Arxiv
6 mart 2013, 15:53 | AKTUAL
“Əmi, mənə iki “ştuçnı” siqaret ver” – Azyaşlıların siqaret aludəçiliyi – ARAŞDIRMA
  Bir çox ölkələr kimi Azərbaycanda da qanuna əsasən 18 yaşına kimi şəxslərə siqaret və spirtli içki satılması qadağandır. “Tütün məmulatları haqqında” Qanunun 15.5-ci maddəsinə görə, tədris, tərbiyə, səhiyyə, sağlamlıq və mədəniyyət obyektlərində, habelə uşaq və yeniyetmələr üçün malların satışı yerlərində tütün məmulatının ticarətinə yol verilmir. Tütün məmulatlarını nə avtomatla, nə də dükanda ədədlə, tək-tək satmağa icazə yoxdur. “Reklam haqqında” Qanun isə bir qədər daha sərt tələb qoyur. Belə ki, uşaq, təhsil, idman müəssisələrində, həmçinin onlardan 100 metrədək məsafədə spirtli içki və tütün məmulatlarının reklam yayımına yol verilmir. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 236.2-ci maddəsinə görə, ticarət və ya ictimai iaşə müəssisələrində yetkinlik yaşına çatmayanlara siqaret və içki satanlar şərti maliyyə vahidinin 15 mislindən 40 mislinədək miqdarda cərimə edilir. Təəssüf ki, qanunun bu tələblərinə əməl olunduğunu demək olmaz. Bakıda istənilən məktəb yaxınlığında kiçik dükanlar, köşklər, marketlər var. Orada spirtli içki olmasa belə, siqaret mütləq satılır. İndi belə köşklərə metro stansiyalarının çıxışında, dayanacaqlarda da rast gəlmək olar. Burada açıq şəkildə siqaret satışı var. Əksər satış mərkəzlərində siqaretlər həmçinin ədədlə satıldığından, azyaşlı uşaqların  da bunu almağa imkanı yaranır.

Dünyanın bir çox ölkələrində, o cümlədən Avropa ölkələrində Tütünlə Mübarizə üzrə Çərçivə Konvensiyasına tam əməl edilmir. Halbuki, bu konvensiyaya əsasən tütündən azad zonanın yaradılması nəzərdə tutulub. Konvensiyada nəzərdə tutulan tütün məhsullarının reklam olunmasının qadağasına ölkəmizdə əməl olunsa da siqaretin tək-tək satılması qadağasına hələ də əməl edilmir.

Azad İstehlakçılar Birliyinin (AİB) sədri Eyyub Hüseynov “Tütün və tütün məmulatları haqqında“ Qanunda siqaretlərin tək-tək satışı qadağandır: “Bu məsulların azyaşlılara və tək-tək satışı qadağan olunsa da, buna əməl olunmur. Məktəb, tibb ocaqlarının yaxınlığında da, bu məhsulların satışı qadağandır. Bundan başqa, qasid obyektlərində isə qəzetdən başqa nə desən satılır, həmçinin tütün məhsulları da. Azyaşlılara və məktəblilərə bu məhsulların satışı qadağan olunsa da, satıcılar buna əməl etmir. Harada gəldi, kimə gəldi satırlar, təki istehlakçıdan pul çıxsın”. AİB sədri onu da əlavə etdi ki, belə satışlara görə cərimə sanksiyaları tətbiq olunmalıdır. Onun sözlərinə görə, hələ bu günə kimi belə bir sanksiya tətbiq olunmayıb: “Siqaretdən istifadəni azaltmağın bir yolu da müəyyən məhdudiyyətlərin qoyulmasıdır. Belə ki, bu üsul qonşu Türkiyədə sınaqdan keçirildi, yəni qapalı yerlərdə siqaret çəkiləsi qadağan olundu və bundan sonra siqaret satışı 100 milyarddan aşağı düşdü”. 

Dünyanın hər yerində tək-tək siqaret satışının qadağan olunduğunu deyən Eyyub Hüseynov onu da bildirdirdi ki, belə bir tendensiya Hindistanın paytaxtı Dehlidə də müşahidə olunur. Onun sözlərinə görə, həmin ölkədə də siqaretlərin tək-tək satılması halına rast gəlinir.

