ABŞ-İsrail koalisiyasının hücumlarına cavab olaraq İran Yaxın Şərqdəki qonşularına hərbi təzyiqi artırıb. Bu isə Körfəz ölkələrində, o cümlədən Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində (BƏƏ) ciddi narahatlıq yaradıb.
Modern.az xəbər verir ki, İran hakimiyyəti son aylarda Əbu-Dabi və Dubay üzərində dron və raket atəşlərini intensivləşdirib, bu da monarxiyaların təhlükəsizlik strategiyalarını ciddi şəkildə sarsıdıb. Tehran bu atəşləri yalnız simvolik və hərbi hədəflərə yönəlmiş əməliyyat kimi görmür, eyni zamanda bölgədəki maliyyə kanallarına və valyuta axınlarına da təsir göstərməyə çalışır.
Məlumata görə, BƏƏ artıq İranın milyardlarla dollarlıq aktivlərini dondurmağı nəzərdən keçirir. Bu addım yalnız maliyyə və iqtisadi təzyiq vasitəsi deyil, həm də İranın gərginlik və hərbi əməliyyatlarla Körfəz ölkələrinə təzyiq göstərmək strategiyasına qarşı bir növ kompensasiya ola bilər. BƏƏ-nin bu addımı reallaşsa, Tehran üçün xarici valyutaya çıxış və qlobal ticarət şəbəkələrinə inteqrasiya ciddi dərəcədə məhdudlaşacaq.
İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) və ona bağlı kölgə şirkətləri, xüsusilə neft və silah proqramlarını maliyyələşdirmək üçün BƏƏ-dəki şirkətlər vasitəsilə böyük həcmdə maliyyə axını həyata keçirirlər. ABŞ Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, 2024-cü ildə bu əməliyyatların 62%-i Dubay şirkətləri vasitəsilə həyata keçirilib. BƏƏ-nin aktivlərin dondurulması və sanksiyalar vasitəsilə bu maliyyə axınını bloklaması İranın gizli maliyyə imkanlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdıra bilər.
BƏƏ addımı seçici şəkildə həyata keçirəcək. İlk mərhələdə SEPAH və onun təhlükəsizlik strukturları ilə əlaqəsi olan hesablar hədəfə alınacaq. Bununla Tehran tərəfindən maliyyə və hərbi resursların istifadəsi effektiv şəkildə iflic ediləcək. Bunu ABŞ tərəfindən də dəstəklənən strateji addım kimi qiymətləndirirlər, çünki baş verənlər İranın gizli maliyyə əməliyyatlarını dayandırmaq üçün ən təsirli yollardan biridir.
Lakin bu prosesin riskləri də böyükdür. Tehran BƏƏ-nin enerji infrastrukturlarına cavab olaraq hücum edə bilər. Həmçinin ölkədə yaşayan yüz minlərlə iranlı və regional biznes əlaqələri BƏƏ-nin nüfuzuna təsir edə bilər. Buna baxmayaraq, BƏƏ rəsmiləri artıq sanksiya tətbiq olunan şəxslər və şirkətlərlə işləmək üçün güclü prosedurlar tətbiq edib. Əvvəlki təcrübələr göstərir ki, Dubayın maliyyə mərkəzi, Qərb sanksiyalarına əməl etmək və beynəlxalq maliyyə sisteminin bütövlüyünü qorumaq üçün ciddi addımlar ata bilir.
İranın maliyyə və hərbi resurslarının dondurulması yalnız valyuta rezervlərinə təsir etməyəcək, həm də Tehran üçün uzunmüddətli maliyyə çətinliyi yaradacaq. SEPAH-ın maliyyə maraqları olmasına baxmayaraq, valyuta axınlarının dayandırılması və aktivlərin dondurulması Tehran rejiminin hərbi əməliyyatlarını davam etdirməsini daha da çətinləşdirəcək. Analitiklər bildirirlər ki, əgər BƏƏ bu addımı reallaşdırsa, Körfəz siyasətində tarixi bir dönüş baş verəcək və bölgədəki monarxiyaların İran üzərində maliyyə və geosiyasi üstünlüyü güclənəcək.
İranın ABŞ və İsrail koalisiyasına cavabı ilə BƏƏ-nin maliyyə repressiyaları arasında gərgin bir balans formalaşır. Tehranın xarici valyutaya çıxışının məhdudlaşdırılması pulun “göyə sovrulması” ilə yanaşı, Tehran hakimiyyətinin regional hərbi strategiyasına ciddi məhdudiyyət qoyacaq. Bildirilir ki, İranın Körfəz ölkələrinə təzyiq göstərmək strategiyası BƏƏ-nin seçici, lakin sərt maliyyə və təhlükəsizlik addımları ilə neytrallaşdırıla bilər.
Nəticə etibarilə, BƏƏ-nin atacağı addımlar yalnız maliyyə və iqtisadi sferanı deyil, həm də regiondakı siyasi balansı dəyişdirə bilər. İranın aktivlərinin dondurulması və valyuta axınlarının bloklanması Tehran rejiminin hərbi əməliyyat imkanlarını məhdudlaşdırmaqla yanaşı, onun regional təsir gücünü də zəiflədəcək. Körfəzdə bu addımın həyata keçirilməsi həm qlobal maliyyə sisteminə, həm də regional geosiyasətə uzunmüddətli təsir göstərə bilər.
