28 Şubat tarihinde ABD ve İsrail'in İran'da askeri operasyonlar gerçekleştirmesi bölgedeki gerilimi daha da artırdı. Yaşanan olaylar fonunda İran, bazı Arap ülkelerinin yanı sıra komşu Türkiye'ye ve ayrıca Nahçıvan'a da hava saldırıları düzenledi. Nitekim, 5 Mart'ta İran tarafından Nahçıvan'a 4 insansız hava aracıyla saldırı düzenlendi. Saldırı sonucunda Nahçıvan Uluslararası Havalimanı yakınlarında ve Şekerabad köyünde bulunan okulun çevresinde patlama meydana geldi.
Olay sonucunda 4 kişi yaralandı. Bu olay, Azerbaycan'ın ana kısmından coğrafi olarak ayrı düşen Nahçıvan'ın güvenliği meselesini yeniden gündeme getirdi. Diğer yandan, Ermenistan ve Azerbaycan arasında sorunların çözümü yönünde Zengezur koridorunun açılması meselesinin hızlandırılması da yeniden tartışma konusu haline geliyor.
Konuyla ilgili olarak Modern.az milletvekilleriyle iletişime geçti.
Milletvekili Azay Guliyev, İran'ın böyle bir provokasyona başvurmakla kendisini bölgesel işbirliğinden tamamen mahrum bırakabileceğini belirtti:
“İran'ın Nahçıvan'da gerçekleştirdiği terör eyleminin Ermenistan ile barış gündemimize hiçbir etkisi olmayacaktır. Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan'ın Azerbaycanlı mevkidaşı Ceyhun Bayramov'u arayarak olaydan duyduğu endişeyi dile getirmesi bunun açık bir kanıtıdır”. “Azerbaycan, Güney Kafkasya'da barışı geri dönüşü olmayan bir sürece dönüştürmeyi başarmıştır ve bu süreci ne İran ne de Rusya durdurabilir. Aksine, İran bu provokasyona izin vermekle kendisini bölgesel işbirliği imkanlarından tamamen mahrum bırakabilir. Olaydan sonra sınırların daha da güçlendirilmesi ve transit konularıyla ilgili uygun talimatlar verilmiş, ayrıca Azerbaycan'ın İran'daki büyükelçiliği ve Başkonsolosluğu çalışanlarının tahliyesine başlanmıştır. Bunlar şimdilik ilk adımlardır. İran'ın sonraki davranışına ve olayların gelişimine bağlı olarak ek tedbirler de alınabilir” – diye A. Guliyev kaydetti.
Milletvekili Cavanşir Feyziyev, herhangi bir savaşın bölge ülkelerini etkilemeden geçmediğini belirtti:
“Komşulukta geniş çaplı bir savaşın sürdüğü bir dönemde sınır güvenliği özel bir önem taşımaktadır. Fiilen İran yönetiminin bölge devletlerini hedef alması, onun savunma kabiliyetini keskin bir şekilde azaltmaktadır. Nahçıvan'a indirilen hava saldırıları, İran yönetiminde temsil edilen anti-Azerbaycan unsurlarının eylemidir ve bunun için hesap vermek zorunda kalacaklardır”.
C. Feyziyev'in sözlerine göre, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Silahlı Kuvvetleri muharebe hazırlık durumuna getirmesi, karşı tedbirlerin alınmasına hazırlık işaretidir. Saldırganı cezalandırmak için Azerbaycan tüm gerekli araçlara ve askeri-teknik imkanlara sahiptir ve böyle bir zorunluluk doğması halinde ilgili adımlar atılacaktır.
Bölgemizde yaşanan olaylar, barışın ne kadar gerekli olduğunu göstermektedir:
“Bölgede yaşanan olayların, özellikle Nahçıvan'a yapılan insansız hava aracı saldırılarının Zengezur koridorunun açılmasına veya Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış sürecinin gidişatına herhangi bir olumsuz etkisi olmayacaktır. Böyle bir durumda Ermenistan, stratejik ortağı olarak gördüğü İran rejiminin saldırgan ve hain hareketlerinden ders çıkararak barış sürecini hızlandırmalıdır. Bunun içinse Azerbaycan tarafından ileri sürülen şartlar en kısa sürede yerine getirilmelidir”.
Elman Nesirov sitemize yaptığı açıklamada, olayın yaşandığı Nahçıvan'ın Azerbaycan'ın ana topraklarından coğrafi olarak ayrı düştüğünü ve Zengezur koridorunun faaliyete geçirilmesiyle ülkenin ana kısmı ile özerk cumhuriyet arasında doğrudan bağlantı kurulmasının öngörüldüğünü belirtti. Bu açıdan, Nahçıvan koridorunun açılması, İran'ın son terör nitelikli hareketleri fonunda özel bir önem arz etmektedir.
“Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan'ın Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov'u araması, Azerbaycan ve Ermenistan'ın barış sürecinde ilgili olduğunu bir kez daha gösterdiğini düşünüyorum. 2026 yılında barış anlaşmasının imzalanma olasılığı oldukça yüksektir” – diye o belirtti.
