Azerbaycan'da sivil dolaşımda bulunmasına izin verilmeyen eşyaların listesi genişletilecek.
Modern.az'ın haberine göre, bu konu Milli Meclis'in bugünkü genel kurul toplantısında görüşülen “Sivil Dolaşımda Bulunmasına İzin Verilmeyen (Sivil Dolaşımdan Çıkarılmış) Eşyaların Listesi Hakkında” Kanunda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısında yer aldı.
Tasarıya göre, asbest ve asbest içeren malzemeler Medeni Kanun'a uygun olarak sivil dolaşımda bulunmasına izin verilmeyen (sivil dolaşımdan çıkarılmış) eşyaların listesine eklenecek.
Asbestin uzun yıllar boyunca sanayinin birçok alanında (çimento, kimya, izolasyon, kağıt sanayii ve benzeri) ve inşaatta yaygın olarak kullanılan mineral içerikli bir malzeme olduğu belirtildi.
Devlet İstatistik Komitesi'nin verilerine göre, 2024 yılında 1.045 ton asbest ve 27.634 ton asbest içeren levhalar ithal edildi. Asbest içerikli çatı kaplamaları (şifer) ülkede toplam çatı kaplama fonunun %29'unu oluşturmakta ve yaklaşık 190 milyon m² alanı kapsamaktadır. Ülkede şifer tüketimi 2,6 milyon m² veya 1,5 milyon adet levha teşkil etmektedir. Halihazırda ülke çatı kaplama pazarının %15-20'si şiferin payına düşmektedir.
Bilimsel araştırmaların insan sağlığı için ciddi tehlike oluşturduğunu kanıtlamasının ardından, birçok ülkede asbest ve asbest içeren ürünlerin kullanımının yasaklandığı vurgulandı. Asbest liflerinin havaya karışarak solunum yollarına girmesi, akciğer hastalıkları da dahil olmak üzere çeşitli hastalıkların oluşma riskini artırmaktadır. Bu nedenle, asbest kullanımının kısıtlanması ve tamamen yasaklanması, halk sağlığının korunması açısından önemli bir adım olarak kabul edilmektedir.
Dünya Sağlık Örgütü, asbest ve asbest içeren ürünleri kanserojen ürünler olarak sınıflandırmıştır. Dünya Sağlık Örgütü'nün önerisiyle, asbestle ilgili hastalıkların önlenmesi amacıyla ulusal düzeyde ilgili tedbirlerin uygulanması üye ülkeler tarafından bir yükümlülük olarak kabul edilmiştir.
Avrupa Birliği'nin ilgili normlarında bu tür inşaat malzemeleri yasaklanmıştır. Şöyle ki, asbestle ilgili sağlık risklerini önlemek amacıyla Avrupa Birliği, asbest ve asbest ürünlerinin kullanımının yasaklanmasıyla ilgili olarak 1999 ve 2009 yıllarında ilgili direktifler kabul etmiştir. 1999/77/EC sayılı Direktif ile 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren Avrupa Birliği'nde asbest liflerinin kullanımı ve krizotil asbestin yeni alanlarda uygulanması yasaklanmıştır.
BM'nin “Tehlikeli Atıkların Sınır Ötesi Taşınımının ve Bertarafının Kontrolüne İlişkin” Basel Sözleşmesi ile asbest tehlikeli madde olarak sınıflandırılmıştır.
“Uluslararası Ticarette Bazı Tehlikeli Kimyasal Maddeler ve Pestisitler İçin Önceden Bilgilendirilmiş Rıza Prosedürüne İlişkin Rotterdam Sözleşmesi”nde (ülkemiz bu sözleşmeye 30 Eylül 2025 tarihli kanunla katılmıştır) asbest ürünü tehlikeli kimyasal madde olarak sınıflandırılmış ve uluslararası ticareti belirli kısıtlamalara tabidir. Belgeye göre, ürün insan sağlığı için ciddi tehlike oluşturmakta, ticareti belirli prosedürlerle düzenlenmektedir.
Böylece, uluslararası tecrübe dikkate alınarak kanun tasarısına göre, asbest ve asbest içeren malzemeler sivil dolaşımda bulunmasına izin verilmeyen (sivil dolaşımdan çıkarılmış) eşyaların listesine dahil edilmektedir.
Kanun tasarısı üçüncü okumada onaylandı.
