Arxiv
6 mart 2013, 15:53 | AKTUAL
“Əmi, mənə iki “ştuçnı” siqaret ver” – Azyaşlıların siqaret aludəçiliyi – ARAŞDIRMA

Bir çox ölkələr kimi Azərbaycanda da qanuna əsasən 18 yaşına kimi şəxslərə siqaret və spirtli içki satılması qadağandır. “Tütün məmulatları haqqında” Qanunun 15.5-ci maddəsinə görə, tədris, tərbiyə, səhiyyə, sağlamlıq və mədəniyyət obyektlərində, habelə uşaq və yeniyetmələr üçün malların satışı yerlərində tütün məmulatının ticarətinə yol verilmir. Tütün məmulatlarını nə avtomatla, nə də dükanda ədədlə, tək-tək satmağa icazə yoxdur. “Reklam haqqında” Qanun isə bir qədər daha sərt tələb qoyur. Belə ki, uşaq, təhsil, idman müəssisələrində, həmçinin onlardan 100 metrədək məsafədə spirtli içki və tütün məmulatlarının reklam yayımına yol verilmir. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 236.2-ci maddəsinə görə, ticarət və ya ictimai iaşə müəssisələrində yetkinlik yaşına çatmayanlara siqaret və içki satanlar şərti maliyyə vahidinin 15 mislindən 40 mislinədək miqdarda cərimə edilir. Təəssüf ki, qanunun bu tələblərinə əməl olunduğunu demək olmaz. Bakıda istənilən məktəb yaxınlığında kiçik dükanlar, köşklər, marketlər var. Orada spirtli içki olmasa belə, siqaret mütləq satılır. İndi belə köşklərə metro stansiyalarının çıxışında, dayanacaqlarda da rast gəlmək olar. Burada açıq şəkildə siqaret satışı var. Əksər satış mərkəzlərində siqaretlər həmçinin ədədlə satıldığından, azyaşlı uşaqların  da bunu almağa imkanı yaranır.  

Dünyanın bir çox ölkələrində, o cümlədən Avropa ölkələrində Tütünlə Mübarizə üzrə Çərçivə Konvensiyasına tam əməl edilmir. Halbuki, bu konvensiyaya əsasən tütündən azad zonanın yaradılması nəzərdə tutulub. Konvensiyada nəzərdə tutulan tütün məhsullarının reklam olunmasının qadağasına ölkəmizdə əməl olunsa da siqaretin tək-tək satılması qadağasına hələ də əməl edilmir.

Azad İstehlakçılar Birliyinin (AİB) sədri Eyyub Hüseynov “Tütün və tütün məmulatları haqqında“ Qanunda siqaretlərin tək-tək satışı qadağandır: “Bu məsulların azyaşlılara və tək-tək satışı qadağan olunsa da, buna əməl olunmur. Məktəb, tibb ocaqlarının yaxınlığında da, bu məhsulların satışı qadağandır. Bundan başqa, qasid obyektlərində isə qəzetdən başqa nə desən satılır, həmçinin tütün məhsulları da. Azyaşlılara və məktəblilərə bu məhsulların satışı qadağan olunsa da, satıcılar buna əməl etmir. Harada gəldi, kimə gəldi satırlar, təki istehlakçıdan pul çıxsın”.   AİB sədri onu da əlavə etdi ki, belə satışlara görə cərimə sanksiyaları tətbiq olunmalıdır. Onun sözlərinə görə, hələ bu günə kimi belə bir sanksiya tətbiq olunmayıb: “Siqaretdən istifadəni azaltmağın bir yolu da müəyyən məhdudiyyətlərin qoyulmasıdır. Belə ki, bu üsul qonşu Türkiyədə sınaqdan keçirildi, yəni qapalı yerlərdə siqaret çəkiləsi qadağan olundu və bundan sonra siqaret satışı 100 milyarddan aşağı düşdü”.   

Dünyanın hər yerində tək-tək siqaret satışının qadağan olunduğunu deyən Eyyub Hüseynov onu da bildirdirdi ki, belə bir tendensiya Hindistanın paytaxtı Dehlidə də müşahidə olunur. Onun sözlərinə görə, həmin ölkədə də siqaretlərin tək-tək satılması halına rast gəlinir. bu gün tək-tək siqaret satışının azaltmaq olmur. Çox yaxşı olar ki, siqaretin tək-tək satılmasına qarşı kütləvi kompaniyaya başlayaq. Bəlkə belə bir kompaniya öz effektini verər”.

