Bugünkü Ermenistan topraklarında Azerbaycan'ın zengin tarihi-kültürel mirası bulunmaktadır. Ne yazık ki, son 30 yılda birçoğu radikal Ermeniler tarafından yıkılsa da, tarihi topraklarımızdaki varlığımıza dair izler tamamen silinmemiştir. Bugün Ermenistan'ın başkenti Erivan'da ülke topraklarındaki tek cami olan Gök Cami faaliyet göstermektedir. Tarihi mirasımızı İran kültürünün bir parçası olarak sunma çabalarına rağmen, bugün faaliyetsiz birçok tarihi ve dini anıtımız mevcuttur. Şunu belirtmek gerekir ki, bugün iki ülke arasında normalleşme süreci çerçevesinde tarihi-dini anıtlarımızın onarılması ve geçmişte olduğu gibi Kafkas Müslümanları İdaresi'nin denetimine verilmesi teklifleri dile getirilmektedir.
Modern.az'a yaptığı açıklamada Milli Meclis Kamu Birlikleri ve Dini Kurumlar Komitesi Başkanı Fazil Mustafa belirtti ki, Ermenistan topraklarındaki camileri restore etmelidir:
“Evet, camileri restore etseler, içinde ibadet eden Müslüman olmayacak. Ancak tarihi bir anıt olarak korumalıdırlar. Bunu biz talep edebiliriz. Biz Ermeni kilisesini restore edip koruduk. İbadet eden Ermeni olmasa da, o bir anıt olarak kalır. Ermenistan insani bir jest yaparak o camileri restore etse, bu başka bir mesele. Bizim Ermenistan kilisesine gösterdiğimiz tavrı onlar da camilere göstermelidirler. Devletlerarası ilişkilerde mesele öyle düzenlenmelidir ki, bunun gelecekte ilişkilerin kurulması açısından belirli karşılıklı iyi niyetli bir adım olarak görülmesi mümkün olsun”.
Milli Meclis Kamu Birlikleri ve Dini Kurumlar Komitesi üyesi Ceyhun Memmedov ise belirtti ki, tarihsel olarak Ermenistan topraklarında, yaklaşık 300'den fazla Azerbaycan camisi mevcut olmuştur:
“Ne yazık ki, o camilerin büyük bir kısmı yıkılmış, bir kısmının ise kalıntıları hala mevcuttur. Buna örnek olarak, Erivan'daki Serdar Camii'nin adını verebiliriz. Veya bugün Tepebaşı ve diğer birçok cami var ki, bunlar tarihi Azerbaycan camileridir. Aynı zamanda Zengazur'da da, Batı Azerbaycan'ın diğer bölgelerinde de çok sayıda camimiz bulunmaktadır. Bu camilerin mutlak çoğunluğu belirttiğimiz gibi Ermeniler tarafından barbarca yıkılmıştır”.
Milletvekili belirtti ki, tarihsel olarak Ermenistan topraklarındaki camiler, ibadethaneler, genel olarak Müslümanlar Kafkas Müslümanları İdaresi'ne bağlı olmuştur:
“Bugün Ermenistan'da Azerbaycan camilerinden biri Gök Cami'dir. Ancak onu da ne yazık ki, Fars camisi olarak sunuyorlar. Bu anlamda düşünüyoruz ki, Ermenistan topraklarında bulunan diğer camiler de zamanla restore edilmelidir. Yani biz Ermenistan'dan farklı olarak bugün Bakü'deki camileri, kiliseleri, ibadet yerlerini koruyoruz ve onlar yıkılmamıştır. Ve inanıyorum ki, ilişkilerin normalleşmesi zemininde camilerin de restorasyonuna başlanılmalıdır. Bu camilerin, genel olarak dini ibadet yerlerinin yönetimi Azerbaycan tarafına verilmelidir. Kafkas Müslümanları İdaresi Batı Azerbaycan için de kendi temsilcisini atamıştır. İnanıyorum ki, bu da doğru bir karardır. Ve Ermenistan tarafı Azerbaycan tarafının bu yaklaşımını, görüşünü dikkate almalı ve bu sürecin hayata geçmesi için adımlar atmalıdır”.
