Arxiv
24 İyul 2019, 12:20 | MƏDƏNİYYƏT
Tarixdə iz qoyanlar: Ermənilərin didərgin saldığı, iflicdən ölən VƏTƏN ŞAİRİ

Modern.az saytında “Tarixdə iz qoyanlar” rubrikasının növbəti yazısını təqdim edirik.

Rubrikamızda vaxtilə Azərbaycanda məşhur olmuş adlı-sanlı simalar barəsində arxivlərimizdə toz basmış materiallara işıq salınacaq. Tariximizdə iz qoymuş bu şəxslər bəlkə də yaşlı nəslin yadından çıxmayıb, amma orta və gənc nəsil onlar haqqında ya çox az bilir, ya da məlumatlı deyil.

Bu səbəbdən də arxivlərdə qorunan materialların dərc olunması kimlər üçünsə gərəkli sayıla bilər. 

XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda güclü milli-vətənpərvər ziyalı nəsli yetişmişdi. Bu nəsil milləti mədəniyyətə aparan yolu öz ziyası ilə işıqlandıran insanlardan ibarət idi. Heç şübhəsiz ki, bu işıqlı nəslin görkəmli  nümayəndələrindən biri də Abbas Səhhət idi.

Ruhani ailə tərbiyəsi görmüş, İranda ali tibb təhsili almış Abbas Səhhət fəaliyyətinə doğma Şamaxının Rüşdiyyə məktəbində müəllim kimi başlamışdı. Sadə, namuslu və istedadlı bir insan olan A.Səhhət fövqəladə bir hafizəyə və dərin biliyə sahib idi. Maraqlı dərs təcrübəsinə malik müəllim daima tələbələri tərəfindən sevilərdi.


İlk şeirini 1904-cü ildə “Şərqi-Rus” qəzetində dərc etdirmiş A.Səhhət sonralar da Azərbaycan dövrü mətbuatında şeir, məqalə və hekayələrlə çıxış edir. Onun şeiriyyətinin əsas mövzusu vətən idi.

Könlümün sevgili məhbubu mənim,

Vətənimdir, vətənimdir, vətənim.

Məni xəlq eyləmiş əvvəlcə xuda

Sonra vermiş vətənim nəşvü-nüma.

Vətənim verdi mənə nanü-nəmək,

Vətəni, məncə, unutmaq nə demək ?!

Anadır hər kişiyə öz vətəni,

Bəsləyib sinəsi üstündə onu .


-deyən şair vətən müqəddəsliyinin tərifini yazmışdı. Şeirin hər misrasında vətən məfhumunun insan həyatı üçün nə qədər vacib olduğu isbat olunur. Əgər vətən mövzusunda yazılan bütün şeirlər bir yerə toplanılsaydı, heç şübhəsiz ki, bu şeir onların şahı olardı.


Hürriyyət və milliyyət şairi bir başqa “Vətən” adlı şeirində belə deyir:

Qafqaz qitəsidir mənim vətənim,

Simurğun sayəsində məskənim.

O məmləkətdə mən vücuda gəldim.

Xalqıma qarşı sücuda gəldim.


Abbas Səhhət vətəninin Azərbaycan olması ilə, özünün müsəlman türk olması ilə fəxr etdiyi kimi, bir qafqazlı olmağı ilə də qürur duyurdu.


Səhhət vətənini şeirlərində tərənnüm etməklə işini bitmiş hesab etmirdi. O, öz humanist əməlləri ilə vətəndaş olduğunu sübut edirdi. Gözəl şair, bacarıqlı müəllim olmaqla bərabər, A. Səhhət həm də xeyirxah həkim idi. Çar höküməti onun İran mənşəli tibb diplomunu etibarlı hesab etməsə də, o, yenə də bu sahədəki bilikləri ilə insanlara xidmət etməyə çalışırdı. Şairin dostu, qocaman pedaqoq Cəmo Cəbrayılbəyli öz xatirələrində bu barədə yazırdı:

“O, çox insanpərvər adam idi. Kim olursa-olsun, dərhal xəstə üstünə gedər, müalicə edər, təsəlli və ümid verirdi. Çox zaman öz pulu ilə dərman alar və yaxud evindən gətirərdi”.


