Arxiv
23 Oktyabr 2020, 21:24 | AKTUAL
74-lərin faciəsi: müharibənin qucaq açdığı nəsil

"Qoy bizim nələr yaşadığımızı hiss etsinlər", "Qoy anlasınlar ki, evindən hər şeyini atıb çıxmaq nə deməkdir", "Görəsən Azərbaycan Ordusunun zərbələrini hiss edən, uşaqlarımızı öldürən erməni qatillər nə hisslər keçirirlər"...

 

Ordumuzun qələbələrini eşitdikcə təqribən belə fikirlər hər gün beynimdən gəlib keçir, hər gün 30 il əvvəl yaşadıqlarımı bir daha xatırlayıram, bir daha nələr yaşadığım gözlərimin önünə gəlir. Bu günlərdə əksər jurnalistlər kimi, mən də erməni mətbuatını daha sıx izləyirəm. Başdan ayağa dezinformasiya olmağını bir kənara qoyub diqqətimi çəkən başqa bir məqamdan danışacam. Bir çox erməni portallarında artıq Dağlıq Qarabağdan kütləvi köçün başlandığını, hətta o tərəflərdə mülki sakinlərin qalmadığı açıq bildirilir. Gözümün önünə 27 il əvvəl yaşadıqlarım gəldi. Eynisini rus ordusunun köməyi ilə bizə yaşatmışdı ermənilər.

 

Erməni saytlarında mənim əsas diqqətimi çəkən başqa bir məqam ölən hərbiçilərin siyahısıdır. Hər gün dərc olunan bu siyahıda əksəri 2000 -2001-ci il təvəllüdlü gənclərdi. Özümüzü xatırladım! İlk Qarabag savaşında ən çox şəhid olanlar 1973-1974-cü təvəllüdlülər idi. İndi ermənilər yaşayır eynisini! Hamı da şahiddi ki, bunu Paşinyankimilər istədi, getmədilər, qaytarmadılar yurdlarımızı və nəticəsi də bu oldu!

 

Mən bu günlərdə azad olunan Cəbrayıldanam. Daha dəqiqi desəm, Cəbrayılın ən böyük əhalisi olan kəndlərindən birindən, Horovludan. 1974-cü ildə doğulanlardanam. O, 74-lərdən ki, yaşının ən gözəl çağı müharibə dövrünə düşdü.

 

Qarabag hadisələrinin başlanması ilə xəyalları məhv, arzuları darmadağın oldu.

O, 74-lər ki, çoxu Qarabağda ya şəhid, ya qazi oldu. Bu gün 74-lərdə doğulan nə gədər qızlarımız var ailə qurmayıb. Bilirsiz, bu nəyin nəticəsidir? Bax elə ilk Qarabag savaşının yaşatdığı demoqrafik problemin.

 

Yadımdadı, 1993-cü ildə bir gecədə 17 şəhid tabutu gəlmişdi horovluların müvəqqəti sığındığı Biləsuvardakı köçkün şəhərciyinə. Əksəriyyəti də 74-lər idi, mənim yaşıdlarım, ya sinif yoldaşlarım, ya da paralel sinifdə oxuduqlarım, ya bir sinif yuxarı, aşağı tanıdıqlarım idi. "Gəncə Batalyonu"nun könüllü döyüşçüləri olmuşdu onlar.

 

Bu gün azad etdiyimiz torpaqlarımız uğrunda son damla qanlarınadək döyüşərkən şəhid olmuşdu onlar.

Elə o şəhid oğullarla birlikdə 74-lərdən olan 17 qızın gəlinlik duvağı da qara torpağa gömüldü.

 

Yaşıd oğlanlarımız cəbhədə, Qarabağ uğrunda döyüşlərdə həlak oldu, bizlər isə evimizdən, yurdumuzdan didərgin, köçkün düşdük. İlk Qarabağ savaşının travması həyatımızı sözün tam mənası ilə iflic etdi və bunun təsiri illərlə keçmədi. Beləcə ölkədə böyük demoqrafik problemlər yarandı.