Tibb elmləri doktoru, Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin professoru Adil Qeybulla bu fikirdədir ki, siqaretin tək-tək satışı gigiyenik cəhətdən də düz deyil. Onun sözlərinə görə, siqaret qutusunun açılması və tək-tək satıldığına görə, ora müxtəlif adamların əli dəyilir. Belə olan halda siqaretin filtri müxtəlif mikrob yığır və ondan istifadə etdikdə insan orqanizminə düşən həmin mikroblar müxtəlif xəstəliklər yarada bilir. Ona görə də siqaretin tək-tək satılması sağlamlıq baxımından düz deyil: “Sovet dövründə tək-tək siqaret satışı yox idi. Bütöv bir qutuda satılırdı. Uşaqlarda ondan istifadə edirdi, böyüklər də. Ona görə də, inzibati metodları kəskinləşdirməklə effektli nəticə əldə etmək mümkün deyil. İctimai yerlərdə siqaret çəkilməsinə qadağa qoyulması, siqaret çəkənlər üçün xüsusi yerlərin ayrılması bu insanları zərərli vərdişlərdən daha tez xilas edər. Siqaret çəkənlər üçün ayrıca sahələrin ayrılması faktiki olaraq onların cəmiyyətdən təcrid edilməsidir. Onların bu diskriminasiya hissini yaşaması daha effektlidir, nəinki cərimə olunmaq. O ki qaldı tək-tək siqaret satışının passiv təbəqəni aktivləşdirməsinə, passivlik, yaxud aktivlik satışın necəliyi ilə bağlı deyil. Bu, çəkənlə çəkməyənin münasibətlərindən asılıdır. Məsələn, kişi evdə siqaret çəkir, ailənin üzvləri artıq passiv çəkənlərə çevrilir. Nikotinin bronxlara təsiri nə qədər çoxdursa, xəstəliyin yaranması ehtimalı da bir o qədər çoxdur. Təsadüfi deyil ki, rəsmi statistikaya əsasən, siqaret çəkməyənlərin ağ ciyər xəstəliklərinə, ağ ciyər xərçənginə yoluxması halları çəkənlərdən 20 dəfə artıqdır. Bu o deməkdir ki, siqaret aludəçisi əslində, ətrafdakılara daha çox zərər verir. Siqaret çəkməyənlər siqaret tüstüsünə qarşı çox həssasdır və onların xəstəliyə yoluxma ehtimalı da artıqdır. Məncə, siqaretin şəxsin özünə, eləcə də ətrafdakılara, ailə üzvlərinə zərəri barədə maarifləndirici işlərin aparılmasına ehtiyac var”.

Gültəkin Ələsgər

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki gərginliklə bağlı MƏLUMAT YAYDI 13 İyul 2020, 09:28 Kubalı həkimlər koronavirusla mübarizə üçün Bakıya gəlir 13 İyul 2020, 09:22 Ordumuzun baş leytenantı ŞƏHİD OLDU 13 İyul 2020, 09:16 Bakıda sex yandı, yaralanan var 13 İyul 2020, 09:10 Azərbaycan Ordusu düşmənə sarsıdıcı zərbə endirdi - VİDEO 13 İyul 2020, 09:04 Ombudsmandan cəbhədəki təxribatla bağlı AÇIQLAMA 13 İyul 2020, 09:00 Qocaman jurnalist dünyasını dəyişib 13 İyul 2020, 08:50 Bu ölkədə koronavirusa görə alkaqol satışına qadağa qoyuldu 13 İyul 2020, 08:39 Azərbaycanın görkəmli memarı vəfat edib 13 İyul 2020, 08:37 Türkiyədən qardaş dəstəyi - “Azərbaycanın yanındayıq" 13 İyul 2020, 08:22 Müdafiə Nazirliyi Azərbaycana məxsus PUA-nın vurulduğunu TƏKZİB ETDİ 13 İyul 2020, 08:00 Tovuz təxribatının baiskarı olan erməni general - FOTO 13 İyul 2020, 05:08 “Düşmənin təxribatına qarşı daha sərt cavab tədbirləri görülür” - Müdafiə Nazirliyi 13 İyul 2020, 01:06 Şəhidlərimizin cənazəsi alqışlarla qarşılandı - VİDEO 13 İyul 2020, 00:47 Tovuz istiqamətində vəziyyət yenidən gərginləşib - RƏSMİ 13 İyul 2020, 00:26 Milli Məclisdə benefisiar sahibliklə bağlı müzakirələr aparılmır 13 İyul 2020, 00:24 Motosiklet yolu keçən qadını vurub öldürdü 13 İyul 2020, 00:13 Azərbaycanda reanimasiyada 356 COVİD-19 xəstəsi var - FOTO 12 İyul 2020, 23:53 Gədəbəy sakini əmisini qətlə yetirib - Təfərrüat, YENİLƏNİB 12 İyul 2020, 23:36 Tovuz sakinlərindən ordumuza dəstək - FOTO 12 İyul 2020, 23:07 DSX çayda batan əsgərin yaxınlarını əraziyə aparıb 12 İyul 2020, 22:41 Üç şəhidimizin ad-soyadı AÇIQLANDI 12 İyul 2020, 22:26 Rusiyadan 233 nəfər Vətənə gətirildi - FOTOLAR 12 İyul 2020, 22:23 “Ordumuz düşmənə layiqli cavabını verməli idi və verdi” - Jalə Əliyeva 12 İyul 2020, 22:16 Türkiyədə 5 363 nəfər COVİD-19-un qurbanı oldu 12 İyul 2020, 22:04 Düşmənə sarsıdıcı zərbə endirilib - Nazir müavini 12 İyul 2020, 21:48 Şəhidlərimizdən birinin ad-soyadı açıqlanıb - FOTO 12 İyul 2020, 21:31 Yaponiyada virusa yoluxanların sayı artır 12 İyul 2020, 21:23 “Hər birinizi əmin edirəm ki, düşmənə ağır zərbə vurulub” - Qənirə Paşayeva 12 İyul 2020, 21:09 Bakıda iki dost güllələndi 12 İyul 2020, 20:53 Türkiyədə zəlzələ oldu 12 İyul 2020, 20:41 “Qurban Abbasov” gəmisinin 19 heyət üzvü COVID-19-a yoluxdu 12 İyul 2020, 20:19 AzTV şəhidlərə görə konserti ləğv etdi 12 İyul 2020, 20:14 Sabiq nazirin anası və həyat yoldaşı dünyasını dəyişdi - YENİLƏNİB 12 İyul 2020, 20:03 XİN cəbhədəki vəziyyəti ŞƏRH ETDİ: Düşmən yeni mövqelər ələ keçirmək İSTƏYİB 12 İyul 2020, 19:27