Geçtiğimiz gün ülkemizde 11 yıllık ortaöğretim seviyesi için bir sonraki mezuniyet sınavı yapıldı. Devlet Sınav Merkezi'nin verilerine göre, sınava 58 binden fazla öğrenci katıldı. Her yıl olduğu gibi, bu kez de mezuniyet sınavlarının sonuçları öğrenciler ve veliler tarafından büyük bir ilgiyle bekleniyor.
Sınavların yapıldığı dönem ise dünyada artan askeri-siyasi gerginlik fonuna denk geliyor. ABD-İran-İsrail hattında yaşanan olaylar ve savaşla ilgili haberlerin geniş çaplı tartışılması toplumun bilgi gündemini belirli ölçüde değiştirdi. Bu durumun öğrencilerin psikolojik durumuna, derslere karşı tutumuna ve genel olarak eğitime motivasyonuna etkisi meselesi de gündeme geliyor.
Konuyla ilgili Modern.az'a konuşan eğitim uzmanı Məzahir Məmmədli, bölgede gözlemlenen gerginliğin belirli anlamda öğrenci ve adayların psikolojik durumuna etkisiz kalmadığını belirtti. Onun sözlerine göre, birkaç gün önce İran tarafından Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ne yapılan saldırı ve insansız hava aracının genel eğitim okulunun yakınına düşmesiyle ilgili yayılan bilgiler toplumda endişe yarattı. Sosyal ağlarda paylaşılan haberler, aynı zamanda bazı mezuniyet sınıfı öğrencilerinin dile getirdiği görüşler, bu tür olayların özellikle üst sınıf öğrencilerinde belirli bir gerginlik yaratabildiğini gösteriyor.
Uzman, yaşanan süreçlerin belirli durumlarda gençlerin gelecekteki eğitim planlarını da etkileyebileceğini kaydetti:
“Bilindiği üzere, 11. sınıf öğrencilerinin bir kısmı yurt dışında eğitim almak için SAT, TOEFL ve Cambridge programı gibi uluslararası sınavlara hazırlanıyor. Ancak bölgede gözlemlenen siyasi gerginlik, bazı gençlerin kararlarında tereddüt yaratma olasılığını da artırıyor.
Önceki yılların tecrübesi gösteriyor ki, blok sınavlarında istediği sonucu elde edemeyen bazı adaylar yurt dışında eğitim almaya öncelik veriyordu. Bu durumda daha çok Türkiye, Rusya, Gürcistan ve hatta savaş koşullarına rağmen Ukrayna gibi ülkeler tercih ediliyordu. Mevcut durum ise bu yönde plan yapanların bir kısmının kararını yeniden gözden geçirmesine neden olabilir”.
M. Məmmədli ayrıca, diğer yandan, ülke içinde de yükseköğretime erişim imkanlarının genişletilmesi yönünde adımlar atıldığını ekledi:
“Bu yıl öğrenci kabulünün 75 bin kişiye çıkarılmasıyla ilgili planlanan artış ve kabul yerlerinin çoğaltılması öngörülüyor. Aynı zamanda öğrencilerin yarıdan fazlasının burs alma imkanlarının genişletilmesi de gençler için ek bir teşvik yaratabilir. Bu faktörler, bazı adayların yurt dışında değil, yerel üniversitelerde eğitim almaya öncelik vermesine neden olabilir. Yurt dışında eğitime olan ilgi ise azalacaktır”, - diye kaydetti.
Psikolog Nizami Orucov ise mevcut jeopolitik gerginliklerin aday ve öğrencilerin eğitimine psikolojik etkisi meselesine açıklık getirdi. Onun fikrince, savaş ve tehlikeyle ilgili haberler özellikle ergenler ve gençler için duygusal gerginlik yaratabilir.
“Sosyal ağlar ve haber akışı aracılığıyla bu bilgilere sürekli maruz kalmak insanda belirsizlik, endişe ve tehlike hissini güçlendirebilir. Gençler bazen bu olayları kişisel bir tehlike olarak algılar ve bu da onların psikolojik rahatlığını etkiler. Böyle durumlarda dikkatin derse yönlendirilmesi zorlaşabilir, çünkü insan beyni tehlike sinyallerine daha hassas tepki verir. Evet, sürekli olarak savaş haberlerine odaklanmak öğrencilerin ve talebelerin dikkatlerinin derslerden dağılmasına neden olabilir. Özellikle sosyal medyada duygusal ve sansasyonel haberlerin hızla yayılması gençlerin dikkatini ders sürecinden uzaklaştırabilir. Bu durumda eğitime motivasyon geçici olarak zayıflayabilir, gelecekle ilgili belirsizlik hissi oluşabilir”.
Psikolog ayrıca, uzun vadeli perspektifte ise burada ana rolün bilginin nasıl algılandığından ve gençlerin psikolojik dayanıklılığından bağımlı olduğunu vurguladı:
“Eğer gençler sürekli korku ve gerginlik atmosferinde bilgi alıyorlarsa, bu, geleceğe dair endişe ve motivasyon azalması yaratabilir. Ancak aynı zamanda doğru psikolojik yaklaşım ve sağlıklı bir bilgi ortamı olduğunda bu etkiler minimuma inebilir. Bu açıdan velilerin ve öğretmenlerin rolü çok önemlidir. Gençlerle açıkça konuşmak, bilginin gerçek boyutunu açıklamak ve onları sansasyonel haberlerden korumak önemlidir. Aynı zamanda gençlerin günlük rutinlerini, sosyal faaliyetlerini ve eğitim odaklarını korumak onların psikolojik dengesini sağlamalarına yardımcı olur. Asıl amaç gençlerde korku değil, gerçekliği doğru idrak etmek ve duygusal istikrar yaratmaktır”.