Tibb elmləri doktoru, Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin professoru Adil Qeybulla bu fikirdədir ki, siqaretin tək-tək satışı gigiyenik cəhətdən də düz deyil. Onun sözlərinə görə, siqaret qutusunun açılması və tək-tək satıldığına görə, ora müxtəlif adamların əli dəyilir. Belə olan halda siqaretin filtri müxtəlif mikrob yığır və ondan istifadə etdikdə insan orqanizminə düşən həmin mikroblar müxtəlif xəstəliklər yarada bilir. Ona görə də siqaretin tək-tək satılması sağlamlıq baxımından düz deyil: “Sovet dövründə tək-tək siqaret satışı yox idi. Bütöv bir qutuda satılırdı. Uşaqlarda ondan istifadə edirdi, böyüklər də. Ona görə də, inzibati metodları kəskinləşdirməklə effektli nəticə əldə etmək mümkün deyil. İctimai yerlərdə siqaret çəkilməsinə qadağa qoyulması, siqaret çəkənlər üçün xüsusi yerlərin ayrılması bu insanları zərərli vərdişlərdən daha tez xilas edər. Siqaret çəkənlər üçün ayrıca sahələrin ayrılması faktiki olaraq onların cəmiyyətdən təcrid edilməsidir. Onların bu diskriminasiya hissini yaşaması daha effektlidir, nəinki cərimə olunmaq. O ki qaldı tək-tək siqaret satışının passiv təbəqəni aktivləşdirməsinə, passivlik, yaxud aktivlik satışın necəliyi ilə bağlı deyil. Bu, çəkənlə çəkməyənin münasibətlərindən asılıdır. Məsələn, kişi evdə siqaret çəkir, ailənin üzvləri artıq passiv çəkənlərə çevrilir. Nikotinin bronxlara təsiri nə qədər çoxdursa, xəstəliyin yaranması ehtimalı da bir o qədər çoxdur. Təsadüfi deyil ki, rəsmi statistikaya əsasən, siqaret çəkməyənlərin ağ ciyər xəstəliklərinə, ağ ciyər xərçənginə yoluxması halları çəkənlərdən 20 dəfə artıqdır. Bu o deməkdir ki, siqaret aludəçisi əslində, ətrafdakılara daha çox zərər verir. Siqaret çəkməyənlər siqaret tüstüsünə qarşı çox həssasdır və onların xəstəliyə yoluxma ehtimalı da artıqdır. Məncə, siqaretin şəxsin özünə, eləcə də ətrafdakılara, ailə üzvlərinə zərəri barədə maarifləndirici işlərin aparılmasına ehtiyac var”.

Hələ ki, qadağalara məhəl qoyan yoxdur. Siqaretin gətirdiyi fəlakət isə bəzən “paçkalar”la bəzən də tək-tək irəliləyir. Və əslində, biz bu ağ ölümü öz əllərimizlə özümüzə satırıq.