E. Nesirov, İran'ın Azerbaycan topraklarına saldırısının, Zengezur koridorunun faaliyete geçirilmesiyle ilgili sürecin daha da hızlandırılması gerektiğini bir kez daha gösterdiğini kaydetti.
“İran bu konuya her zaman farklı bir konumdan yaklaşmış ve onu kendisine “kırmızı çizgi” olarak sunmuştur. Son olaylar da göstermektedir ki, şu anda İran yönetim çevrelerinde bu konuya yönelik tutum oldukça sert ve düşmancadır.
ABD bu yönde çeşitli ülkelerle aktif işbirliği yapmaktadır. Ancak İran, kendisi için de faydalı olabilecek bu projenin hayata geçirilmesini hala kabul etmekte zorlanmaktadır”.
Milli Meclis üyesi, siyasi bilimler doktoru Rizvan Nebiyev ise, yaşanan son olayların Zengezur koridoru projesinin uygulanmasına engel teşkil edemeyeceğini vurguladı:
“Zengezur koridoru uluslararası ölçekte stratejik öneme sahip bir projedir. Geçen yıl 8 Ağustos'ta Washington'da düzenlenen Barış Zirvesi sırasında imzalanan Ortak Bildiri'de de Trump güzergahının ülkelerarası ve uluslararası önemi vurgulanmıştır. Bu proje sadece Azerbaycan'ın batı bölgelerini Nahçıvan bölgesiyle bağlamakla kalmıyor, aynı zamanda kıtalararası önem taşıyor. Orta Asya'yı ve Çin'i Türkiye ve Avrupa ülkeleriyle birleştiriyor. ABD de başkanlık düzeyinde bu projenin uygulanmasına katılıyor ve ona yatırım yapıyor. Hiçbir güç bu projenin hayata geçirilmesini engelleyemez. Çünkü bu proje bölgede barışa, güvenliğe, istikrara ve güven inşasına hizmet etmektedir. Hatta şu anda savaş durumunda olan devletlerin bile çıkarlarına uygundur. Bununla birlikte, mevcut koşullarda belirli potansiyel risklerin varlığı da inkar edilmemektedir. Çünkü güney komşumuzda savaş devam ediyor. Buna rağmen Zengezur koridorunun gerçekleşmesini hiçbir engel, herhangi bir müdahale aksatamaz”.
Milletvekili, Zengezur koridorunun mümkün olan en kısa sürede hayata geçirilmesinin şimdi eskisinden de daha güncel ve önemli olduğunu vurguladı. “Azerbaycan, İran'dan geçen kara yolunun yanı sıra Karabağ ve Doğu Zengezur'dan Trump güzergahı aracılığıyla da Nahçıvan ile kara yolu bağlantısını sağlamakta ilgilidir. Ayrıca Azerbaycan'ın Nahçıvan bölgesi ve Türkiye aracılığıyla Avrupa ile kara bağlantısının kurulmasına büyük ihtiyaç vardır. Halihazırda Nahçıvan'a kara yolu İran topraklarından geçmektedir, ancak İran şu anda savaş durumunda olduğundan ciddi istikrar ve güvenlik sorunları bulunmaktadır”.
“Azerbaycan, Ermenistan ile barış anlaşmasını paraf etmiş ve fiilen barış koşulları mevcuttur. Her iki taraf da bu barışın korunmasında ve çeşitli projelerle pekiştirilmesinde oldukça ilgilidir. Ermenistan ile farklı seviyelerde diyalog yürütülmektedir. Bu açıdan Ermenistan üzerinden Nahçıvan'a uzanan Zengezur koridoru, başka bir deyişle onun Trump güzergahı segmentinin hayata geçirilmesi oldukça önemlidir. Hem bölgesel ölçekte istikrarlılaştırıcı fonksiyona sahip bu proje her iki devletin de çıkarınadır.” – milletvekili sonunda belirtti.
Belirtmek gerekir ki, Zengezur koridoru, Azerbaycan'ın batı bölgelerini Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile birleştirmeyi öngören bir ulaşım ve iletişim hattıdır. Bu koridor, Ermenistan topraklarından geçerek Azerbaycan ile Nahçıvan arasında doğrudan kara bağlantısının kurulmasını hedeflemektedir.
Koridorun açılması, Azerbaycan'ın iç ulaşım bağlantılarının yeniden tesisiyle birlikte, bölge için önemli jeopolitik ve ekonomik önem de taşımaktadır. Bu güzergah aracılığıyla Azerbaycan, Nahçıvan ile doğrudan bağlantı kuracak, aynı zamanda Türkiye ile kara ulaşım bağlantısı daha da güçlenecektir. Buna ek olarak, Zengezur koridoru Güney Kafkasya'da yeni ticaret ve transit imkanları yaratarak bölgenin lojistik haritasını değiştirebilir.
