۶ ژوئن ۱۹۹۲ یکی از روزهای دارای اهمیت ویژه در تاریخ معاصر آذربایجان است. در همان روز با فرمان شماره ۸۳۱، اولین قهرمانان ملی کشور اعلام شدند.
Modern.az یادآور میشود که به ۱۱ نفر از کارکنان سازمانهای امور داخلی به دلیل شجاعت و دلاوری که در حفاظت از حاکمیت و تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان و همچنین تامین امنیت مردم غیرنظامی از خود نشان دادند، پس از مرگ عنوان "قهرمان ملی آذربایجان" اعطا شد.
محرم سیدوف به عنوان بازرس ارشد در اداره پلیس شهرستان شرور نخجوان کار میکرد. در نبردهای سنگین در جهت سدرک، با گروه تحت رهبری خود حملات دشمن را دفع کرد. در آخرین لحظه، با فراهم کردن شرایط برای خروج همرزمانش از محاصره، خود قهرمانانه به شهادت رسید.
الهام علیاف یک افسر پلیس بود که با خدمات نمونه خود در سازمانهای امور داخلی متمایز بود. الهام علیاف که نشان سینه "پلیس عالی" را دریافت کرده بود، در اوت ۱۹۹۰ در دفاع از روستای آشاغی اسکیپارا در شهرستان قازاخ شرکت کرد. با وجود جراحت شدید در ناحیه شکم، موقعیت جنگی خود را ترک نکرد و از جراحات وارده به شهادت رسید.
یوری کووالیوف یکی از شخصیتهایی است که جایگاه ویژهای در میان اولین قهرمانان ملی دارد. با وجود اصالت روسی، در صفوف نیروهای ویژه برای تمامیت ارضی آذربایجان جنگید. ارمنیها برای سر او جایزه نقدی بزرگی تعیین کرده بودند. در پاسخ به سوال خبرنگاران خارجی که "شما روسی هستید؟"، با پاسخ "بله، من روسی هستم، اما آذربایجان وطن من است" در یادها ماند. او در اکتبر ۱۹۹۱ هنگام بازگشت از ماموریت جنگی در جهت آغدام به شهادت رسید.
میکائیل جبرائیلوف پسر احمدیه جبرائیلوف، پارتیزان افسانهای بود که در جنگ جهانی دوم عنوان قهرمان ملی فرانسه را دریافت کرده بود. میکائیل که در اداره پلیس شهر شکی خدمت میکرد، به قرهباغ اعزام شد و در دفاع از روستای جمیلی شرکت کرد. هنگام نجات همرزمان و ساکنان روستا که در کمین افتاده بودند، تا آخرین گلوله جنگید و به شهادت رسید.
علیاف حاجیاف به عنوان رئیس و فرمانده فرودگاه خوجالی، یکی از سازماندهندگان اصلی دفاع از شهر بود. او شبهنظامیان ارمنی را که قصد تصرف فرودگاه را داشتند، با یک نقشه زیرکانه مجبور به عقبنشینی کرد. در شب نسلکشی خوجالی، به صدها نفر از ساکنان کمک کرد تا به منطقه امن برسند و در آخرین بار هنگام بازگشت برای نجات افرادی که در محاصره مانده بودند، قهرمانانه به شهادت رسید.
سفرعلی ممدوف با وجود امکان خدمت در باکو، با میل خود به جبهه قرهباغ رفت. در نبردهای در جهت آغدام و خوجاوند شجاعت زیادی از خود نشان داد. در فوریه ۱۹۹۲ در فاجعه قرهداغلی، هنگام نبرد با گروه تحت رهبری خود، بر اثر اصابت گلوله نارنجکانداز به خودرویش به شهادت رسید.
یوسف علیاف کارمند هنگ خدمات گشت و نگهبانی شهر باکو بود. در نبردهای در جهت گورانبوی فعالیت ویژهای از خود نشان داد. در سپتامبر ۱۹۹۱ هنگام رساندن مهمات به نظامیان در حال نبرد در روستای بوزلوق قهرمانانه به شهادت رسید.
ووقار حسیناف در صفوف نیروهای ویژه در جهتهای خوجالی و گورانبوی جنگید. او همچنین نقش مهمی در عملیات شناسایی عاملان قتل خبرنگار شهید سالاتین اسگرووا ایفا کرد. در ژوئیه ۱۹۹۱ در دفاع از گورانبوی به شهادت رسید.
نوفل قولیاف در اواخر سال ۱۹۹۰ به صفوف نیروهای ویژه پیوست و در نبردهای در فضولی، گورانبوی و سایر مناطق قرهباغ شرکت کرد. هنگام حمله به روستای تودان، در حین تامین امنیت خروج مردم غیرنظامی قهرمانانه به شهادت رسید.
مهدی عباساف زندگی راحت خود در قزاقستان را رها کرد و به وطن بازگشت و به عنوان فرمانده گروهان در نیروهای ویژه خدمت کرد. همرزمانش او را با نام مستعار "میخایلو" میشناختند. در نبرد در جهت ملکجان، هنگام نبرد در خط مقدم، با گلوله تکتیرانداز به شدت مجروح شد و به شهادت رسید.
واله مسلماف در سال ۱۹۹۱ به نیروهای ویژه پیوست و در عملیاتهای در جهتهای شوشا، تووز، قوبادلی و آغدره شرکت کرد. در آوریل ۱۹۹۲ در نبرد نابرابر برای روستای مارقوشوان به شدت مجروح شد و از جراحات وارده درگذشت.
لازم به ذکر است که تاکنون ۲۲۶ نفر به عنوان "قهرمان ملی آذربایجان" مفتخر شدهاند. اکثریت قریب به اتفاق آنها پس از مرگ این عنوان را دریافت کردهاند. آخرین بار در ۷ نوامبر ۲۰۲۵، ستوان ارشد واقیف قوربانوف از نیروی هوایی وزارت دفاع و گروهبان پنجعلی تیموروف از نیروهای ویژه (هر دو پس از مرگ) به این عنوان مفتخر شدند.
در حال حاضر ۱۴ نفر از کسانی که عنوان "قهرمان ملی آذربایجان" را دارند، زنده هستند. آنها بختیار اللهوردیاف، اینتیقام آتاکیشیاف، رووشن اکبروف، واحد قولیاف، میرزا قولیاف، فخرالدین جبرائیلوف، احتران علیاف، فاریز قهرمانوف، مدات قولیاف، زابیت قولیاف، فاریز مداتوف، موسوم ممدوف، ساحل ممدوف و عباد حسیناف هستند.