Millət vəkili Vahid Əhmədov hesab edir ki, ticarətdə hamıya öz malını satmaq üçün imkan yaradılır. Onun sözlərinə görə, ticarətçiləri insanların sağlamlığı maraqlandırmır. Onları gəlir maraqlandırır: “Siqaretlə bağlı qanun layihəsi hazırlanır. İctimai yerlərdə siqaret çəkmək və bu kimi başqa məsələlər orda öz həllini tapıb. Amma qanun layihəsinin qəbul edilməsi ehtiyac var. Belə bir qanunun qəbul olunmasının tərəfdarıyam”. 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Ağcabədidə toy karvanında qəza olub, ölən və yaralananlar var – FOTO 21 Noyabr 2019, 19:47 Ermənistan Futbol Federasiyasının sədri istefa verib 21 Noyabr 2019, 19:24 Prezident Ədliyyə Nazirliyinin əməkdaşlarına ali rütbələr verdi - SƏRƏNCAM 21 Noyabr 2019, 19:05 Rəsmi Bakı Paşinyana CAVAB VERDİ: “Öz xalqını aldatmaq cəhdidir” 21 Noyabr 2019, 18:53 İsrail Prezidenti Knessetə üç həftə vaxt verdi 21 Noyabr 2019, 18:42 Oqtay Əsədov: “Rusiya ilə yüksək siyasi dialoq iqtisadi sahəyə də təsir göstərir” 21 Noyabr 2019, 18:29 “Real” Maurisio Poçettinonu baş məşqçi gətirmək istəyir 21 Noyabr 2019, 18:18 “Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzrə danışıqlar formatını tərəflər müəyyənləşdirməlidir 21 Noyabr 2019, 18:10 Yevda Abramov xəstəxanaya yerləşdirildi 21 Noyabr 2019, 17:53 Mehriban Əliyeva Rusiya Prezidenti ilə görüşəcək 21 Noyabr 2019, 17:38 Azərbaycanın yeni Ombudsmanı bu üç nəfərdən biri olacaq - ADLAR 21 Noyabr 2019, 17:37 Bakıda “Porsche Cayenne”nin sürücüsü yolu kəsdi - Tıxac yaratdı - VİDEO 21 Noyabr 2019, 17:29 İlham Əliyev 70 yaşlı deputatla bağlı sərəncam verdi 21 Noyabr 2019, 17:22 İctimai Nəzarət Şuralarının Forumu keçirilsin – Jurnalist təşkilatından TƏKLİF 21 Noyabr 2019, 17:15 Kürəkəni Sarkisyana 20 milyon dollarlıq hədiyyə edib 21 Noyabr 2019, 17:09 İlham Əliyev Daxili İşlər nazirini qəbul etdi 21 Noyabr 2019, 17:03 Macarıstanın məşhur caz ifaçısı Bakıda: “Bu, sanki odun üstünə neft tökməyə bənzəyirdi” - MÜSAHİBƏ 21 Noyabr 2019, 16:58 BDU-dan ölən və zəhərlənən tələbələrlə bağlı AÇIQLAMA 21 Noyabr 2019, 16:56 Sumqayıtda 100 binanın təmiri üçün 6 milyon manat ayrıldı 21 Noyabr 2019, 16:44 BDU-nun zəhərlənən tələbələrinin FOTOSU 21 Noyabr 2019, 16:37 “Mehriban Əliyevanın Rusiyaya səfəri diplomatiyamız üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir” - Deputat 21 Noyabr 2019, 16:32 Əli Həsənov Ata Abdullayevi QINADI: “Azərbaycan hakimiyyəti o günə qalmayıb ki, belə səviyyəsiz...” 21 Noyabr 2019, 16:25 Bu şəxslərə prezidentin fərdi təqaüdü veriləcək - SƏRƏNCAM 21 Noyabr 2019, 16:24 Prezident Təhsil Nazirliyinə 2 milyon manat pul ayırdı 21 Noyabr 2019, 16:21 Sumqayıtda yeni “ASAN xidmət” mərkəzi tikiləcək - SƏRƏNCAM 21 Noyabr 2019, 16:18 İlham Əliyev Sumqayıt şəhər stadionun təmirinə 5 milyon manat ayırdı 21 Noyabr 2019, 16:13 Prezident Zakir Fərəcovu ordenlə təltif etdi   21 Noyabr 2019, 16:09 Tələbələrin zəhərlənməsinə görə cinayət işi açıldı - Baş PROKURORLUQ 21 Noyabr 2019, 16:09 Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin nümayəndə heyəti Azərbaycana gəlib 21 Noyabr 2019, 16:01 Tələbə qızlar süd məhsullarından zəhərləniblər - Yeni MƏLUMAT 21 Noyabr 2019, 15:55 Sosial şəbəkə 400 min nəfəri bloka atdı - SƏBƏB 21 Noyabr 2019, 15:46 Mehriban Əliyeva Moskvada naməlum əsgərin məzarını ziyarət edib - FOTOLAR 21 Noyabr 2019, 15:40 “Azərbaycanlı məşqçilərə it dəyib ki, gedib əcnəbi gətirirlər?” - Aqil Abbas 21 Noyabr 2019, 15:30 Badamdar sürüşmə zonasında GƏRGİNLİK - evlər sökülə bilər 21 Noyabr 2019, 15:19 BMU-da beynəlxalq seminar keçirilir 21 Noyabr 2019, 15:15