomi Politikası, Sanayi ve Girişimcilik Komitesi üyesi Tahir Mirkişili ve Kültür Komitesi üyesi Elnare Akimova Modern.az'a bildirmiştir.
Milletvekili Tahir Mirkişili bildirmiştir ki, “Google”ın resmi yapay zeka programı olan Gemini'nin Azerbaycan dilini desteklemeye başlaması ilk bakışta teknik bir haber gibi görünebilir, ancak aslında ülkemizde özellikle yerel işletmeler ve KOBİ'ler için çok gerçek fırsatlar açmaktadır. Çünkü yapay zeka, dil bariyeri ortadan kalktığında uzmanların aracı olmaktan çıkar ve günlük işin bir parçasına dönüşür.
“Öncelikle, bu müşteri ile iletişimi oldukça kolaylaştırır. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin büyük bir kısmı satış ve destek sorularına zamanında cevap verememekte, operatör maliyeti ise ek yük oluşturmaktadır. Azerbaycan dilinde çalışan YZ araçları sayesinde şirketler “WhatsApp”, sosyal medya ve web sitesi üzerinden gelen sorulara daha hızlı cevap verebilir, sıkça sorulan soruları otomatikleştirerek çalışanların yükünü azaltabilir. Bu, hem hizmet kalitesini artırır hem de maliyeti optimize eder”.
T. Mirkişili bunun ayrıca satış ve pazarlama alanlarına da olumlu etki edeceğini belirtmiştir.
“KOBİ'lerin çoğunun ayrıca büyük bir pazarlama ekibi bulunmamaktadır. YZ ise Azerbaycan dilinde reklam metinleri, sosyal medya gönderileri, kampanya fikirleri, ürün açıklamaları ve sunumlar hazırlamada gerçek bir yardımcıdır. Bu, işletmelerin daha az kaynakla daha çok iş yapabileceği, kampanyaların daha hızlı hazırlanabileceği ve satış süreçlerinin hızlanacağı anlamına gelir”.
Onun sözlerine göre, yerel pazara çıkan program ve uygulamalarda yapay zekadan faydalanmak ekonomik açıdan zaman ve para kazandırmaktadır. Şirketler birçok süreci yapay zeka ile daha verimli bir şekilde kurabilmektedir. Sonuç olarak ürün pazara daha hızlı çıkar, kullanıcı memnuniyeti artar, şirketin gelişim hızı yükselir.
“Bu imkanlar yalnızca iç pazarla sınırlı değildir. İşletmeler Azerbaycan dilinde içerik hazırlayıp bunu daha kolay bir şekilde diğer dillere uyarlayarak dış pazara erişimini de genişletebilir. Özellikle BT hizmetleri, e-ticaret, turizm ve hizmet sektöründe bu, çok pratik bir avantaj yaratır.
Elbette, burada iki önemli şart vardır: birincisi, şirketler müşteri verilerinin gizliliğine dikkat etmelidir. İkincisi, yapay zeka hata da yapabilir, bu nedenle hukuki, finansal gibi hassas metinlerde son kontrol mutlaka insan tarafından yapılmalıdır. Yani YZ son karar veren değil, doğru kullanıldığında güçlü bir yardımcıdır”.
“Genel olarak, “Gemini”nin Azerbaycan dilini desteklemesi, ülkemizde yapay zeka kullanımının yaygınlaşması için iyi bir fırsattır. Bu, KOBİ'lere daha hızlı çalışmak, maliyetleri azaltmak, satış ve hizmet kalitesini artırmak, dijital ürünleri daha hızlı pazara sunmak ve uzun vadede daha rekabetçi olmak imkanı verir. Hedefimiz de tam olarak budur: yapay zekadan gerçek ekonomik fayda yaratmaya ve bunu her bir girişimcinin günlük işinde hissettirmeye ulaşmak gerekmektedir” - diye milletvekili sonunda belirtmiştir.
