Su depolarında veya su havzalarında biriken tortuların (kum, kum-çakıl, kil), yanı sıra tünellerin veya geçitlerin inşasıyla bağlantılı olarak yer altından çıkarılan kayaçların kullanımının yer altı kullanım türleri arasına dahil edilecektir.
Modern.az'ın haberine göre, konu Milli Meclis'in bugünkü genel kurul toplantısında görüşülen “Yer Altı Hakkında” Kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun taslağında yer almıştır.
Ülkemizde su kaynaklarının artırılması, halkın kaliteli içme suyu ve sulama suyu teminatının iyileştirilmesi çerçevesinde mevcut su depolarının ve su havzalarının temizlenmesi öngörülmektedir ki, bu da söz konusu su havzalarında birikmiş milyonlarca metreküp kum, kum-çakıl ve kil içerikli malzemelerin çıkarılması ve ekonomik döngüye kazandırılması ile sonuçlanacaktır. Ayrıca ülkede yol altyapısının iyileştirilmesi çerçevesinde yol geçiş tünellerinin inşası yer altından kayaçların çıkarılmasıyla sonuçlanmaktadır. Söz konusu tortu ve kayaçların kullanımının hukuki temelinin oluşturulması, bunların kullanımının yasallaşmasına, hesap verebilirliğin sağlanmasına ve rekabet ortamının temin edilmesine hizmet etmesi amacıyla yer altı kullanımı alanında bir dizi kuralın onaylanmasının hukuki temeli oluşturulmaktadır:
yer altının kullanıma doğrudan müzakereler yoluyla verilmesi usulü;
metal dışı maden yataklarının işletilmesiyle uğraşan yer altı kullanıcılarının faaliyetlerinin iyileştirilmesi tedbirlerine dair kurallar.
Belirtmek gerekir ki, yer altı kullanıma izin esasında bu Kanun ve “Lisanslar ve İzinler Hakkında” Azerbaycan Cumhuriyeti Kanunu ile belirlenmiş usulde ihale (açık artırma veya yarışma) ve doğrudan müzakereler esasında verilmektedir. Aynı zamanda Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu kararı ile yer altının (değerli ve renkli metaller, değerli taş yatakları ve zuhurları hariç olmak üzere) kullanıma doğrudan müzakereler yoluyla verilmesi hallerinin listesi de onaylanmıştır.
Teklif edilen değişiklik ise yer altının kullanıma doğrudan müzakereler yoluyla verilmesi usulünün onaylanmasını öngörmektedir.
Yer altı kullanım türlerinden biri de madencilik faaliyetleriyle bağlantılı olarak üretim atıklarından faydalanma hakkının verilmesidir. Teklif edilen değişikliğe göre bu hak ilgili usule uygun olarak verilecektir.
İşlerin yapıldığı alanda toprağın verimliliğinin ve diğer faydalı özelliklerinin korunması, restore edilmesi ve artırılması, ayrıca çevre durumunun iyileştirilmesidir ve bunun için yer altı kullanıcıları söz konusu toprakların rekültivasyon (insan faaliyeti sonucunda zarar görmüş veya kullanılamaz hale gelmiş toprak alanlarının iyileştirilmesi) planını hazırlamalı ve rekültivasyonu da bu plan esasında sağlamalıdırlar.
Belirtmek gerekir ki, ülke genelinde maden yataklarının önemli bir kısmı tarım arazilerinde yer almaktadır. Petrol dışı sektörün ve sanayinin gelişimi, hammadde bağımlılığının azaltılması amacıyla bu yatakların işletilmesi zorunludur. Ancak şu anda yer altı kullanıcıları tarafından toprakların verimliliğinin ve diğer faydalı özelliklerinin korunması, restore edilmesi ve artırılması, ayrıca çevre durumunun iyileştirilmesi amacıyla rekültivasyon çalışmalarına dair sistemli kurallar mevcut değildir. Bu çerçevede rekültivasyon planlarının hazırlanması, devlet ekolojik ekspertizinden geçirilmesi, verimli toprak katmanının korunması ve restore edilmesi, hidrojeolojik ve mühendislik-jeolojik koşulların dikkate alınması gibi gereklilikler belirlenecek ve toprakların önceki veya alternatif faydalı duruma geri döndürülmesi sağlanacaktır.
Değişiklikler, yer altı kullanımı alanında hukuki düzenlemenin iyileştirilmesine, doğal kaynakların kullanım verimliliğinin artırılmasına, ekolojik güvenliğe, ekolojik dengenin korunmasına, madencilik faaliyetleri sonucunda oluşan atıkların döngüye kazandırılmasına ve işletmeye alınan yer altı alanlarının rekültivasyon tedbirlerinin sistemli bir şekilde yürütülmesine hizmet edecektir.
Konu birinci okunuşta kabul edildi.
