Azerbaycan'da uygulanan “Okul Otobüsleri” hizmetinin ödeme miktarının yeniden gözden geçirilmesi teklif edildi. Şöyle ki, konu Milli Meclis İnsan Hakları Komitesi'nin bugünkü toplantısında tartışılan İnsan Hakları Komiseri'nin (Ombudsman) 2025 yılı raporunda yer almıştır.
Rapora göre, öğrencilerin eğitim kurumlarına gidiş-gelişlerinin kolaylaştırılması amacıyla Bakü şehrinde uygulanan “Okul Otobüsleri” pilot projesinin bir sonraki eğitim yılından itibaren daha geniş çapta uygulanmasının planlanması dikkate alınarak, hizmet ücretine ülke genelindeki asgari geçim standardı esas alınarak yeniden bakılması uygun görülmektedir.
Konuyla ilgili olarak Modern.az'a yaptığı açıklamada, Bilim ve Eğitim Bakanlığı bünyesindeki Kamu Konseyi Sekreteri Günay Akberova, toplu taşıma konusunun bazen aralık, kapasite, güzergah açısından teknik bir mesele gibi görünse de, aslında bu meselenin doğrudan eğitimin kalitesiyle ilgili olduğunu belirtti.
“Çünkü her sabah binlerce öğrenci, üniversite öğrencisi ve öğretmen derse otobüsle gidiyor. Onların güne nasıl başladığı, çoğu zaman, yolda nasıl geldiklerine bağlıdır.
Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi İnsan Hakları Komitesi'nde Ombudsman'ın 2025 yılı raporunda öğrenci, üniversite öğrencisi, engelli bireyler ve emekliler için toplu taşımada indirimlerin uygulanmasının teklif edilmesi aslında çok doğru yönde atılmış bir adımdır. Bu, sadece sosyal bir jest değildir. Bu, eğitime erişimin kolaylaştırılmasıdır.
Bir aileyi düşünelim. Çocuğun okulu, ek hazırlık dersi, belki de kursu var. Her gün yol masrafı birikiyor ve ay sonunda ciddi bir meblağa dönüşüyor. İndirimli kart sistemi hem devamlılığı artırır, hem de ailenin yükünü azaltır”.
Onun sözlerine göre, özellikle uzak bölgelerde yaşayan çocuklar için bu, gerçek bir fırsat eşitliği demektir:
“Dünya tecrübesi de bunu gösteriyor. Örnek olarak, Almanya'da üniversite öğrencileri için “Semesterticket” sistemi yıllardır uygulanmaktadır. Büyük Britanya'da 16-18 yaş arası öğrenciler için indirimli ulaşım kartları bulunmaktadır. Finlandiya'da üniversite öğrencileri %40-50'ye varan indirimlerle toplu taşıma kullanmaktadırlar. Amaç açıktır: eğitim alan kişinin yolu zor olmamalıdır”.
G. Akberova ayrıca, üniversite öğrencisi için ulaşım masrafının bazen kitaptan bile daha pahalıya mal olduğunu belirtti:
“İndirim, üniversite öğrencisinin ek iş yapmak zorunda kalmadan daha fazla zamanını derse, araştırmaya, gelişimine ayırabileceği anlamına gelir. Bu, uzun vadeli perspektifte ülkenin insan sermayesine yapılan bir yatırımdır.
Öğretmenler için ise mesele biraz daha hassastır. Özellikle bölgelerde çalışan, her gün birkaç kilometre yol kat eden öğretmenler için ulaşım hem maddi hem de fiziksel bir yüktür. Rahat ve erişilebilir ulaşım öğretmenin enerjisini korur. Yorgun gelen öğretmenle enerjili gelen öğretmenin dersi aynı olmaz, bunu hepimiz biliyoruz. Öğretmen için özel indirimli kart veya mesleki statüsüne uygun destek hem pratik hem de sembolik bir mesaj verir: “eğitim önceliklidir”.
O aynı zamanda diğer tekliflerin de eğitim ortamına doğrudan etki ettiğini kaydetti:
“Otobüs aralıklarının 10-20 dakikadan fazla olması öğrenci için kaçırılmış ders demektir. Sabah trafiğinde kalabalık içinde gelen çocuk derse dikkatli başlayamaz. Daha geniş kapasiteli, hatta çift katlı otobüslerin alınması kalabalığı azaltır, güvenliği artırır. Sürücülerin etik davranışlarına kontrol ise özellikle ergenler için önemlidir. Onlar her davranışı model olarak kabul ederler. Havalandırma meselesi de küçük bir detay değildir. Kapalı, havasız ortam hem sağlık riski yaratır hem de genel gerginliği artırır. Sağlık ve eğitim birbirinden ayrı düşünülemez”.
Konuşmacımızın görüşüne göre, ek olarak “eğitim saati” rejimi uygulanabilir ki, sabah derse giriş ve çıkış saatlerinde ek seferler düzenlensin:
“Öğrenci ve üniversite öğrencisi yoğunluğu olan yönler için güzergah haritaları yeniden optimize edilebilir. Gerçek zamanı gösteren mobil uygulamalar ise özellikle sınav döneminde stresin azalmasına yardımcı olur. Hatta öğrenci, üniversite öğrencisi ve öğretmen için aynı platformda indirim ve kontrol mekanizması ile tek bir “Eğitim kartı” sistemi aracılığıyla kurulabilir”.
Kamu Konseyi Sekreteri son olarak, Bakü gibi büyük bir şehirde özel araç sayısının azalmasının da eğitim için olumlu sonuçlar doğuracağını vurguladı:
“Daha az trafik, daha az gecikme, daha çok zamanında ulaşmak demektir. Dünyanın gelişmiş şehirlerinde toplu taşımanın güçlendirilmesi işte bu nedenle önceliklidir. Mesele aslında çok basittir. Okula, üniversiteye ve derse giden yol zor olmamalıdır. Eğitimin kalitesi sınıf odasında başlar, ama oraya ulaşmakla devam eder. Bazen geleceğin kaderi bir otobüs aralığına bağlı olur. Ve dürüst olalım derse zamanında ulaşan öğrenci daha özgüvenli olur, rahat gelen öğretmen daha verimli olur. Toplu taşıma politikası aslında eğitim politikasının da bir parçasıdır”, - diye G. Akberova kaydetti.
