Milli Meclis'te komitelerin faaliyetleri, yasama sürecinin nasıl organize edildiğini, hangi alanların daha çok tartışma konusu olduğunu gösteren temel mekanizmalardandır.
Komitelerde yapılan toplantıların sayısı ve tartışılan konular, konuların toplumsal yükü, parlamento gündeminin yapısını ve ihtiyaç duyulan yönleri ortaya koymaktadır.
Bu açıdan komitelerin çalışmaları, yasama sürecinin pratik yönünü görmek için önemli bir gösterge olarak kabul edilmektedir.
Komite faaliyetinin yoğunluğu, tartışmaların hangi alanlarda yoğunlaştığını, hangi konuların daha sık gündeme geldiğini ve hangi yönlerin nispeten arka planda kaldığını göstermektedir.
Bu yazıda, 2025 yılı Milli Meclis komitelerinin faaliyetleri analiz edilmiş, en çok çalışan, en verimli ve gölgede kalan komitelerle ilgili bir araştırma yapılmıştır.
67 belge tartışıldı
Əli Hüseynli'nin başkanlık ettiği Hukuk Politikası ve Devlet İnşası Komitesi, tartışılan konuların sayısına göre komiteler arasında lider konumda yer almıştır.
Yıl boyunca komite üyeleri 14 toplantı düzenlemiş ve bu toplantılarda toplam 67 konu tartışılmıştır.
Toplantıların birçoğu diğer komitelerle birlikte gerçekleştirilmiştir. Bunlardan 5'i İnsan Hakları, 3'ü Bölgesel Meseleler ile Savunma, Güvenlik ve Yolsuzlukla Mücadele komiteleriyle birlikte, 1'i ise Kültür Komitesi ile ortak formatta yapılmıştır.
Toplantıların gündeminde esasen Ceza Kanunu, İdari Kabahatler Kanunu, “Mahkemeler ve Hakimler Hakkında”, “Polis Hakkında” Kanun, ayrıca Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti Anayasası'nda değişikliklerin onaylanması ve diğer önemli belgeler tartışılmıştır.
22 toplantı yapıldı
Savunma, Güvenlik ve Yolsuzlukla Mücadele Komitesi ise toplantı sayısına göre komiteler arasında liderdir.
Arzu Nağıyev'in başkanlık ettiği bu komite, iki oturumda toplam 22 toplantı düzenlemiştir. Yapılan toplantılarda 45 konu tartışılmıştır.
Komite üyeleri 2025 yılının son aylarında, Kasım'da 5, Aralık'ta ise 4 kez toplanmışlardır. Komitede “Askerlik Hizmeti Hakkında”, “Azerbaycan Cumhuriyeti İç Birlikleri Hakkında”, “Yolsuzlukla Mücadele Hakkında” Kanunları tartışmışlardır. Aynı zamanda bu türden kanun tasarılarına bir dizi değişiklikle birlikte, “Türk Devletleri Teşkilatının sivil savunma mekanizmasının kurulması hakkında” Anlaşmayı ve bütçe tasarısını genel kurula tavsiye etmişlerdir.
12 toplantıda 43 belge tartışıldı
Ekonomi Politikası, Sanayi ve Girişimcilik Komitesi yılın en verimli komitelerinden biri olarak kabul edilmektedir. Şöyle ki, Azər Əmiraslanov'un başkanlık ettiği bu komitede 12 toplantı yapılmıştır. Toplantılarda toplam 43 konu tartışılmış olup, bu da Ekonomi Politikası, Sanayi ve Girişimcilik Komitesi'ni en çok konu ve kanun tasarısı tartışan üçüncü komite yapmıştır.
Ekim ayı hariç, oturumların diğer aylarında toplantı yapan komite, Eylül'de 10, Mart'ta ise 7 konuyu tartışmıştır. Diğer aylarda ise komitede ortalama 3 konu tartışılmıştır. Ekonomi politikasıyla ilgili kabul edilen önemli kanun tasarılarının tartışılması, uluslararası anlaşmaların onaylanması gündemdeki temel konulardan olmuştur.
Yıl boyunca 13 toplantı
Zahid Oruc'un başkanlık ettiği İnsan Hakları Komitesi, 2025 yılında Milli Meclis'in en aktif komitelerinden biri olarak dikkat çekmiştir. Komite yıl boyunca 13 toplantı düzenlemiş ve bu toplantılarda toplam 17 konu tartışılmıştır.