Vətənini sevdiyi qədər doğma ana dilini də sevən Səhhət ona xor baxan, bu dildə danışmağa utanan bir çox cənablara “Müsəlman ürəfaları” adlı şeiri ilə tutarlı cavab verir:

Yeri düşsə əgər müsəlmandır,

Vaxt olur ya İvan, ya Vartandır.

O nə bundan, düzü, nə ondandır,

Yeni bir şey, əcaib insandır.

Geyinir “en qrand”, gəzir “ala-şiq”,

Başda bir şapqa, əldə bir zontiq.

Rus, frəng ləhcəsi deyir “bon”dur,

Türk dilini sevməyir: “moveton”dur.


Bir əsrlik böyük bir zamanın keçməsinə baxmayaraq, Səhhət poeziyasının bir çox nümunələrində olduğu kimi, bu şeirdə də deyilən fikirlər bu gündə öz aktuallığını qorumaqdadır. Ancaq bu o demək deyildir ki, şair öz ana dilindən başqa heç bir dili sevmirdi. Səhhət ərəb, fars, rus, fransız və gürcü dillərini mükəmməl bilir və bu dillərdən gözəl tərcümələr də edirdi. O, Əmir Xosrov Dəhləvi, Viktor Hüqo, İvan Krılov, Mixail Lermontov, Aleksandr Puşkin, Taras Şevçenko, Nikolay Barataşvili kimi neçə-neçə ədiblərin əsərlərini dilimizə tərcümə etmişdi.


Abbas Səhhət atdığı hər bir addımı ilə vətəninə və millətinə xidmət etməyə çalışmış və buna nail olmuşdu.

Görkəmli ədəbiyyatşünas alim Abbas Zamanov özünün “Abbas Səhhət” məqaləsində (“Azərbaycan məktəbi” jurnalı № 4,1958) yazırdı:

“Abbas Səhhət vətənlə qırılmaz tellərlə bağlı şairdir. Heç bir qüvvə onu varlığı ilə sevdiyi vətənindən ayıra bilməz. O, həyatının ən ağır dəqiqələrində belə vətən eşqi ilə yaşayır”.


1918-ci ilin mart-aprel aylarında bolşeviklərə güvənən, Bakı Kommunası pərdəsi altında gizlənən Stepan Şaumyanın silahlı erməni dəstələri Azərbaycanın şərqində olan bir çox şəhər və kəndlərində müsəlman türk əhalisinə qarşı qanlı qırğınlar törətdilər. Bu vandalizmdən məmləkətin önəmli tarixi və mədəni mərkəzlərindən biri olan Şamaxı şəhəri də öz acı nəsibini aldı. O, hadisələr zamanı şairin də evi yandırıldı. Onun bir çox əsəri yanğın nəticəsində məhv oldu. Səhhət məcburiyyət qarşısında qalıb ailəsi ilə Şamaxıdan Gəncəyə köçdü.


Ancaq şair vətəninə və millətinə qarşı törədilən bu vəhşiliklərə dözməyərək iflic oldu və bir müddət sonra xəstəxanada vəfat etdi.


Yüksək mənəvi dəyərlərə sahib olan və cəmi 44 illik qısa amma şərəfli bir ömür yaşamış Abbas Səhhət sözün əsl mənasında VƏTƏN ŞAİRİ idi.

Şişə çəksəz də diriykən ətimi,

Atmaram mən vətənü-millətimi.

Məsləkim tərcümeyi-halımdır,

Lütfi-həq qayeyi-amalımdır.