Edebiyatçı, milletvekili Elnare Akimova ise belirtmiştir ki, 21. yüzyılda dil, yapay zeka sistemlerinde ne derecede temsil ediliyorsa, o derecede küresel bilgi döngüsüne dahil olur. Azerbaycan devletinin dijital mimari inşasını öncelik ilan etmesi ve aynı zamanda küresel teknolojik platformlarda Azerbaycan dilinin desteklenmesi paralel süreçler olarak birbirini tamamlamaktadır. Bu, hem milli kimliğin korunması hem de dijital ekonomide rekabet gücünün artırılması açısından önemli bir aşamadır.
“Bildiğiniz gibi, 11 Şubat'ta Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in başkanlığında düzenlenen “Azerbaycan'ın Yeni Dijital Mimarisi”ne adanmış müşavirlik, ülkenin gelişim stratejisinde yeni bir aşamanın başladığını gösterdi. Devlet başkanı açıkça beyan etti ki, dijitalleşme, yapay zeka teknolojilerinin uygulanması ve veri tabanlı yönetim artık bir alternatif değil, bir zorunluluktur. Küresel ölçekte ekonomik ve teknolojik rekabetin derinleştiği bir dönemde Azerbaycan da bu dönüşümü sistemli bir şekilde hayata geçirme niyetini ortaya koymaktadır”.
Milletvekili vurgulamıştır ki, böyle bir aşamada “Google”ın resmi yapay zeka platformu olan “Gemini”nin Azerbaycan dilini desteklemeye başlaması tesadüfi bir olay sayılmaz, bu, küresel teknolojik süreçlerin milli düzeyde tezahürüdür.
“Dilin yapay zeka sistemleri tarafından tanınması ve işlenmesi, aynı zamanda dilin dijital ortamda yaşaması, gelişmesi ve gelecek nesillere uyum sağlaması açısından stratejik önem taşır. Dünyada yapılan araştırmalar göstermektedir ki, büyük dil modelleri belirli bir dili ne kadar çok işler ve kullanırsa, o dilin gramatik yapısı, semantik ilişkileri ve terminolojik tabanı o kadar sistemli bir şekilde oluşur ve standartlaşır”.
O belirtmiştir ki, Azerbaycan dili uzun yıllar esasen beşeri ve gündelik yaşam düzeyinde baskın olmuştur. Ancak yapay zeka platformlarında aktif kullanım, bilimsel, teknik ve dijital terminolojinin oluşumunu hızlandırabilir.
“Yapay zeka modelleri binlerce metin örneği temelinde sentaktik yapıları, kelime öbeklerini ve bağlamsal anlam ilişkilerini analiz eder. Bu ise yeni kavramların Azerbaycan diline uyarlanmasında mekanik çeviriden daha derin ve mantıksal bir adaptasyona imkan tanır. Özellikle bilgi teknolojileri, siber güvenlik, biyoteknoloji ve dijital ekonomi alanlarında terimlerin doğru ve birleşik bir şekilde uygulanması için bu tür platformların rolü artmaktadır”.
Elnare Akimova'nın sözlerine göre, yapay zekanın yaratıcı alanlara etkisi de ayrıca dikkat çekicidir. Gazetecilik, edebiyat, tasarım, sinema ve reklam alanlarında YZ, artık fikir üretimi, ilk metinlerin hazırlanması, görsel konseptlerin oluşturulması gibi aşamalarda verimliliği artırmaktadır:
“Bu, insan yaratıcılığını ikame etmez, ancak onu hızlandırır ve genişletir. Azerbaycan dilinde bu tür imkanların ortaya çıkması, yerel içerik üreticilerine küresel rekabet ortamında daha esnek faaliyet göstermek imkanı verebilir. Aynı zamanda, dilin dijital ortamda yoğun kullanımı, onun leksik ve üslup imkanlarını da zenginleştirir”.
“Gemini”nin Azerbaycan dilini desteklemesi, dilin dijital geleceğine açılan bir kapıdır. Cumhurbaşkanının belirlediği yeni dijital gelişim kursu ise bu kapının ardında sistemli ve sürdürülebilir bir stratejinin yattığını göstermektedir. Azerbaycan artık dijital dönüşümü dışarıdan izleyen değil, onu kendi gelişim modelinin temel dayanaklarından birine dönüştüren bir ülke olarak hareket etmektedir” - E. Akimova sonunda vurgulamıştır.