 

Ən gərgin, ən çətin dönəmlərini yaşayan 74-ün qızlarının əksəriyyəti ailə qura, övlad sahibi ola bilmədilər. Olanlarının da çoxu övladları ilə sevgini, nəvazişi, sığalı qucaqladığı şəhid məzarlarında tapdı.

 

1988-ci ilədək biz 74-lər " Beynəlmiləl" marşının sədaları altında böyüyən, yay tətillərində SSRİ -nin ən fəal və əlaçı şagirdi kimi Krımda "Artek" yay düşərgəsində istirahət edən məktəblilər idik. 1988-ci ilin 20 fevralında Xankəndi mərkəzi xəstəxanasında təcrübə keçən iki azərbaycanlı tələbə qızımızı erməni dığaları zorlayanadək bu beləydi. İlk dəfə o xəbəri eşidəndə, yadımdadı, qorxudan titrəmişdim. Çünki Cəbrayılın, ya Füzulinin şəhər mərkəzinə gedərkən avtobusda eyni skameykada əyləşdiyimiz erməni dığaları zorlamışdı azərbaycanlı olduğu üçün tələbə qızlarımızı.

 

Mənim MDU-da oxumaq arzum da ürəyimdə qaldı, atam hadisələrin elə vaxtında gözdən - könüldən uzaqda deyil, məhz öz ölkəmizdə təhsilimi davam etdirməyi məsləhət gördü və beləcə Moskva xəyallarımın üstündən xətt çəkildi.

 

Bizim o vaxtadək güvəndiyimiz bir evimiz var idi - Sovet İttifaqı. Azərbaycanın gələcək həkim qızları Xankəndində alçaldıldıqdan sonra həmin o güvənimiz itdi, həmin o evimiz başımıza uçdu!

 

Elə bu hadisə gərginliyi artırdı, iki gün sonra azərbaycanlılarla ermənilər arasındakı Əskərandakı ilk qarşıdurmada yenə zərərçəkən biz olduq. Ermənilər iki azərbaycanlı gəncimizi öldürdü. Sonra məlum Sumqayıt hadisələri, azərbaycanlıların Ermənistandan kütləvi deportasiyası və Qarabağ müharibəsi başladı və bir- birinin ardınca yaşanan faciələr.

Bütün bunlar bizim, 74-lərin həyata atılmaq ərəfəsində başladı - amma müharibə onlara qucaq açdı.

Onlar könüllü yazıldı müharibəyə, ordusu olmayan bir ölkənin könüllü batalyonlarında pərakəndə və nizamsız döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid oldu yaşıdlarımız.

 

Əvvəldə erməni tərəfin bu gün bizim torpaqlarımızda qoyub getdikləri ən çox 2000 - 2001 doğumlu əsgərlərinə təsadüfən diqqət çəkməmişdim. 1993-də 1973 -1974-lərin yaşadığının eynisini bu gün onların 2000-2001-ləri yaşayır!

 

Yaşadıqlarımızın heyfini bu gün Azərbaycan Ordusu düşmənə vurduğu ağır zərbələrlə alır! Alır ki, 92-93-lərdə yaşadığımlz o kütləvi itkilərin eynisini qarşı tərəf, düşmən yaşasın və yaşayır da!

 

İndi də onlar gəncliyinin vaxtından tez qocalmasının nə olduğunu biləcəklər. "Mifik ideyalardan ötrü dəyərdimi bu acıları yaşamaq" deyəcəklər, bəlkə də artıq deyirlər.

 

Bu davada bizim onlardan fərqimiz çox böyükdür! Biz haqq savaşındayıq, onlar özgə torpaqlarında yurd axtarışında! Bu axtarış 90-cı illərdəkinə bənzəmir artıq! Onlar indi Qafqazın ən güclü bir Ordusu ilə qarşı-qarşıyadırlar! Bu gün qəhrəman Azərbaycan Ordusu, 21-ci əsrin ən böyük lideri, ən güclü sərkərdəsi, Ali Baş Komandanı ilə torpaqlarımızın azadlığı uğrunda rəşadətlə savaşdadır! Haqq uğrundakı bu savaşdan alnı açıq, şərəflə çıxacağımıza bütün xalqımız əmindir! O gün yaxındadır! Qələbə bizimlədir! Qarabağ Azərbaycandır, Qarabağ Vətəndir!    