Komitenin gündemindeki önemli yeniliklerden biri “Bilgi, Bilgilendirme ve Bilginin Korunması Hakkında” kanun tasarısı olmuştur: bu belgeyle ilk kez sosyal medya alanı yasal düzenlemeye tabi tutulmuştur.
Bununla birlikte, “Medya Hakkında”, “Tüzel Kişilerin Devlet Kaydı ve Devlet Sicili Hakkında” kanunlara değişiklikler, 2026 yılı devlet bütçesi tasarısı ve Ombudsman'ın yıllık raporu komitede tartışılan temel konular arasında yer almıştır.
Yıl boyunca 25 belge tartışmaya sunuldu
Geçen yıl Sadiq Qurbanov'un başkanlık ettiği Doğal Kaynaklar, Enerji ve Ekoloji Komitesi'nde 9 toplantı yapılmış ve milletvekilleri 25 konuyu tartışmışlardır. Komitede Şubat, Mayıs ve Ekim aylarında hiçbir toplantı yapılmamıştır. Temel tartışılan konular arasında enerji kaynaklarının verimli kullanımı, çevre koruma, tüketicilerin haklarının korunması gibi projeler yer almıştır.
Toplantı sayısına göre ikinci komite
Tarım Politikası Komitesi, 2025 yılında toplantı sayısına göre ikinci sıradadır. Tahir Rzayev'in başkanlık ettiği bu komite, yıl boyunca 21 toplantı ve 1 kamuya açık dinleme düzenlemiştir. Komite toplantılarında toplam 38 konu tartışılmıştır. Yapılan toplantılarda mayın temizleme faaliyetleri, Toprak Kanunu'na çeşitli değişiklikler ve aynı zamanda tarımla ilgili diğer alanlar tartışılmıştır.
18 toplantının gündemi - 42'den fazla belge
Musa Quliyev'in başkanlık ettiği Emek ve Sosyal Politika Komitesi, 2025 yılının en aktif parlamento komitelerindendir. Yıl boyunca bu komitenin üyeleri 18 kez toplanarak 42 konuyu tartışmışlardır. Komite sadece Mart ayında hiçbir toplantı yapmamıştır. Diğer aylara bakıldığında tüm aylarda aktiflik olmuştur. Aralık ayında 5, Kasım ayında 4 kez toplanan komite, emekli maaşları, sosyal hizmet, işsizlik sigortası, asgari geçim standardı gibi konuları tartışmışlardır.
Sağlık komitesinin önemli tartışmaları
Sağlık Komitesi'ne başkanlık eden Əhliman Əmiraslanov bu komitenin üyeleriyle birlikte 6 toplantı düzenlemiştir. Toplantılar Ocak, Nisan, Mayıs, Eylül ve Kasım aylarında gerçekleşmiştir. “Halk Sağlığının Korunması Hakkında”, “Özel Tıp Faaliyetleri Hakkında” ve “İlaçlar Hakkında”, “Sağlık Sigortası Hakkında” kanun tasarılarının yanı sıra tartışılan 11 konuya ayrıca komitenin raporu, çalışma planı ve diğer komitelerde tartışılan uluslararası anlaşmaların onaylanması, bütçe tartışmaları da dahildir.
Komitede ebeveynini kaybeden çocuklar tartışıldı
Hicran Hüseynova'nın başkanlık ettiği Aile, Kadın ve Çocuk Meseleleri Komitesi'nde yıl boyunca 11 toplantı yapılmış ve burada milletvekilleri 17 konuyu tartışmışlardır.
Komitenin Nisan, Ekim ve olağanüstü oturum döneminde toplantı yapılmamıştır. Ebeveynini kaybeden çocukların korunması ve ayrıca İş Kanunu'nda bir dizi değişiklik komitenin temel tartıştığı konulardan olmuştur.
Gençlik ve sporla ilgili tartışmalar
Gençlik ve Spor Komitesi 2025 yılında 5 toplantı düzenlemiştir. Şahin İsmayılov'un başkanlık ettiği komitede esasen Ocak ve Eylül aylarında rapor ve çalışma planı hakkında tartışmalar yapılmıştır. Kasım ayında ise komite 2026 yılı devlet bütçesini tartışmıştır.
Sivil toplum kuruluşları ve dini kurumlar komitesinde 4 kez toplandılar
2025 yılında Milli Meclis'in en az toplantı yapan komitesi Sivil Toplum Kuruluşları ve Dini Kurumlar Komitesi olmuştur. Yıl boyunca sadece 4 kez toplantı yapan komite, geçen yılın Ocak ve Eylül aylarında komitenin raporu ve çalışma planının tartışılması için toplanmışlardır. Diğer iki toplantı ise Kasım ayında yapılmış olup, o dönemde Fazil Mustafa'nın başkanlık ettiği komite 2026 yılı Bütçesini tartışmışlardır.