 

 

                                                                     
 Cavid MƏMMƏDLİ

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
İcra başçısının müavini istefasından danışdı - “Qardaşım məni el arasında biabır etdi” 2 İyul 2020, 10:08 Milli Məclisdə iqtisadiyyatı ən yaxşı hansı deputat bilir? - Ekspert RƏYLƏRİ 2 İyul 2020, 10:02 Neft yenidən bahalaşdı 2 İyul 2020, 09:56 Milli Məclisə gəlməyən Oqtay Əsədov özünə köməkçi də götürməyib 2 İyul 2020, 09:50 Dünyada koronavirusa qarşı 141 fərqli vaksin hazırlanır 2 İyul 2020, 09:45 Nazirlik ağac kəsənlərlə bağlı polisə müraciət etdi 2 İyul 2020, 09:40 Lerikdə avtomobil dərəyə aşdı - 3 NƏFƏR ÖLDÜ 2 İyul 2020, 09:34 Rusiyada Konstitusuya referendumunun nəticələri AÇIQLANDI 2 İyul 2020, 09:28 Bu gün dollar neçəyədir? - Rəsmi məzənnə 2 İyul 2020, 09:22 Cəbhədə gərginlik artıb - düşmən snayperləri işə saldı 2 İyul 2020, 09:16 Şamaxı icra başçısına yeni müavin təyin olundu 2 İyul 2020, 09:10 İlham Əliyev: “Polis öz vəzifə borcunu ləyaqətlə yerinə yetirir” 2 İyul 2020, 09:05 2 iyul Polisin GÜNÜDÜR 2 İyul 2020, 09:00 Parlamentin yaz sessiyası jurnalistlərin yadında necə qaldı?.. 2 İyul 2020, 08:55 “Sosial şəbəkələrdə əhali arasında vahimə yaradan yalan məlumatlar yayılır” - Nazir 2 İyul 2020, 08:53 Daxili İşlər Naziri zərərsizləşdirilmiş cinayətkar qruplardan DANIŞDI 2 İyul 2020, 08:47 Vilayət Eyvazov: “İctimai nəqliyyatda sərnişinlərin bəzən yarısı maskadan istifadə etmir” 2 İyul 2020, 08:43 Ərdoganla Merkel telefonla danışdı 2 İyul 2020, 08:21 Bu gün buraxılış imtahanı keçirilir 2 İyul 2020, 08:14 Şamaxıda zəlzələ olub 2 İyul 2020, 08:00 Donald Tramp vəd verdi: “Çox tezliklə bizdə vaksin olacaq” 2 İyul 2020, 00:59 “Zaminbank”ın sədri həbs edilib 2 İyul 2020, 00:46 Sosial şəbəkə ilə bağlı mövqe siyasilər arasında qarşıdurma yaratdı 2 İyul 2020, 00:33 Mehriban Əliyeva polis əməkdaşlarını təbrik etdi - FOTO 2 İyul 2020, 00:22 Azərbaycanda Polis günü qeyd olunur 2 İyul 2020, 00:12 Əri ilə mübahisə edən qadın özünü 5-ci mərtəbədən atdı 1 İyul 2020, 23:54 Çempionlar Liqasının təqvimi AÇIQLANDI 1 İyul 2020, 23:41 Koronavirusun xroniki mərhələyə keçmə ehtimalı var 1 İyul 2020, 23:24 Rusiyada ümumxalq səsverməsi başa çatıb 1 İyul 2020, 23:07 Şirvanda küçədə kişi meyiti tapıldı 1 İyul 2020, 22:55 Bu ölkədə iki həftəlik karantin tətbiq edilir 1 İyul 2020, 22:41 Süni tənəffüs cihazına qoşulan COVİD-19 xəstələrinin sayı artdı - STATİSTİKA 1 İyul 2020, 22:25 Deputat Masallıdakı içməli su problemini "Azərsu" sədrinə bildirdi 1 İyul 2020, 22:11 Qarabağ ermənisi azərbaycanlı deputatdan KÖMƏK İSTƏDİ 1 İyul 2020, 22:01 Türkiyədə COVİD-19-a yoluxanların sayı 200 mini ötdü 1 İyul 2020, 21:53