 

Aygün Həsənova

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Bu gün Şuşada “Xarı bülbül” festivalı başlayır 12 May 2021, 09:28 Tanınmış ictimai xadimlər və jurnalistlər Şuşaya GETDİLƏR 12 May 2021, 09:21 Amerikalı hüquqşünas hay kilsəsinin həyasızlığı barədə… 12 May 2021, 08:58 Arif Quliyevin o dünyadakı QONŞULARI: “Qurd qapısı”nda torpağa qarışan MƏŞHURLAR... 12 May 2021, 08:33 Qazax Müəllimlər Seminariyası bərpa edilib 12 May 2021, 08:30 Kəlmeyi-şəhadətini dostları ilə birgə oxuyan Əməkdar artist - Azər Mirzəyevin SON GÜNÜ 12 May 2021, 08:26 İsrail “Həmas” hərbi kəşfiyyatının rəhbərlərini məhv edib 12 May 2021, 08:18 Tatarıstanda matəm elan edildi 12 May 2021, 08:03 İranda prezidentliyə namizədlərin qeydiyyatı başladı 12 May 2021, 07:54 BMT Təhlükəsizlik Şurası təcili TOPLAŞIR 12 May 2021, 02:41 Bakıda piyadanı maşın vurub öldürdü 12 May 2021, 02:32 "Onlar bunu öz həyatları ilə ödəyəcəklər" - Netanyahudan hədə 12 May 2021, 02:25 "Barselona" səfərdə vacib xal itirdi 12 May 2021, 02:08 “Formula 1”in Türkiyə mərhələsi ləğv olundu 12 May 2021, 01:00 İsrailin Qəzzaya hava zərbələri nəticəsində 10 uşaq öldü 12 May 2021, 00:53 Tel-Əvivdəki hava limanı raket zərbələrinə görə uçuşları dayandırır 12 May 2021, 00:44 Türkiyədə bu tarixdən mərhələli yumşalma planlaşdırılır 12 May 2021, 00:35 Bakıda I qrup əlil bıçaqlandı 12 May 2021, 00:19 Çempionlar Liqasının finalı İstanbuldan Portuya veriləcək? 12 May 2021, 00:05 “Beşiktaş”la “Fənərbaxça” büdrədi - “Qalatasaray”  sevindi 11 May 2021, 23:51 Azərbaycanlı güləşçi Tokio-2020-də Ukraynanı təmsil edəcək 11 May 2021, 23:36 İsrail Qəzzaya eyni anda 80 qırıcıdan zərbə endirdi 11 May 2021, 23:20 "Mançester Siti" vaxtından əvvəl çempion oldu 11 May 2021, 23:08 HƏMAS Tel-Əvivə 130 raket atdığını açıqladı 11 May 2021, 22:55 Mark Zukerberq keçilərinə ad verdi - FOTO 11 May 2021, 22:44 BMT Baş katibindən Fələstin və İsrailə çağırış 11 May 2021, 22:28 Türkiyə daha 5 PKK-çını məhv etdi 11 May 2021, 22:13 Prezidenti təhqir edənlər istintaqa cəlb edildi 11 May 2021, 22:01 Prezident vacib mesajlar verdi 11 May 2021, 21:46 ÜST koronavirusla bağlı son vəziyyəti açıqladı 11 May 2021, 21:35 Türkiyədə virusdan ölənlərin sayı artdı 11 May 2021, 21:19 “Barselona” bu müdafiəçini heyətinə qatır 11 May 2021, 21:04 Balakəndə maşın çaya düşdü - ölən və yaralananlar var 11 May 2021, 20:50 Paytaxtın bu ərazisində tıxac yaranıb - FOTO 11 May 2021, 20:35 Heydər Əliyevin Belqrad və Buxarest şəhərlərindəki abidəsi ziyarət edildi - FOTO 11 May 2021, 20:28