Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı tarixi Zəfər, regionda yeni bir sivilizasiya quruculuğunun təməlini qoydu. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə ucalan hər bir tikili dövlətimizin sarsılmaz iradəsinin memarlıq dili ilə ifadəsidir. Bu böyük quruculuq hərəkatı öz genezis fəlsəfəsini-yəni yaranış və köklərə bağlılıq hikmətini-Azərbaycanın çoxəsrlik şəhərsalma ənənələrindən alır.
Prezident İlham Əliyevin müvafiq Sərəncamı ilə 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi bu milli intibahın strateji yol xəritəsidir. Bu mərhələni dörd mühüm terminlə xarakterizə etmək olar:
1. Yeni Şəhərsalma Paradiqması
Azərbaycan işğaldan azad edilmiş ərazilərdə tamamilə yeni inkişaf paradiqması təqdim edir. Bu yanaşma, şəhərlərin yalnız binalardan ibarət deyil, texnoloji cəhətdən təkmil və insan mərkəzli yaşayış sahələri kimi qurulmasını nəzərdə tutur. "Ağıllı şəhər" konsepsiyası bu modelin əsas sütunudur.
2. "Urbanosid"ə Cavab: Tarixi yaddaşın bərpası
Otuz illik işğal dövründə xarabalığa çevrilmiş yurdlarımız sistemli urbanosid (şəhər mədəniyyətinin məhv edilməsi) aktına məruz qalmışdı. Bu gün həmin ərazilərdə aparılan bərpa işləri keçmişin yaralarını sarıyaraq milli yaddaşımızı reabilitasiya edir.
3. "İnşaat Diplomatiyası" və Qlobal Əməkdaşlıq
Azərbaycanın həyata keçirdiyi layihələr beynəlxalq müstəvidə güclü bir "inşaat diplomatiyası" formalaşdırıb. Şuşanın və digər şəhərlərin bərpasında müxtəlif ölkələrin mühəndislik təcrübəsindən istifadə olunması Azərbaycanın qlobal tərəfdaşlıq imkanlarını və iqtisadi nüfuzunu artırır.
4. "Yumşaq Güc" (Soft Power)
Müasir və estetik şəhərsalma strategiyası Azərbaycanın beynəlxalq arenada yumşaq güc (soft power) potensialını gücləndirir. 2026-cı ildə Bakıda keçiriləcək Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (WUF13) ölkəmizin bu sahədəki intellektual liderliyini və sülhməramlı quruculuq missiyasını dünyaya nümayiş etdirəcək.
Nəticə olaraq, qeyd etmək lazımdır ki, 2026-cı il Azərbaycanın şəhərsalma tarixində yeni bir "qızıl dövr"ün başlanğıcıdır. Biz təkcə dağıdılmış binaları deyil, həm də gələcəyin modern və sivil simasını inşa edirik.
Fidan Əliyeva
Qərbi Kaspi Universitetinin Siyasi və İctimai Elmlər fakültəsinin dekan müavini
