جمعیت در سراسر جهان به سرعت در حال پیر شدن است و این فرآیند خطرات جدی برای سیستمهای بازنشستگی ایجاد میکند.
بر اساس گزارش Modern.az، این موضوع در سند سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) با عنوان “مرور کوتاه سیستمهای بازنشستگی – ۲۰۲۵” ذکر شده است.
گزارش شده است که کاهش نرخ زاد و ولد و افزایش طول عمر افراد، تعادل مالی را در بسیاری از کشورها تضعیف میکند.
در این گزارش آمده است که وضعیت جمعیتی در کشورهای OECD طی ۲۵ سال آینده به شدت تغییر خواهد کرد. تا سال ۲۰۵۰، به ازای هر ۱۰۰ نفر جمعیت در محدوده سنی ۲۰ تا ۶۴ سال، ۵۲ نفر بالای ۶۵ سال وجود خواهد داشت. برای مقایسه، این شاخص در سال ۲۰۲۵ برابر با ۳۳ و در سال ۲۰۰۰ برابر با ۲۲ بوده است.
افزایش جمعیت سالمند در برخی کشورها سریعتر است. به ویژه در کره، انتظار میرود این شاخص تقریباً ۵۰ واحد افزایش یابد. در یونان، ایتالیا، لهستان، اسلواکی و اسپانیا نیز پیشبینی میشود که این افزایش بیش از ۲۵ واحد باشد.
ماتیاس کورمن، دبیرکل OECD، اظهار داشت که پیری جمعیت یک مشکل ساختاری اساسی برای همه کشورهای عضو است. به گفته وی، طی ۴۰ سال آینده، تعداد جمعیت فعال اقتصادی ۱۳ درصد کاهش خواهد یافت. تا سال ۲۰۶۰ نیز، امکان کاهش ۱۴ درصدی تولید ناخالص داخلی سرانه وجود دارد. این وضعیت درآمدهای دولتی را کاهش داده و هزینههای اجتماعی و بازنشستگی مرتبط با پیری را افزایش خواهد داد.
در این گزارش تاکید شده است که زندگی طولانیتر و سالمتر افراد، رویکردی جدید را در سیستمهای بازنشستگی میطلبد. به کشورهای OECD توصیه میشود که سن مؤثر بازنشستگی را افزایش داده و فرصتهای شغلی را برای افراد مسن گسترش دهند.
بر اساس پیشبینیها، در استونی، یونان، اسپانیا، ایتالیا، ژاپن، کره، لتونی، لیتوانی، لهستان و اسلواکی، تعداد جمعیت ۲۰ تا ۶۴ ساله طی ۴۰ سال آینده بیش از ۳۰ درصد کاهش خواهد یافت. بر اساس قوانین موجود، میانگین سن بازنشستگی در کشورهای OECD در حال افزایش است. برای کسانی که در سال ۲۰۲۴ بازنشسته میشوند، این شاخص برای مردان ۶۴.۷ و برای زنان ۶۳.۹ سال است. برای کسانی که فعالیت کاری خود را از سال ۲۰۲۴ آغاز میکنند، سن بازنشستگی به ترتیب ۶۶.۴ و ۶۵.۹ سال در نظر گرفته شده است. در برخی کشورها، این حد ممکن است در آینده به ۷۰ سال و بالاتر برسد.
این گزارش به تفاوتهای جنسیتی نیز توجه میکند. در کشورهای OECD، مستمری بازنشستگی دریافتی زنان به طور متوسط ۲۳ درصد کمتر از مستمری مردان است. تفاوت جنسیتی در درآمدهای طول عمر نیز به طور متوسط ۳۵ درصد است. این تفاوت عمدتاً با مشارکت کمتر زنان در بازار کار، ساعات کاری کوتاهتر و دستمزدهای پایینتر مرتبط است.
به عقیده کارشناسان، پیری جمعیت یک مشکل جهانی است و به ویژه برای کشورهای توسعهیافته چالش جدی ایجاد میکند. برای حل این مشکل، افزایش بهرهوری نیروی کار، اتوماسیون و رباتیک، ترویج نهاد خانواده، بهبود دسترسی به مسکن، و همچنین تقویت برنامههای دولتی برای پیشگیری و درمان ناباروری مهم تلقی میشود.