16 toplantıda 19 belge
Siyavuş Novruzov'un başkanlık ettiği Bölgesel Meseleler Komitesi üyeleri, yıl boyunca 16 kez Milli Meclis'te toplanarak toplantı düzenlemişlerdir. Ancak verimlilik açısından komite, yaptığı toplantı sayısına ve diğer komitelerle karşılaştırıldığında geride kalmaktadır. Bu komitede yıl boyunca 19 konu tartışmaya sunulmuştur. Esasen toplantılarda sadece 1 konu tartışılmıştır. En çok konunun tartışmaya sunulduğu Eylül ayında 3 farklı yönde görüşmeler yapılmıştır. Bunlar ise komitenin mevcut oturumdaki çalışma planı, geçen oturumun raporu gibi konular olmuştur. Belediye yönetimi ve yerel özyönetim, toprak ilişkileri ve taşınmaz mal gibi konular gündemde yer alan temel alanlar olmuştur.
Eğitim tartışmaları
Bilim ve Eğitim Komitesi yıl boyunca 8 toplantı düzenlemiştir. Komite başkanı Anar İsgəndərov'un başkanlığında yapılan toplantılarda tartışılan konuların toplam sayısı ise 11 olmuştur. Komitenin gündeminde esasen “Genel Eğitim Hakkında”, “Eğitim Hakkında”, “Okul Öncesi Eğitim Hakkında” ve “Mesleki Eğitim Hakkında” kanun tasarıları yer almış ve tartışmaların ana içeriğini bu belgeler oluşturmuştur.
9 toplantıda 22 belge
Polad Bülbüloğlu'nun başkanlık ettiği Kültür Komitesi, yıl boyunca toplam 9 toplantıda 22 konuyu tartışmıştır. Genellikle ayda maksimum 3 toplantı yapan komite, sadece Aralık ayında Hukuk Politikası ve Devlet İnşası Komitesi ile birlikte düzenlenen toplantıda 8 konuyu gündeme almıştır. Şubat, Mart, Mayıs ve Ekim aylarında, ayrıca olağanüstü oturum döneminde komitenin toplantısı yapılmamıştır. Yıl boyunca komitede esasen “Kütüphane İşleri Hakkında”, “Müzeler Hakkında”, “Tarih ve Kültür Anıtlarının Korunması Hakkında” ve “Kültür Hakkında” kanun tasarıları tartışılmıştır.
Uluslararası meseleler, 12 toplantıda 28 belge
Uluslararası İlişkiler Komitesi yıl boyunca toplam 12 toplantı düzenlemiştir. Toplantılarda tartışılan konuların sayısı ise 28'dir. Səməd Seyidov'un başkanlık ettiği komitede yapılan toplantıların en yoğun dönemi Haziran ayına denk gelmiş, o ay komite 3 kez toplanarak 4 konuyu tartışmıştır. Ekim ayında ise komitenin toplantısı yapılmamıştır. Komitede esasen dış politika ve uluslararası işbirliği, enerji, iklim ve ekolojik güvenlik, ulaşım, havacılık ve lojistik, dijital gelişim ve teknolojiler, savunma, güvenlik ve hukuki işbirliği, tarım, gıda güvenliği ve sağlık, parlamento diplomasisi ve kurumsal meseleler, diplomatik temsilciliklerin kurulması ve uluslararası varlığın genişletilmesi, ayrıca küresel süreçler ve stratejik bakış belgeleri tartışılmıştır.
Genel tablo, Milli Meclis komitelerinin faaliyetlerinin farklı olduğunu göstermektedir. Bu durum, hem toplantıların hem de tartışmaya sunulan belgelerin sayısında açıkça görülmektedir. Elbette, burada yeni dönemin yaklaşımları, toplumsal talep gibi faktörler de dikkate alınmalıdır.
Genel olarak, sunulan göstergeler Milli Meclis'te komitelerin faaliyetlerinin tematik önceliklere uygun olarak şekillendiğini, yasama yükünün ise esasen devlet yönetimi, güvenlik, sosyo-ekonomik ve hukuki alanlarda yoğunlaştığını ortaya koymaktadır.
Belirtmek gerekir ki, komite başkanları aylık 8520, komite başkan yardımcısı ise 7987,5 manat maaş almaktadır.
