Macaristan'da yapılan parlamento seçimleri ana muhalefet partisi “Tisza”nın zaferiyle sonuçlandı. Muhalefet parlamentoda 138 sandalye kazanarak Başbakan Orban'ın 16 yıllık iktidarına son verdi.
Parlamento seçimlerinde galip gelen “Saygı ve Özgürlük Partisi”nin (Tisza) lideri Péter Magyar şimdi Avrupa'da dikkatleri üzerine çekti.
Péter Magyar kimdir?
Modern.az'ın haberine göre, Péter Magyar uzun süre devlet idaresi ve iş dünyasıyla ilgili yapılarda çalıştı. Devlet şirketlerinde görevler üstlendi ve iktidardaki “Fidesz” partisiyle bağlantıları oldu.
Péter Magyar geniş tanınırlığı 2024 yılının başında iktidarla açık çatışmasından ve ülkedeki yönetim sistemini sert bir şekilde eleştirmesinden sonra kazandı. Açıklamaları büyük bir kamuoyu yankısı uyandırdı ve kitlesel protesto ruh haline neden oldu.
Péter Magyar 16 Mart 1981'de Budapeşte'de Macar toplumunun elitleri sayılan bir ailede doğdu.
Büyükbabası Ereş Pal, Macaristan Yüksek Mahkemesi hakimi ve 1970-80'li yıllarda ülkenin ünlü medya figürüydü. Devlet televizyonunda yıllarca yayınlanan “Hukuki İşler” programının sunuculuğunu yaptı. Gerçek mahkeme davalarını analiz etmesi dönemin popüler kültürüne girmişti, onu sokakta tanıyorlardı ve ülkenin en nüfuzlu hukukçularından biri olarak kabul ediyorlardı.
Peter Magyar'ın vaftiz babası ise büyükannesinin kardeşi, Budapeşte üniversitelerinden birinin hukuk profesörü Ferents Madl idi. O, daha sonra “Fidesz” partisine katıldı ve 2000-2005 yılları arasında Macaristan'ın başkanı oldu.
Peter Magyar'ın ebeveynleri de hukukçuydu. Bu nedenle üniversitede hukuk eğitimi alması şaşırtıcı değil.
Bundan önce ise Magyar, Budapeşte'nin merkezinde yer alan elit Piarist Katolik okulunu bitirdi. Daha sonra BBC muhabiri Nick Thorpe'a verdiği röportajda, Viktor Orban'la ilk kez burada karşılaştığını belirtti.
— 45 yaşındaki siyasetçi 2024 yılında “Tisza” partisine katıldı. Formal olarak pro-Avrupa yönelimli olan bu parti 2020 yılının Ekim ayında kuruldu, ancak önceki parlamento seçimlerine katılmadı.
— Peter Magyar 12 yıl Viktor Orban'ın “Fidesz” partisinin üyesi oldu ve şimdi ona karşı çıktı. Parti 2010 yılında seçimleri kazandıktan sonra Magyar Dışişleri Bakanlığı'nda görev aldı. Sonraki yıl ise Macaristan'ın Avrupa Birliği yanındaki daimi temsilciliğine geçti.
— Orban'ın rakibi daha önce iktidarda olmuş bir aileden geliyor. Akrabası Ferents Madl da “Fidesz” üyesiydi ve 2000 yılında ikinci denemede Macaristan başkanı seçildi, 2005 yılının Ağustos ayına kadar bu görevde kaldı.
— Muhalif siyasetçinin soyadı “Magyar” Macarca “Macar” demektir. “Magyarlar” ise bu halkın kendine verdiği addır. Bu nedenle adı “Peter Macar” olarak tercüme edilebilir.
— “Tisza” partisinin lideri kamuoyu yoklamalarında ön sıralarda olsa da ve dünya medyası onun Viktor Orban'ın 16 yıllık başbakanlığına son verebileceğini yazsa da, Peter Magyar kendini başbakanlığa aday olarak adlandırmıyor. Macaristan anayasasında böyle bir resmi statü olmadığını belirtiyor. Bununla birlikte, genellikle hükümete parti listesinde birinci olan kişi liderlik eder ve şu anda bu pozisyonda Magyar duruyor.
— Peter Magyar'ın eski eşi, üç çocuğunun annesi Judit Varga ülkenin eski adalet bakanıydı. Varga'nın Avrupa Parlamentosu seçimleri için “Fidesz” kampanyasına liderlik etmek amacıyla görevinden ayrılmasından kısa bir süre önce boşandılar. Ancak 10 Şubat'ta Judit Varga ve Macaristan başkanı Katalin Novak, çocuk evinde meydana gelen cinsel istismar olaylarının örtbas edilmesiyle ilgili skandal nedeniyle istifa ettiler.
— 2024 yılının Şubat ayında Peter Magyar “Fidesz”den ayrıldığını ilan ederek siyasi eliti ve Viktor Orban'ı yolsuzluğu ve kayırmacılığı gizlemekle suçladı. Daha sonra da başbakanı ve yakın çevresini defalarca eleştirdi.
— Orban'la açık çatışmasına rağmen, Magyar bir kez onu savundu. 2024 yılının Mart ayında Ukrayna başkanı Volodimir Zelenski, Budapeşte'nin Kiev'e kredi ayrılmasını engellemesinden sonra Orban'a tehditkar bir açıklama yaptı. Buna karşılık Magyar, “hiçbir yabancı lider Macaristan vatandaşını tehdit edemez” dedi. Ayrıca Zelenski özür dileyene kadar AB'yi Ukrayna ile ilişkileri kesmeye çağırdı.
— Orban sık sık Rusya yanlısı siyasetçi olarak adlandırılsa da, Magyar'ı Ukrayna yanlısı olarak nitelendirmek zordur. Ukrayna'ya silah verilmesine ve ülkenin AB'ye hızlı kabulüne karşıdır. Bununla birlikte, “Tisza”nın programında Macaristan'ın 2035 yılına kadar Rus petrolü ve gazına bağımlılığı kademeli olarak azaltması öngörülüyor. Magyar ayrıca Rusya'ya karşı “pragmatik” bir yaklaşımın taraftarı olduğunu belirtti, yani ülkelerin birbirlerinin iç işlerine karışmaması ilkesini savunuyor.
A.Qorxmaz
