حکمت حاجیاف، دستیار رئیسجمهور آذربایجان و رئیس بخش سیاست خارجی اداره ریاستجمهوری، اظهارات گستردهای را به مطبوعات ترکیه ارائه کرده است.
وبسایت Modern.az گزارش میدهد که گروهی از روزنامهنگاران ترکیهای در چارچوب برنامه “جغرافیای صلح قرهباغ” با دستیار رئیسجمهور آذربایجان، ح. حاجیاف، گفتگو کردهاند.
دستیار رئیسجمهور آذربایجان به بسیاری از مسائل جاری در منطقه اشاره کرده است.
او در مورد چگونگی جلوگیری باکو از تلاش اسرائیل برای به رسمیت شناختن نسلکشی ساختگی ارامنه با هدف تحریک ترکیه صحبت کرد.
دستیار رئیسجمهور گفت که ترکیه مسئله شماره یک در سیاست خارجی و داخلی آذربایجان و تفکر دولتی آن است. اگر مسئلهای وجود داشته باشد که بتواند به منافع ترکیه آسیب برساند، از هر کسی که باشد، آذربایجان موضعی اصولی در آنجا دارد:
“هنگامی که ادعاهای نسلکشی ارامنه در اسرائیل مطرح شد، ما اولین کشوری بودیم که به شدیدترین شکل آن را محکوم کردیم. از دیدگاه ما هیچ علامت سوالی وجود ندارد و نمیتواند وجود داشته باشد. این برای ما خط قرمز است. دستور جناب رئیسجمهور صادر شد و ما با اسرائیل تماس گرفتیم و به آنها گفتیم: “کاری که میکنید درست نیست. اگر فکر میکنید با این مسئله ترکیه را ناراحت خواهید کرد، اشتباه میکنید. برای ترکیه، این مسئله دیگر یک موضوع تبلیغاتی قدیمی است؛ این یک تز بود که غرب در دهههای 1950، 60 و 70 علیه ترکیه استفاده میکرد. با این اقدام، بیشتر به روابط ترکیه و اسرائیل آسیب میرسانید. همچنین به روابط آذربایجان و اسرائیل و دیدگاه جامعه آذربایجان نسبت به اسرائیل آسیب میرسانید. در نهایت، این هیچ سودی برای شما نخواهد داشت. به همین دلیل، عقبنشینی از این کار، گام عاقلانهتری خواهد بود.” آنها پذیرفتند که این تصمیم درستی نیست و اهمیت عقبنشینی سریع را درک کردند. این وظیفه ماست. به همین دلیل، انتظار تشکر نداریم؛ این وظیفه برادری ماست.
در حالی که در بسیاری از مسائل با آنکارا مشورت میکنیم، در این مسئله بدون گفتگو با آنکارا اقدام کردیم. زیرا اصل “یک ملت، دو دولت” نیز همین را ایجاب میکند. فلسفه بیانیه شوشا نیز همین است. اگر ترکیه بر سر میز نباشد، آذربایجان هست؛ ما هم حرفمان را زدیم.”
حکمت حاجیاف همچنین موضع آذربایجان در مورد فلسطین را بیان کرد.
“در این مورد، گهگاه شاهد تبلیغات کثیفی هستیم. آذربایجان در مسئله فلسطین موضعی اصولی دارد: اصل راهحل دو دولتی. تأسیس یک دولت مستقل فلسطینی با پایتختی قدس شرقی، اساس این رویکرد را تشکیل میدهد. آذربایجان در رامالله نمایندگی دیپلماتیک دارد. آذربایجان فلسطین را به عنوان یک دولت به رسمیت میشناسد و این موضع خود را ادامه میدهد. نخستوزیر فلسطین در آذربایجان بود و ما به او گوش دادیم. او درخواستهایی داشت که ما آنها را به طرف اسرائیلی منتقل کردیم.”
ح. حاجیاف در مورد مسئله مربوط به سوکار نیز صحبت کرد:
“سوکار هم شرکت آذربایجان است و هم ترکیه. مایه افتخار ماست، بخشی از گذشته مشترک ماست. برخی افراد در مقابل سوکار تظاهرات میکنند. آذربایجان از طریق سوکار 20 میلیارد دلار در ترکیه سرمایهگذاری کرده و قصد دارد بیشتر نیز سرمایهگذاری کند. ما این را یک وظیفه برادری میدانیم. سوکار در تأمین امنیت انرژی ترکیه، همراه با ترکیه کار میکند. اما در شبکههای اجتماعی ترکیه شایعاتی منتشر میشود که گویا سوکار تمام نفت اسرائیل را تأمین میکند و در نسلکشی دست دارد. برخی افسانهها در مورد روابط اسرائیل و آذربایجان ساخته شده است. بله، آذربایجان با اسرائیل روابط دارد. ما از انکار نمیآییم. این یک واقعیت است. وجود روابط آذربایجان با اسرائیل به ما این امکان را داد که یک مسئله را با یک تماس تلفنی کوتاه حل کنیم. کسانی که تبلیغات میکنند، دشمنان ترکیه و آذربایجان هستند، خائن به وطن هستند.”
دستیار رئیسجمهور آذربایجان همچنین تأکید کرد که آذربایجان ایران را کشوری برادر میداند:
“از نظر ژئوپلیتیکی، وضعیت در منطقه ما بسیار دشوار است. 200 کیلومتر جنوب باکو، جنگی بین ایران، آمریکا و اسرائیل در جریان است. 200 کیلومتر به سمت شمال که میرویم، جنگ روسیه و اوکراین ادامه دارد. ما ایران را نیز کشوری برادر میدانیم. زیرا در آن سوی مرز، آن سوی رود ارس نیز برادران ما زندگی میکنند.”
