Son yıllarda uzak ilçe ve köy okullarında öğretmen kadrosunun sürekli değişmesi, eğitim sisteminde endişe verici bir eğilim olarak kendini göstermektedir. Şöyle ki, Öğretmenlerin İşe Alımı (MİQ) ve sertifikasyon sınavlarını başarıyla geçen pedagogların büyük bir kısmı ilk aşamada bölge okullarına atanmaktadır. Bu durum, bir yandan bölge okullarının personel temini açısından gerekli bir adım olarak değerlendirilse de, diğer yandan bu öğretmenlerin çoğunun birkaç yıl sonra yeniden sınavlara katılarak daha elverişli buldukları okullara geçmeye çalışması ciddi sorunlar yaratmaktadır. Sonuç olarak, bazı okullarda öğretmen kadrosu neredeyse her yıl yenilenmekte, bu da öğretim sürecinde istikrarın bozulmasına neden olmaktadır.
Modern.az'a yaptığı açıklamada, Milli Meclis Bilim ve Eğitim Komitesi üyesi Elnarə Akimova bilimsel araştırmaların ve pratik gözlemlerin, öğretmen faktörünün öğrencinin akademik başarılarını etkileyen temel faktörlerden biri olduğunu gösterdiğini belirtmiştir.
“Öğretmenin sık sık değişmesi ise bu etkinin sürekliliğini zayıflatmaktadır. Her öğretmenin farklı bir pedagojik yaklaşımı, metodolojisi, değerlendirme kriterleri ve sınıf yönetimi üslubu vardır. Öğrencilerin her yıl yeni taleplere ve farklı öğretim modellerine uyum sağlamak zorunda kalması, öğrenme sürecinin verimliliğini azaltmaktadır. Özellikle ilköğretim ve temel eğitim kademesinde bu değişkenlik, öğrencilerin bilgileri sistemli bir şekilde edinmesinde boşlukların oluşmasına yol açmaktadır”.
Milletvekili, psikolojik boyutun da bu süreçte önemli bir rol oynadığına dikkat çekmiştir:
“Öğrenci ile öğretmen arasında güven ve duygusal bağın oluşması zaman gerektirir. Öğretmen değişikliği, bu bağın sık sık kopmasına, öğrencilerin motivasyonunun azalmasına ve okula karşı ilgisizliğin oluşmasına neden olabilir. Uzak köy okullarında öğretmenin aynı zamanda toplum için sosyal bir nüfuz taşıyıcısı olduğu göz önüne alındığında, bu değişiklikler veli-okul ilişkilerini de olumsuz etkilemektedir. Sürekli öğretmen-veli işbirliği oluşmadığında ise eğitimin kalitesine yönelik kontrol ve destek mekanizmaları zayıflamaktadır.
Bu sürecin uzun vadeli sonuçları daha ciddi riskler yaratmaktadır. Bölge okullarında öğretim kalitesindeki istikrarsızlık, şehir ve köy okulları arasındaki eğitim seviyesi farkının derinleşmesine yol açabilir. Bu durum, eğitimde eşit fırsatlar ilkesine aykırı olmakla birlikte, gelecekte sosyal eşitsizliğin artmasına da zemin hazırlamaktadır. Eğitim sisteminde süreklilik bozulduğunda, kısa vadeli personel temini uzun vadeli kalite kaybıyla yer değiştirmektedir”.
E. Akimova, öğretmen değişikliğinin öğretim sürecine olumsuz etkisini azaltmak için sorunun sadece idari düzeyde değil, karmaşık bir yaklaşımla çözülmesinin önemli olduğunu eklemiştir:
“Öncelikle okulların iç kurumsal mekanizmaları güçlendirilmelidir. Öğretim sürecinde tek bir metodik hattın korunması, okul içi koordinasyonun artırılması ve pedagojik kadronun kolektif sorumluluk duygusunun oluşturulması, öğretmen değişkenliğinin etkisini kısmen telafi edebilir. Genç ve yeni atanan öğretmenler için mentorluk sisteminin uygulanması da bu açıdan etkili bir araç olarak kabul edilmektedir”.
Milletvekili ayrıca, diğer önemli bir konunun öğretmenlerin bölgelerde sosyal ve mesleki ortamla sağlanması olduğunu vurgulamıştır:
“Deneyimler göstermektedir ki, öğretmenlerin bölgelerden ayrılmasının temel nedenleri sadece mesleki değil, daha çok sosyal niteliktedir. Yaşam koşulları, ulaşım imkanları, aile üyelerinin sosyal güvencesi ve mesleki gelişim perspektiflerinin sınırlılığı öğretmenleri daha elverişli merkezlere yönlendirmektedir. Bu sorunlar giderilmedikçe, öğretmenlerin bölgelerde uzun vadeli faaliyet göstermesini beklemek gerçekçi değildir.
Bu nedenle, teşvik edici mekanizmaların uygulanması özel bir önem taşımaktadır. Uzak bölgelerde çalışan öğretmenler için farklılaştırılmış ücret sistemi, bölge katsayıları, ek ödüllendirme ve sosyal paketler gerçek bir motivasyon yaratabilir. Aynı zamanda, bölge okullarında uzun süre çalışan öğretmenler için gelecekteki kariyer aşamalarında avantajlar sağlanması, sertifikasyon ve diğer seçim süreçlerinde bu faktörün dikkate alınması öğretmenlerin bölgelerde kalma ilgisini artıracaktır. Hizmet konutları, kamu hizmeti indirimleri ve aile üyeleri için sosyal destek mekanizmaları da bu politikanın ayrılmaz bir parçası olmalıdır”.
Elnarə Akimova, uzak ilçe ve köy okullarında öğretmenlerin sık sık değişmesinin eğitim sisteminin sürekliliği ve kalitesi için ciddi bir tehdit oluşturduğunu da belirtmiştir:
“Bu problemi sadece personel dağılımıyla değil, öğretmenin sosyal statüsü, mesleki gelişimi ve motivasyonu bağlamında çözmek mümkündür. Öğretmen, bölge okulunda kendini geçici bir çalışan olarak değil, o topluluğun entelektüel ve manevi dayanağı olarak hissetmelidir. Milli eğitim politikasında bölgelere özel bir yaklaşımın oluşturulması, normatif-hukuki altyapının iyileştirilmesi ve bu alanda uzun vadeli bir stratejinin uygulanması, eğitimde eşit fırsatların sağlanması ve genel kalitenin yükseltilmesi açısından gerekli bir adım olarak değerlendirilmelidir”, - diye milletvekili sözlerini tamamlamıştır.
