Türk dünyası büyük bir alim, büyük bir fikir adamı ve tarih bilincinin canlı simasını yitirdi. Profesör İlber Ortaylı dünden itibaren artık aramızda değil. Onun vefatı tüm Türk dünyasında büyük hüzünle, ağır bir kayıp olarak karşılandı.
13 Mart 2026 tarihinde İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybeden ünlü alim, 78 yıllık ömrünü tarihe, bilime ve toplumun aydınlanmasına adamıştı.
İlber Ortaylı, tarih bilimini amfilerden çıkarıp geniş topluma ulaştırmayı başaran nadir alimlerdendi. Onun konferansları, kitapları ve televizyon konuşmaları sayesinde binlerce insan Osmanlı ve Türk tarihini yeni gözlerle tanıdı.
Özellikle Osmanlı İmparatorluğu ve Türk devletçilik geleneği üzerine araştırmalarıyla tanınan Ortaylı, aynı zamanda birçok üniversitede ders vermiş, sayısız öğrenci yetiştirmişti.
Tarihi olaylara geniş bakış açısı, medeniyetler arasındaki ilişkiler ve devletçilik kültürü hakkındaki fikirleri onu Türk dünyasında en çok dinlenilen aydınlardan birine dönüştürmüştü.
İlber Ortaylı, Türk dünyasının ortak hafızasını temsil eden alimlerden biriydi. Kırım Tatar kökenlerine sahip olan Ortaylı, tarihe milletlerüstü ve medeniyet bakış açısından yaklaşıyordu.
Onun konuşmalarında sıkça şöyle bir fikir dile getirilirdi: tarih yalnızca geçmişin hatırası değil, geleceğin de istikametidir. Bu bakımdan Ortaylı'nın eserleri ve fikirleri gelecek nesiller için değerli bir okul olarak kalacaktır.
Modern.az sitesinin “Bir fotoğrafın tarihçesi” başlıklı köşesinde sunduğu bu fotoğrafta Azerbaycan'ın ünlü simaları merhum İlber Ortaylı ile birlikte tasvir edilmiş.
Bu fotoğraf hem bir hatıra, hem de bir dönemin ruhunu taşıyan sessiz bir belgedir. Bu karede bir araya gelen simalar Türk dünyasının düşünce ve edebiyat hazinesini oluşturan insanlardır.
Tarihçi bakış açısıyla geçmişi okuyan İlber Ortaylı, milli hafızayı romanlara dönüştüren Azize Caferzade, Azerbaycan nesrinin önde gelen kalem sahiplerinden Elçin Efendiyev ve şiirimizin istiklal nefesini dünyaya ulaştıran Bahtiyar Vahabzade ve diğerleri…
Onları bir masa etrafına ortak fikir, söz ve tarih getirmişti. Yıllar geçse de, bu karede donup kalan bakışlar bir gerçeği fısıldıyor: söz ve fikir birleşince tarih oluşur.
Halk yazarı Elçin Efendiyev'in kişisel arşivinden olan fotoğrafın tarihçesini filoloji bilimleri doktoru Abid Tahirli anlatıyor:
“Halk yazarı Elçin 1985 yılında “Vatan” Yurtdışında Yaşayan Hemşehrilerle Azerbaycan Kültürel İlişkiler Cemiyetini kurmuştu. Cemiyet 1988 yılında bin bir güçlükle Mirza Fetali Ahundzade'nin doğumunun 175. yıl dönümünü kutluyordu.
Bu fotoğrafı o uluslararası sempozyumda “Edebiyat Gazetesi”nin foto muhabiri Rasim Sadıkov çekmiş.
Fotoğrafta soldan ayakta duranlar: Azerbaycan Ressamlar İttifakı Başkanı Ferhat Halilov, “Vatan” Cemiyeti çalışanı Hüseyin Haydarov, Halk yazarı Azize Caferzade, Halk yazarı, “Vatan” Cemiyeti Yönetim Kurulu Başkanı Elçin, “Vatan” Cemiyeti çalışanı Elhan öğretmen, “Dağyeli-Ferlag” yayınevinin (Almanya) direktörü Yıldırım Dağyeli, “Odlar Yurdu” gazetesinin sorumlu katibi Abid Tahirli, Poligrafi ve Kitap Ticareti Komitesi (Basın ve Enformasyon Bakanlığı) başkanı Nazım İbrahimov, Halk şairi Bahtiyar Vahabzade, prof. İren Melikova (Fransa); oturanlar (soldan): prof. Server Tanilli (Fransa), Topkapı Müzesi (İstanbul) direktörü İlber Ortaylı”.
A.Korkmaz