ح. حاجیاف به ادعای استفاده موساد از خاک آذربایجان چنین پاسخ داد:
“اولاً، برای ما آزادی سرزمینهایمان، حاکمیتمان اصل اساسی است. ثانیاً، آذربایجان هرگز اجازه مداخله از خاک خود علیه کشور همسایه را نخواهد داد. ثالثاً، ما در آنجا وظیفه وفاداری نیز داریم. همانطور که گفتم، مردمی که در آن سوی مرز زندگی میکنند، هر ملیت و دینی که داشته باشند، برادران ما هستند. چگونه میتوانیم به این اجازه دهیم؟ رابعاً، این از نظر فنی چگونه ممکن است؟ چگونه از اسرائیل به اینجا میآید؟ باید از طریق ترکیه بیاید. ترکیه هم به این اجازه نمیدهد، آذربایجان هم. این چگونه خواهد شد؟ در اینجا عناصر تبلیغات کثیف وجود دارد.”
“مایه خوشحالی است که در قفقاز جنوبی صلح برقرار است. خدا را شکر، اگر جنگ ارمنستان و آذربایجان ادامه داشت، جرقههای این آتشسوزیها در همسایگان ما میتوانست به اینجا نیز سرایت کند. در قفقاز صلح برقرار است و این صلح، صلحی دائمی است. روند صلح ارمنستان و آذربایجان تنها شامل یک بیانیه روی کاغذ نیست. آذربایجان این را عملاً نیز ثابت کرده است”، - ح. حاجیاف افزود.
دستیار رئیسجمهور گفت که باکو دیگر مانعی در روند صلح نمیبیند:
“با ابتکار آذربایجان، در دوره 2023 تا 2025، تنها در دو سال به صلح دست یافتیم. در اروپا، در بروکسل، همه دوست دارند در مورد صلح صحبت کنند. فرانسه و آلمان با وجود پایان جنگ جهانی دوم در سال 1945، پیمان صلح الیزه را در سال 1963 امضا کردند. 17-18 سال بعد. اما ما دو سال بعد پیمان صلح را امضا کردیم. با وجود اینکه ارمنستان علیه ما نسلکشی انجام داد، نشان دادیم که نیت ما فقط صلح است...
ما قدردانی میکنیم که رهبری فعلی ارمنستان مفهوم “ارمنستان واقعی” را به عنوان رویکرد اصلی پذیرفته است. ما انتظار داریم که این به قانون اساسی منتقل شود. پس از پایان انتخابات، ما قصد دخالت در امور داخلی ارمنستان را نداریم. آنها بیانیهها و اظهاراتی مبنی بر تصویب قانون اساسی جدید دارند. پس از تصویب، مشکلی در امضای پیمان صلح وجود ندارد. هدف ما این است که فرآیندهای صلح آذربایجان-ارمنستان و ترکیه-ارمنستان را به صورت موازی پیش ببریم و به نتیجه برسانیم.
در روند صلح، دیگر مانع جدی در مقابل خود نمیبینیم. ما آگاهیم که طرف ارمنی نیز با پذیرش واقعیتهای ژئوپلیتیکی جدید، سیاست جدیدی را دنبال میکند. آنها نیز حقایق را پذیرفتهاند و اینکه اشغال در واقع سالها آنها را اسیر کرده بود؛ آنها نیز فهمیدهاند که این اشتباه بوده است. ارمنستان پذیرفته است که روابط با آذربایجان و ترکیه برای توسعه خود چقدر مهم است.”
ح. حاجیاف در مورد کریدور زنگزور نیز صحبت کرد:
“بازگشایی کریدور زنگزور، از نظر ما، اکنون بخشی از واقعیت ژئوپلیتیکی جدید است. همانطور که به منافع ما پاسخ میدهد، به منافع ارمنستان نیز پاسخ میدهد. زیرا ارمنستان نیز اهمیت داشتن فرصتهای ترانزیتی در منطقه را درک میکند.
متن پیمان صلح، متنی است که ما قبلاً آن را پاراف کرده و دقیق کردهایم. در بیانیه مشترک امضا شده بین آمریکا و ارمنستان، توافقی در مورد کریدور موسوم به “کریدور ترامپ” وجود دارد. به گفته آمریکاییها، توجیه فنی-اقتصادی این تابستان تکمیل خواهد شد و سپس به سرعت کارهای ساخت و ساز را آغاز خواهند کرد. ما به عنوان آذربایجان و ترکیه، امروز کارهای خود را در منطقه انجام دادهایم. مشکلی در قطع ارتباط نداریم. باکو-تفلیس-قارص امروز فعال است. تاناپ داریم، تاپ داریم. اگر ارمنستان نیز میخواهد بخشی از این زیرساختهای منطقهای باشد، بفرماید.”
ح. حاجیاف گفت که حضور آمریکا در مسئله کریدور زنگزور بسیار مهم بود.
“نقش ضامن صلح را خواهد داشت. در کریدور زنگزور نیز یک ضامن خواهد بود. نمیخواهم وارد جزئیات زیادی شوم.
آیا رهبری فعلی ارمنستان همیشه صلحطلب بود؟ به نظر من نه. ما با اقدامات خود، صلحطلب بودن آنها را تضمین کردیم و آنها نیز فهمیدند که راهی جز صلح ندارند. اکنون اگر میخواهند “ارمنستان واقعی” بسازند، بسازند. آنها در داخل مرزهای ارمنستان، امور داخلی خود را میدانند. اما دیگر چشم به سرزمینهای ما نداشته باشند؛ و من معتقدم که از این پس نیز نخواهند داشت.”
آ. قورخماز
