پیروزی تاریخی آذربایجان در جنگ 44 روزه میهن، بنیان یک تمدنسازی جدید را در منطقه بنا نهاد. هر بنایی که در مناطق آزادشده از اشغال سر برافراشته است، بیانگر اراده تزلزلناپذیر دولت ما به زبان معماری است. این جنبش بزرگ سازندگی، فلسفه پیدایش خود – یعنی حکمت آفرینش و پیوند با ریشهها – را از سنتهای چندصدساله شهرسازی آذربایجان میگیرد.
اعلام سال 2026 به عنوان “سال شهرسازی و معماری” با فرمان مربوطه رئیسجمهور الهام علیاف، نقشه راه استراتژیک این رنسانس ملی است. این مرحله را میتوان با چهار اصطلاح مهم مشخص کرد:
1. پارادایم جدید شهرسازی
آذربایجان در مناطق آزادشده از اشغال، یک پارادایم توسعه کاملاً جدید ارائه میدهد. این رویکرد، ساخت شهرها را نه تنها متشکل از ساختمانها، بلکه به عنوان فضاهای زندگی پیشرفته از نظر فناوری و انسانمحور در نظر میگیرد. "مفهوم شهر هوشمند" ستون اصلی این مدل است.
2. پاسخ به "شهرکشی": بازسازی حافظه تاریخی
سرزمینهای ما که در طول سی سال اشغال به ویرانه تبدیل شده بودند، مورد یک عمل سیستماتیک شهرکشی (تخریب فرهنگ شهری) قرار گرفته بودند. امروزه، کارهای بازسازی انجام شده در آن مناطق، با التیام زخمهای گذشته، حافظه ملی ما را احیا میکند.
3. "دیپلماسی ساختوساز" و همکاری جهانی
پروژههایی که آذربایجان اجرا کرده است، یک "دیپلماسی ساختوساز" قوی در سطح بینالمللی ایجاد کرده است. استفاده از تجربیات مهندسی کشورهای مختلف در بازسازی شوشا و سایر شهرها، فرصتهای مشارکت جهانی و نفوذ اقتصادی آذربایجان را افزایش میدهد.
4. "قدرت نرم" (Soft Power)
استراتژی شهرسازی مدرن و زیباییشناختی، پتانسیل قدرت نرم (soft power) آذربایجان را در عرصه بینالمللی تقویت میکند. مجمع جهانی شهرسازی (WUF13) که در سال 2026 در باکو برگزار خواهد شد، رهبری فکری و مأموریت سازندگی صلحآمیز کشورمان را در این زمینه به جهان نشان خواهد داد.
در نتیجه، لازم به ذکر است که سال 2026 آغاز یک "عصر طلایی" جدید در تاریخ شهرسازی آذربایجان است. ما نه تنها ساختمانهای ویرانشده را، بلکه چهره مدرن و متمدن آینده را نیز میسازیم.
فیدان علیاوا
معاون دانشکده علوم سیاسی و اجتماعی دانشگاه کاسپین غربی
